Fizioterapia mund të nevojitet pas heqjes së gipsit, por nuk rekomandohet njësoj për çdo person. Disa plane rikuperimi përfshijnë ushtrime të udhëzuara në shtëpi; të tjera përfshijnë fizioterapi të mbikëqyrur. Vendimi duhet të lidhet me frakturën tuaj, trajtimin që keni marrë dhe vështirësitë që keni në lëvizje. Udhëzimi i Kingston and Richmond NHS shpjegon se pas heqjes së gipsit mund të bëhet referim për fizioterapi ose terapi të dorës, sipas diskutimit me mjekun. Burimi: Kingston and Richmond NHS.
Nëse po pyesni «a duhet fizioterapi pas heqjes së gipsit», kërkoni një plan që ju tregon çfarë lejohet tani, çfarë duhet të prisni dhe kur duhet të rivlerësoheni. Heqja e gipsit është një moment i mirë për t’i sqaruar këto pyetje me ekipin që ju ka trajtuar.
Pse krahu ose këmba mund të ndihet ndryshe?
Pas qëndrimit pa lëvizur në gips, gjymtyra mund të jetë e ngurtë dhe e ndjeshme. Mund të ketë edhe dhimbje, ënjtje ose lëkurë të thatë. Edhe veprime të thjeshta, si mbajtja e një gote, mund të kërkojnë kohë për t’u bërë përsëri me lehtësi. Ngurtësimi pas heqjes së gipsit është i zakonshëm, por kjo nuk do të thotë se çdo simptomë duhet konsideruar e padëmshme. Dhimbja që vazhdon ose nuk qetësohet kërkon kontakt me ekipin mjekësor. Burimi: kujdesi pas heqjes së gipsit.
Për krahun dhe kyçin e dorës, NHS përmend gjithashtu dobësi pas heqjes së gipsit dhe sqaron se fizioterapisti mund të ndihmojë me dobësinë dhe ngurtësimin. Këto vështirësi ndonjëherë zgjasin disa muaj ose më gjatë. Burimi: NHS, fraktura e krahut ose kyçit të dorës.
Si vendoset nëse ju duhet fizioterapi?
Rikuperimi nuk ka një rrugë të vetme. Për frakturat pranë kyçit të dorës, Akademia Amerikane e Kirurgëve Ortopedë thekson se ecuria ndryshon sipas llojit të dëmtimit, trajtimit dhe përgjigjes individuale të organizmit. Fizioterapia mund të fillojë pas heqjes së gipsit ose pas operacionit, nëse mjeku e vlerëson të nevojshme. Burimi: AAOS, rikuperimi pas frakturës së kyçit të dorës.
Në konsultë, përshkruani vështirësitë me shembuj konkretë. Në vend të «nuk po më punon mirë dora», mund të thoni «nuk po mund ta mbaj gotën» ose «e kam të vështirë të vishem». Nëse fraktura ka qenë në këmbë, tregoni cilat pjesë të ecjes ose të punëve të përditshme ju shqetësojnë. Këto janë tema për vlerësim, jo prova se patjetër ju duhet një trajtim i caktuar.
A mund të mjaftojnë ushtrimet në shtëpi?
Në udhëzimin e University Hospitals Plymouth për disa fraktura të kyçit të dorës, pas heqjes së gipsit përshkruhen ushtrime dhe rikthim gradual në veprime të lehta. Aty sugjerohet referim për fizioterapi nëse vështirësitë me funksionin dhe lëvizjen vazhdojnë pas katër deri në gjashtë javësh. Ky është udhëzim për një situatë të caktuar dhe nuk është afat universal për çdo frakturë. Mos e përdorni si arsye për të shtyrë vlerësimin nëse simptomat përkeqësohen. Burimi: University Hospitals Plymouth.
Pyeteni ortopedin nëse ushtrimet në shtëpi janë të përshtatshme për rastin tuaj dhe kërkoni që t’ju tregohen qartë. Një fletë me ushtrime për kyçin e dorës nuk përcakton çfarë duhet bërë pas një frakture në këmbë. Nëse udhëzimet që keni marrë nuk janë të qarta, kërkoni sqarim përpara se të shtoni ushtrime ose ngarkesë.
Pyetjet kryesore për kontrollin te ortopedi pas frakturës
Mund ta merrni këtë listë me vete dhe të shënoni përgjigjet. Qëllimi është të largoheni nga kontrolli me udhëzime të kuptueshme për jetën tuaj të përditshme.
- Çfarë tregon vlerësimi për shërimin e frakturës? A nevojitet kontroll tjetër ose radiografi, dhe kur?
- Cilat lëvizje lejohen tani? Kërkoni shpjegim për gjymtyrën dhe nyjën që keni dëmtuar.
- Sa ngarkesë lejohet? Për dorën, pyesni për ngritjen e sendeve; për këmbën, pyesni për mbështetjen e peshës gjatë ecjes.
- A më rekomandoni fizioterapi tani? Nëse jo, çfarë duhet të vëzhgoj dhe kur duhet ta diskutojmë përsëri?
- Si t’i bëj ushtrimet? Kërkoni demonstrim, udhëzime për shpeshtësinë dhe shenja që tregojnë se duhet të ndaloni.
- A duhet të përdor ende ndonjë mbështetëse? Nëse po, kur dhe për sa kohë?
- Kur mund të kthehem në punë, vozitje ose sport? Përshkruani çfarë kërkon secili aktivitet.
- Kë duhet të kontaktoj nëse përkeqësohem? Kërkoni një mënyrë të qartë kontakti dhe planin për kontrollin e radhës.
Rikthimi në aktivitetet e përditshme
Udhëzimi i Plymouth për kyçin e dorës këshillon fillimin me objekte dhe veprime të lehta, pastaj shtimin gradual të përdorimit sipas udhëzimit. Kjo nuk është leje automatike për punë të rëndë ose për çdo lloj frakture. Burimi: këshillat pas heqjes së gipsit për kyçin e dorës.
Për shembull, tregojini mjekut nëse puna juaj kërkon ngritje peshash, qëndrim të gjatë në këmbë ose përdorim të vazhdueshëm të dorës. Kërkoni përgjigje për këto detyra konkrete, jo vetëm një përgjigje të përgjithshme për «kthimin në punë».
NHS këshillon që pas frakturës së krahut ose kyçit të dorës të mos vozitni ose ngrini sende të rënda derisa t’ju jetë thënë se është e sigurt. Kingston and Richmond këshillon diskutim me mjekun përpara rifillimit të sporteve me kontakt. Burimi: NHS; Burimi: Kingston and Richmond NHS.
Sa zgjat rikuperimi?
Nuk mund të përcaktohet një afat i saktë vetëm nga dita kur hiqet gipsi. Për frakturat pranë kyçit të dorës, AAOS përshkruan përmirësim që mund të vazhdojë gjatë dhe pranon se disa persona mbeten me kufizime. Afatet për këtë dëmtim nuk duhen transferuar automatikisht te frakturat e tjera. Burimi: AAOS.
Për ta përshkruar ecurinë në kontroll, mbani shënim çfarë mund të bëni, çfarë ende ju pengon dhe nëse dhimbja ose ënjtja po ndryshon. Mos e matni rikuperimin vetëm duke u krahasuar me një familjar që ka pasur gips: kërkoni pritshmëri për dëmtimin tuaj.
Kur duhet të kërkoni ndihmë shpejt?
Dhimbja që shtohet, ënjtja që përkeqësohet ose temperatura e lartë gjatë rikuperimit nga fraktura e krahut apo kyçit të dorës kërkojnë vlerësim të shpejtë. Mpirja e re ose ndryshimi i ngjyrës së gishtërinjve gjithashtu kërkojnë ndihmë urgjente. Burimi: NHS, shenjat që kërkojnë ndihmë.
Për dhimbje shumë të fortë që nuk qetësohet ose përkeqësohet, mpirje të re apo dobësi të papritur pas dëmtimit të kyçit të dorës, kontaktoni menjëherë shërbimet lokale të urgjencës. Këto nuk duhen trajtuar thjesht si ngurtësim pas gipsit. Burimi: AAOS, shenjat emergjente.
Nëse keni dhimbje dhe ënjtje të re në njërën këmbë, veçanërisht në pulpë, kërkoni vlerësim urgjent. Këto mund të jenë shenja të një mpiksjeje gjaku, por shkaku nuk mund të përcaktohet nga një artikull. Nëse shoqërohen me vështirësi në frymëmarrje ose dhimbje gjoksi, kontaktoni menjëherë shërbimet lokale të urgjencës. Burimi: NHS, tromboza e venave të thella.
Si të përgatiteni për konsultën në Kosovë
Për konsultën me një ortoped në Kosovë, merrni raportin e trajtimit, radiografitë që keni dhe udhëzimet e mëparshme. Shënoni datën e dëmtimit, datën e heqjes së gipsit dhe pyetjet për aktivitetet që dëshironi të rifilloni. Nëse planifikoni fizioterapi, kërkoni edhe udhëzimet përkatëse nga ortopedi.
GjejeMjekun është platformë për gjetjen e profesionistëve shëndetësorë në Kosovë. Nëse po kërkoni «gjej mjek» për një konsultë, përdoreni për të orientuar kërkimin tuaj. Vendimi për fizioterapi merret pas vlerësimit profesional. GjejeMjekun nuk është shërbim urgjence.