Kontrolli para shtatzënisë përfshin shqyrtimin e historisë shëndetësore, barnave dhe suplementeve, vaksinave, historisë familjare dhe zakoneve të përditshme. Qëllimi është të krijoni me mjekun një plan për përgatitjen para shtatzënisë. Përmbajtja e konsultës varet nga gjendja juaj shëndetësore dhe shqetësimet që keni; përgatitja mund të ndryshojë nga një person te tjetri. Këto janë temat kryesore që përfshin edhe udhëzimi i CDC-së për planifikimin e shtatzënisë.
Për një konsultë në Kosovë, mund të përgatitni pyetjet për mjekun familjar ose gjinekologun që do të vizitoni. Tregoni që në caktimin e terminit se dëshironi këshillim para shtatzënisë, në mënyrë që arsyeja e vizitës të jetë e qartë.
Kur të caktoni konsultën?
Diskutimi është i dobishëm para se të filloni përpjekjet për shtatzëni, veçanërisht nëse keni një sëmundje të njohur ose merrni barna. NHS këshillon të flisni me mjekun edhe kur partneri ka një gjendje shëndetësore, përdor barna ose kur ekziston një problem i njohur me fertilitetin. Nëse keni pasur trajtim për kancer, përmendeni gjatë planifikimit. Shihni këshillat e NHS për përgatitjen për shtatzëni.
Nuk keni nevojë t’i keni mbledhur të gjitha dokumentet për ta hapur bisedën. Nëse diçka mungon, shënojeni si pyetje: për shembull, ku mund ta kërkoni kartelën e vaksinimit ose cilin raport nga një trajtim i mëparshëm duhet ta sillni.
Historia shëndetësore dhe shtatzënitë e mëparshme
Përgatitni një përmbledhje të sëmundjeve që keni dhe trajtimeve që ndiqni. Mos u kufizoni vetëm te problemet gjinekologjike. Diabeti ose epilepsia, për shembull, janë arsye për të diskutuar planifikimin me mjekun. Edhe shqetësimet që lidhen me shëndetin e partnerit mund të jenë pjesë e bisedës. NHS shpjegon kur rekomandohet këshillimi mjekësor.
Tregoni nëse keni pasur lindje të parakohshme, humbje të shtatzënisë, lindje të një foshnje pa shenja jete ose një fëmijë me një gjendje gjenetike apo problem të lindur. Këto të dhëna ndihmojnë në vlerësimin e nevojës për këshillim të mëtejshëm. Përgatitni raportet që keni, pa u përpjekur t’i interpretoni vetë rezultatet. CDC përshkruan rëndësinë e historisë familjare dhe riprodhuese.
Barnat dhe suplementet: sillni listën e plotë
Përfshini barnat me recetë, ato pa recetë, vitaminat, suplementet dhe produktet bimore. Shënoni emrin, dozën dhe sa shpesh e përdorni secilin produkt. Nëse nuk e dini emrin e saktë, merrni paketimin ose një fotografi të etiketës. Shqyrtimi i të gjitha produkteve është pjesë e këshillimit para shtatzënisë sipas CDC-së.
Mos e ndërprisni ose ndryshoni vetë një bar të përshkruar. NHS këshillon që fillimisht të flisni me mjekun familjar ose specialistin për mundësitë e trajtimit gjatë përpjekjeve për shtatzëni. Pyetja praktike është: “A duhet të ndryshojë diçka në trajtimin tim para se të filloj përpjekjet dhe kush do ta ndjekë këtë ndryshim?” Lexoni këshillën e NHS për barnat gjatë planifikimit.
Acidi folik: një temë për ta diskutuar herët
NHS rekomandon 400 mikrogramë acid folik çdo ditë kur përpiqeni të mbeteni shtatzënë, idealisht duke filluar tre muaj më herët, dhe gjatë 12 javëve të para të shtatzënisë. Acidi folik ndihmon në uljen e rrezikut për defekte të tubit nervor, që prekin zhvillimin e trurit ose shtyllës kurrizore të foshnjës. Ushqimi i vetëm zakonisht nuk e siguron sasinë e rekomanduar për këtë periudhë. NHS shpjegon përdorimin e acidit folik.
Disa persona kanë nevojë për dozë më të lartë, për shembull për shkak të diabetit, disa barnave ose një shtatzënie të mëparshme të prekur nga një defekt i tubit nervor. Këtë e përcakton mjeku; mos e zgjidhni vetë dozën e lartë. Në konsultë, tregoni edhe për multivitaminat që përdorni. NHS këshillon të shmangen suplementet me vitaminë A në formën retinol gjatë shtatzënisë. Shihni udhëzimin për dozat dhe suplementet.
Vaksinat: kontrolloni dokumentacionin dhe kohën
Merrni kartelën e vaksinimit nëse e keni. Mjeku mund ta përdorë për të vlerësuar cilat vaksina duhen para ose gjatë shtatzënisë. Nëse nuk e gjeni dokumentacionin, tregojani këtë mjekut; mungesa e kartelës është arsye për sqarim gjatë konsultës. CDC rekomandon shqyrtimin e vaksinimeve para shtatzënisë.
Një shembull është vaksina MMR kundër fruthit, shytave dhe rubeolës. Rubeola gjatë shtatzënisë mund të shkaktojë humbje të shtatzënisë ose probleme serioze të lindura. Nëse nevojitet MMR, ajo planifikohet para shtatzënisë; CDC këshillon shmangien e shtatzënisë për një muaj pas vaksinimit. Pyeteni mjekun si zbatohet kjo në rastin tuaj dhe cilat rekomandime ndiqen në shërbimin ku merrni kujdes në Kosovë. Lexoni këshillat e CDC-së për MMR dhe shtatzëninë.
A përfshin patjetër analiza?
Pyesni cilat kontrolle kanë arsye për ju dhe çfarë do të ndryshonte rezultati i tyre. NHS këshillon të kontrolloni nëse ka ardhur koha për depistimin e qafës së mitrës dhe të bëni testim për infeksione seksualisht të transmetueshme nëse dyshoni se ju ose partneri mund të keni një të tillë. Diskutoni me mjekun çfarë është e përshtatshme sipas historisë suaj. Shihni kontrollet që përmend NHS para shtatzënisë.
Nëse në familjen tuaj ose të partnerit ka sëmundje gjenetike, probleme të lindura apo çrregullime të zhvillimit, përmendini. Mjeku mund të propozojë këshillim gjenetik dhe, sipas rastit, testim. Nëse ekziston një diagnozë familjare, raporti i saj mund të jetë i dobishëm. CDC shpjegon kur mund të nevojitet këshillimi gjenetik.
Zakone të përditshme dhe shëndeti mendor
Planifikimi i shtatzënisë përfshin edhe bisedën për duhanin, alkoolin, përdorimin e drogave dhe ekspozimin ndaj substancave të dëmshme në shtëpi ose punë. Nëse e keni të vështirë të ndaloni duhanin ose alkoolin, kërkoni mbështetje nga profesionisti shëndetësor. Tregoni gjithashtu nëse ankthi, trishtimi ose stresi vazhdojnë dhe ju pengojnë në jetën e përditshme. Këto tema përfshihen në këshillat e CDC-së për përgatitjen para shtatzënisë.
Çfarë të merrni me vete dhe çfarë të pyesni?
Për konsultën me gjinekologun para shtatzënisë ose vizitën te mjeku familjar, përgatitni këtë listë:
- Barnat dhe suplementet, me emrat dhe dozat.
- Raportet nga sëmundjet, trajtimet ose shtatzënitë e mëparshme.
- Dokumentacionin e vaksinimit, nëse e keni.
- Të dhënat që dini për sëmundje të trashëguara në të dyja familjet.
- Pyetjet që dëshironi t’i sqaroni para se të filloni përpjekjet.
Para përfundimit të vizitës, kërkoni një plan të qartë: çfarë duhet të bëni tani, a duhet të prisni për ndonjë hap dhe kur duhet të riktheheni. Kërkoni sqarim nëse një rekomandim ose rezultat nuk është i kuptueshëm për ju.
Nëse po kërkoni gjinekolog në Kosovë, GjejeMjekun mund t’ju shërbejë për të kërkuar profesionistë shëndetësorë. Kontrolli para shtatzënisë ndihmon në planifikim, por nuk garanton shtatzëni ose një ecuri pa komplikime. Informacioni këtu është i përgjithshëm; vendimet për kujdesin tuaj merren me mjekun. Në një situatë urgjente ose kërcënuese për jetën, kontaktoni menjëherë shërbimet lokale të urgjencës. GjejeMjekun nuk është shërbim urgjence.