PAP testi pas heqjes së mitrës nuk nevojitet te çdo grua. Nëse qafa e mitrës është ruajtur, kontrolli parandalues për kancerin e qafës së mitrës zakonisht vazhdon sipas moshës dhe historisë mjekësore. Nëse është hequr edhe qafa e mitrës për një sëmundje jokanceroze dhe nuk ka histori të ndryshimeve parakanceroze të shkallës së lartë ose të kancerit të qafës së mitrës, testimi rutinë zakonisht nuk rekomandohet. Këtë dallim e thekson edhe udhëzimi i ACOG për depistimin.
Prandaj, përgjigjja për pyetjen “a duhet PAP testi pas heqjes së mitrës” fillon me dy sqarime: a është hequr qafa e mitrës dhe çfarë tregon historia juaj mjekësore? Mos e ndërprisni një plan ekzistues ndjekjeje pa e sqaruar me gjinekologun.
Çfarë është hequr gjatë operacionit?
Shprehja “ma kanë hequr mitrën” nuk e përshkruan gjithmonë të gjithë ndërhyrjen. Në raport mund të hasni këta emra:
- Histerektomi totale: hiqen mitra dhe qafa e mitrës.
- Histerektomi subtotale ose supracervikale: hiqet trupi i mitrës, ndërsa qafa e mitrës mbetet.
- Heqje e vezoreve: është pjesë tjetër e mundshme e ndërhyrjes; fjala “totale” nuk do të thotë automatikisht se janë hequr edhe vezoret.
Edhe mënyra si është kryer operacioni, për shembull me laparoskopi ose përmes vaginës, nuk është e njëjta gjë me përshkrimin e organeve të hequra. Për dallimet mes ndërhyrjeve, shihni shpjegimin e NHS për histerektominë.
Nëse dokumenti ju duket i paqartë, kërkoni që gjinekologu t’jua tregojë shprehimisht ku shkruan nëse qafa është hequr. Nuk keni nevojë t’i interpretoni vetë termat kirurgjikalë.
Tri situatat kryesore për PAP testin pas histerektomisë
1. Qafa e mitrës është ruajtur
Ruajtja e qafës së mitrës do të thotë se depistimi i saj mbetet i nevojshëm sipas kritereve përkatëse. Heqja e trupit të mitrës nuk e zëvendëson këtë kontroll. Lloji i testit dhe intervali varen nga mosha, rezultatet e mëparshme dhe faktorët individualë. Ky parim përshkruhet nga Instituti Kombëtar i Kancerit i SHBA-së, NCI.
Në vizitë kërkoni një përgjigje konkrete: cili test rekomandohet për ju, kur duhet bërë dhe kush do ta shqyrtojë rezultatin. Një kujtesë e përgjithshme për kontroll nuk është domosdoshmërisht udhëzim për PAP test çdo vit.
2. Qafa është hequr dhe nuk ka histori të ndryshimeve të rënda
Pas histerektomisë totale për arsye jokanceroze, pa histori të lezioneve parakanceroze të shkallës së lartë ose kancerit të qafës së mitrës, depistimi rutinë zakonisht nuk nevojitet. Kjo përfshin edhe faktin se marrja e një mostre nga vagina nuk bëhet automatikisht si zëvendësim i PAP testit të qafës së mitrës. Këtë e sqarojnë CDC dhe ASCCP.
Para se ta konsideroni të mbyllur këtë çështje, kërkoni që mjeku të shqyrtojë arsyen e operacionit dhe rezultatet e mëparshme. Nëse nuk i mbani mend ato, thojeni hapur; mungesa e kujtesës nuk është konfirmim se kanë qenë normale.
3. Ka pasur ndryshime parakanceroze të shkallës së lartë ose kancer
Kjo situatë kërkon ndjekje të veçantë edhe kur qafa është hequr. ASCCP rekomandon mbikëqyrje për të paktën 25 vjet pas trajtimit të parakancerit të qafës së mitrës. Pas kancerit, plani përcaktohet sipas udhëzimeve onkologjike. Këto nuk janë udhëzime për të bërë vetë një test në një interval të caktuar; gjinekologu duhet të përcaktojë mostrën, testin dhe kohën. Burimi: ASCCP.
Nëse raportet përmendin CIN 2, CIN 3 ose AIS, merrini me vete. Këto terma përfshihen në udhëzimet për ndjekjen pas trajtimit të ndryshimeve parakanceroze. Një rezultat i fundit normal nuk mjafton vetvetiu për të ndërprerë mbikëqyrjen afatgjatë. Burimi: udhëzimet konsensuale të ASCCP.
PAP testi, testi HPV dhe vizita gjinekologjike kanë role të ndryshme
PAP testi kontrollon qelizat për ndryshime, ndërsa testi HPV kërkon lloje të virusit me rrezik të lartë. Ndonjëherë përdoren së bashku. Vizita gjinekologjike mund të përfshijë bisedën për shqetësimet, ekzaminimin dhe vlerësime të tjera sipas nevojës; nuk do të thotë domosdoshmërisht marrje mostre për PAP. Burimi: NCI.
Prandaj, kontrolli gjinekologjik pas heqjes së mitrës dhe vendimi për depistim duhen diskutuar veçmas. Nëse keni shqetësime, tregojini në fillim të vizitës, edhe kur ju është thënë se PAP testi nuk ju nevojitet më.
Çfarë dokumentesh të përgatitni për gjinekologun në Kosovë?
Për ta bërë konsultën sa më të dobishme, përgatitni një dosje të shkurtër. Nëse operacioni është kryer në një institucion tjetër ose jashtë Kosovës, kërkoni kopjet e dokumenteve që mungojnë. Lista praktike është:
- Fletëlëshimi dhe raporti operativ: dokumentet ku përshkruhet ndërhyrja.
- Raporti histopatologjik: rezultati i ekzaminimit të indeve të hequra.
- Rezultatet e mëparshme: PAP, HPV, kolposkopi dhe biopsi, nëse i keni.
- Raportet e trajtimeve të mëparshme: përfshirë trajtimet e qafës së mitrës dhe datat e tyre.
- Plani i fundit i ndjekjes: sidomos nëse jeni ndjekur për ndryshime parakanceroze ose kancer.
- Lista e barnave dhe sëmundjeve: për ta diskutuar me mjekun gjatë konsultës.
CDC këshillon shqyrtimin e rezultateve dhe trajtimeve të mëparshme, si dhe sigurimin e kopjeve të tyre kur është e mundur. Burimi: CDC.
Nëse nuk i gjeni të gjitha, merrni ato që keni dhe shënoni çfarë mungon. Për shembull: “Operacionin e kam bërë në këtë vit, por nuk e di nëse është ruajtur qafa.” Kjo është pikënisje më e dobishme sesa të kërkoni një test pa sqaruar ndërhyrjen.
Pyetjet që ia vlen t’i bëni në vizitë
- A është hequr qafa e mitrës dhe cili dokument e konfirmon?
- Çfarë tregoi raporti histopatologjik pas operacionit?
- A kam histori që kërkon mbikëqyrje të posaçme?
- A po flasim për depistim rutinë, ndjekje pas trajtimit apo vlerësim të një simptome?
- Nëse rekomandohet test, nga cili vend merret mostra dhe pse?
- Kur duhet të paraqitem përsëri dhe si do ta marr rezultatin?
- Cilat shqetësime duhet t’i raportoj para kontrollit të ardhshëm?
Kërkoni që vendimi dhe data e ardhshme të shënohen në raport. Nëse dy rekomandime të mëparshme ndryshojnë, merrini të dyja me vete dhe kërkoni sqarim mbi bazën e dokumenteve tuaja. Udhëzimet ndërkombëtare të cituara këtu nuk përbëjnë një protokoll individual ose një përshkrim të shërbimeve të disponueshme në çdo institucion në Kosovë.
Kur nuk duhet të prisni PAP testin?
Depistimi synon personat pa simptoma; një rezultat normal nuk e përjashton nevojën për vlerësim kur shfaqen shqetësime. Testet mund të kenë edhe rezultate gabimisht normale ose jonormale. Burimi: NCI.
Pas operacionit, gjakderdhja e bollshme, mpiksjet e gjakut ose sekrecionet me erë të rëndë kërkojnë kontakt me mjekun. Mos prisni datën e një kontrolli parandalues për t’i raportuar. Burimi: NHS.
Nëse gjendja është urgjente ose kërcënon jetën, kontaktoni menjëherë shërbimet lokale të emergjencës. Në Kosovë mund të telefononi 112, numrin unik të emergjencës. Burimi: Agjencia e Menaxhimit të Emergjencave. GjejeMjekun nuk është shërbim emergjent.
Si mund t’ju ndihmojë GjejeMjekun?
Nëse po kërkoni gjinekolog në Kosovë për ta sqaruar këtë vendim, mund ta përdorni GjejeMjekun si drejtori të profesionistëve shëndetësorë. Para se të caktoni termin, pyesni nëse mund t’i sillni raportet e operacionit për shqyrtim. Qëllimi i konsultës është të dilni me një plan të kuptueshëm: nëse ju duhet testim, cili test dhe kur duhet kontrolli i ardhshëm.