Përgjigjja e shkurtër: sekrecionet vaginale zakonisht janë normale kur janë të tejdukshme ose të bardha, nuk kanë erë të fortë e të pakëndshme dhe nuk shoqërohen me kruarje, djegie apo dhimbje. Caktoni kontroll te gjinekologu ose mjeku familjar kur vëreni ndryshim të pazakontë në erë, ngjyrë, sasi ose përbërje, veçanërisht nëse keni edhe shqetësime të tjera.
Vetëm pamja e sekrecionit nuk mund ta përcaktojë shkakun. Infeksione dhe gjendje të ndryshme mund të japin shenja të ngjashme, ndërsa ndonjëherë ndryshimi lidhet me ciklin menstrual, shtatzëninë, aktivitetin seksual ose kontracepsionin. Prandaj, mos u vetëdiagnostikoni dhe mos filloni trajtim vetëm duke krahasuar simptomat me fotografi apo përshkrime në internet.
Si duken sekrecionet vaginale normale?
Sekrecioni vaginal është lëng ose mukus që ndihmon në mbajtjen e vaginës të lagësht dhe të pastër. Sipas NHS, sekrecionet vaginale normale zakonisht janë të tejdukshme ose të bardha, pa erë të fortë dhe mund të jenë të trasha e ngjitëse ose të rrëshqitshme e të lagështa.
Sasia dhe përbërja nuk janë të njëjta çdo ditë. Sekrecioni mund të bëhet më i tejdukshëm dhe më i lagësht rreth ovulacionit. Sasia mund të shtohet gjatë shtatzënisë, me aktivitetin seksual ose gjatë përdorimit të disa metodave kontraceptive. Këto ndryshime mund të jenë fiziologjike nëse nuk shoqërohen me simptoma të tjera.
Nuk ekziston një sasi e vetme që konsiderohet normale për të gjithë. Më e dobishme është të njihni modelin tuaj të zakonshëm dhe të vëreni ndryshimet e reja ose të vazhdueshme.
Cilat ndryshime kërkojnë kontroll profesional?
Kontaktoni gjinekologun ose mjekun familjar nëse keni një ose më shumë nga shenjat në vijim:
- erë të re, të fortë ose të pakëndshme;
- ngjyrë të gjelbër, të verdhë, gri ose dukshëm të ndryshme nga zakonisht;
- sekrecion shumë të trashë, me kokrriza ose me shkumë;
- rritje të pashpjeguar dhe të vazhdueshme të sasisë;
- kruarje, djegie, skuqje, ënjtje ose irritim të vulvës;
- dhimbje ose djegie gjatë urinimit;
- dhimbje gjatë marrëdhënieve seksuale;
- dhimbje në pjesën e poshtme të barkut ose në legen;
- plagë, flluska ose ndryshime të tjera në lëkurën gjenitale;
- gjakderdhje ndërmjet menstruacioneve, pas marrëdhënieve seksuale ose pas menopauzës;
- temperaturë, të dridhura ose ndjenjë të përgjithshme sëmundjeje.
Mayo Clinic këshillon vizitë te profesionisti shëndetësor për sekrecion të gjelbër ose të verdhë, sekrecion shumë të trashë, erë të fortë, kruarje, djegie, irritim ose gjakderdhje jashtë menstruacioneve. NHS gjithashtu rekomandon vlerësim kur ndryshon ngjyra, era ose përbërja, kur shtohet sasia, ose kur ka dhimbje gjatë urinimit apo dhimbje në legen.
Këto shenja nuk tregojnë automatikisht një sëmundje të caktuar. Për shembull, era, sekrecioni i trashë ose ndryshimi i ngjyrës mund të shfaqen në më shumë se një lloj infeksioni. Edhe irritimi nga produkte të parfumosura mund të japë simptoma që ngjajnë me infeksionin. Ngjyra ose era e vetme nuk mjafton për diagnozë.
Kur mund të ketë lidhje me një infeksion seksualisht të transmetueshëm?
Disa infeksione seksualisht të transmetueshme mund të shkaktojnë sekrecion të pazakontë, dhimbje në legen, djegie gjatë urinimit, gjakderdhje pas seksit, plagë ose flluska. Megjithatë, shumë prej tyre mund të mos japin fare simptoma. Nuk është e mundur të konfirmohen ose përjashtohen vetëm nga pamja e sekrecionit.
Kërkoni vlerësim nëse keni partner të ri, marrëdhënie seksuale pa prezervativ, një partner me diagnozë ose simptoma, apo shqetësim për ekspozim. Tregojini profesionistit shëndetësor hapur për rrethanat relevante; kjo ndihmon në zgjedhjen e testeve të përshtatshme. Deri në vlerësim, shmangia e marrëdhënieve seksuale ose përdorimi korrekt i prezervativit mund të ulë mundësinë e transmetimit, por nuk e zëvendëson kontrollin.
Çfarë ndryshon gjatë shtatzënisë?
Gjatë shtatzënisë është e zakonshme të ketë më shumë sekrecion. Udhëzimi i NHS për shtatzëninë e përshkruan sekrecionin e shëndetshëm si zakonisht të hollë, të tejdukshëm ose të bardhë qumështor, pa erë të pakëndshme.
Kontaktoni mjekun ose profesionistin që përcjell shtatzëninë nëse sekrecioni ka erë të pazakontë, bëhet i gjelbër ose i verdhë, shoqërohet me kruarje, dhimbje apo djegie gjatë urinimit. Mos përdorni vetë barna për infeksione vaginale gjatë shtatzënisë pa këshillë profesionale, sepse jo çdo preparat është i përshtatshëm.
Kërkoni udhëzim menjëherë nëse dyshoni se po rrjedh lëng i hollë në mënyrë të vazhdueshme ose me vrull, sepse mund të jetë e vështirë të dallohet sekrecioni nga lëngu amniotik. Gjakderdhja gjatë shtatzënisë gjithashtu duhet diskutuar pa vonesë me profesionistin shëndetësor.
Kur situata është urgjente?
Kërkoni ndihmë urgjente nëse ndryshimi i sekrecionit shoqërohet me dhimbje të fortë ose që përkeqësohet shpejt në bark apo legen, gjakderdhje të madhe, humbje të vetëdijes, marramendje të rëndë, vështirësi në frymëmarrje, temperaturë të lartë me gjendje të rënduar ose simptoma të tjera kërcënuese për jetën.
Nëse ju është vonuar menstruacioni ose mund të jeni shtatzënë dhe keni gjakderdhje të pazakontë me dhimbje barku apo legeni, kërkoni vlerësim urgjent. Në Kosovë, për një emergjencë telefononi menjëherë numrin unik dhe falas 112. GjejeMjekun nuk është shërbim emergjent dhe nuk duhet përdorur në vend të thirrjes për ndihmë të menjëhershme.
Pse duhet shmangur vetëdiagnostikimi?
Simptomat e vaginozës bakteriale, kandidiazës, infeksioneve seksualisht të transmetueshme, irritimit dhe gjendjeve të tjera mund të mbivendosen. Edhe nëse keni pasur më parë një infeksion, episodi i ri mund të ketë shkak tjetër. Mayo Clinic thekson se njerëzit mund të mendojnë se kanë infeksion mykotik kur në fakt shkaku është tjetër.
Përdorimi i një trajtimi të gabuar mund t’i vonojë testet dhe kujdesin e duhur ose të shkaktojë irritim. Mos përdorni antibiotikë të mbetur, preparate vaginale, produkte bimore apo trajtime të marra nga dikush tjetër. Nëse një profesionist ju ka dhënë më parë një plan të qartë për episode të përsëritura, ndiqeni vetëm sipas udhëzimit të tij.
Çfarë mund të bëni deri në kontroll?
- Lajeni butësisht vetëm pjesën e jashtme me ujë të vakët; nëse përdorni sapun, zgjidhni një të butë dhe pa aromë.
- Mos bëni shpëlarje brenda vaginës. Vagina nuk ka nevojë për pastrim të brendshëm.
- Shmangni deodorantët intimë, pecetat me aromë, xhelet e parfumosura dhe produkte të tjera që mund të irritojnë.
- Mos e mbuloni erën me produkte aromatike, sepse kjo nuk e trajton shkakun.
- Shënoni kur filloi ndryshimi, si duket, nëse ka erë dhe cilat simptoma të tjera janë të pranishme.
- Shënoni datën e menstruacioneve të fundit, mundësinë e shtatzënisë, barnat e përdorura dhe çdo trajtim të provuar.
Këto masa mund të zvogëlojnë irritimin, por nuk janë trajtim për një shkak të panjohur. Nëse simptomat vazhdojnë, përsëriten ose përkeqësohen, caktoni vizitë.
Çfarë ndodh gjatë kontrollit te gjinekologu?
Profesionisti zakonisht pyet për kohëzgjatjen dhe karakteristikat e simptomave, ciklin menstrual, mundësinë e shtatzënisë, aktivitetin seksual, produktet higjienike dhe barnat. Në varësi të rrethanave dhe me pëlqimin tuaj, mund të propozohet ekzaminim dhe marrje e një mostre për analizë ose teste të tjera.
Jepni informacion sa më të saktë dhe tregoni nëse ndiheni në ankth apo keni pasur përvojë të vështirë me ekzaminime. Mund të kërkoni shpjegim para çdo hapi. Testet dhe trajtimi duhet të zgjidhen sipas gjetjeve, jo vetëm sipas ngjyrës së sekrecionit.
Në Kosovë mund të nisni te mjeku familjar ose të kërkoni gjinekolog për vlerësim. GjejeMjekun mund t’ju ndihmojë të kërkoni profesionistë sipas specialitetit dhe vendndodhjes. Nëse po mendoni “gjeje mjekun” ose “gjej mjek” për këtë shqetësim, zgjidhni profesionistin që mund të bëjë vlerësim klinik dhe pyesni paraprakisht për mënyrën e caktimit të terminit.
Përmbledhje
- Sekrecioni i tejdukshëm ose i bardhë, pa erë të pakëndshme dhe pa simptoma të tjera, shpesh është normal.
- Ndryshimet në sekrecionet vaginale kërkojnë kontroll kur janë të reja, të vazhdueshme ose shoqërohen me kruarje, dhimbje, djegie, plagë apo gjakderdhje.
- Pamja e sekrecionit nuk e përcakton shkakun; shmangni vetëdiagnostikimin dhe trajtimin pa këshillë.
- Gjatë shtatzënisë, gjakderdhja ose rrjedhja e dyshuar e lëngut amniotik duhet raportuar pa vonesë.
- Për simptoma të rënda ose kërcënuese për jetën, telefononi 112 dhe mos prisni një termin rutinë.