Kontrolli te dentisti gjatë shtatzënisë: kur duhet bërë dhe çfarë duhet t’i tregoni dentistit?

Kontrolli te dentisti gjatë shtatzënisë është pjesë e kujdesit të zakonshëm shëndetësor. Shtatzënia nuk është arsye për t’i shmangur vizitat dentare. Përkundrazi, ndryshimet hormonale, të përzierat, vjellja, tharja e gojës dhe ndryshimet në të ushqyer mund t’i bëjnë mishrat dhe dhëmbët më të ndjeshëm ndaj problemeve.

Sipas Shoqatës Amerikane të Stomatologjisë, ekzaminimet dhe trajtimet dentare parandaluese, diagnostikuese e restauruese mund të kryhen gjatë shtatzënisë. Edhe Qendrat Amerikane për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve këshillojnë kërkimin e kujdesit rutinë ose urgjent në cilëndo fazë të shtatzënisë.

Kur duhet ta caktoni kontrollin?

Nëse nuk keni dhimbje apo shqetësime, mund ta caktoni një kontroll rutinë sapo ta kuptoni se jeni shtatzënë. Kjo është veçanërisht e dobishme nëse ka kaluar kohë nga vizita e fundit, keni pasur më parë probleme me mishrat ose dëshironi këshilla për kujdesin e përditshëm.

Nuk ekziston një tremujor i vetëm në të cilin lejohet kujdesi dentar. Vizita mund të bëhet gjatë gjithë shtatzënisë. Tremujori i dytë mund të jetë më i rehatshëm për disa gra, sepse të përzierat e hershme mund të jenë zvogëluar dhe qëndrimi në karrige mund të jetë më i lehtë se në javët e fundit. Kjo është çështje rehatie dhe planifikimi, jo rregull për shtyrjen e kujdesit të nevojshëm.

Mos prisni kontrollin e planifikuar nëse keni:

• dhimbje dhëmbi që vazhdon ose përkeqësohet;
• mishra shumë të enjtur, të dhimbshëm ose që gjakosin shpesh;
• ënjtje në fytyrë, nofull ose brenda gojës;
• dhëmb të thyer, traumë ose mbushje të rënë;
• shije të keqe të vazhdueshme, qelb ose shenja të mundshme të infeksionit;
• vështirësi në përtypje ose hapjen e gojës.

Problemet akute, përfshirë infeksionet, nuk duhen lënë të përparojnë vetëm për shkak të shtatzënisë. Dentisti e vlerëson urgjencën dhe, kur duhet, bashkëpunon me gjinekologun ose mjekun që e përcjell shtatzëninë.

Pse mishrat dhe dhëmbët mund të ndryshojnë?

Ndryshimet hormonale mund ta shtojnë reagimin inflamator të mishrave ndaj pllakës bakteriale. Mishrat mund të skuqen, të fryhen ose të gjakosin gjatë larjes. Kjo nuk nënkupton automatikisht sëmundje të rëndë, por meriton vlerësim nëse vazhdon.

Të përzierat dhe vjellja e ekspozojnë smaltin ndaj acidit të stomakut. Shujtat ose ushqimet e shpeshta me sheqer mund ta rrisin ekspozimin e dhëmbëve ndaj acideve të prodhuara nga bakteret. Për këtë arsye, Administrata Amerikane e Burimeve dhe Shërbimeve Shëndetësore rekomandon që personat shtatzënë me shqetësime orale ose që nuk kanë bërë kontroll prej më shumë se gjashtë muajsh ta caktojnë një vizitë sa më shpejt.

Lidhjet e raportuara mes sëmundjes periodontale dhe disa rezultateve të pafavorshme të shtatzënisë nuk dëshmojnë domosdoshmërisht se njëra e shkakton tjetrën. Prandaj, kontrolli dentar nuk duhet paraqitur si garanci për parandalimin e komplikimeve obstetrike. Qëllimi i tij është të ruajë shëndetin oral, të zbulojë probleme dhe të mundësojë trajtim të arsyeshëm.

Çfarë duhet t’i tregoni dentistit?

Njoftojeni ekipin dentar se jeni shtatzënë, edhe nëse shtatzënia është ende në fillim ose vetëm dyshohet. Jepni informata sa më të sakta për:

• javën e shtatzënisë dhe datën e pritshme të lindjes;
• nëse shtatzënia konsiderohet me rrezik të shtuar;
• sëmundjet që keni, alergjitë dhe reagimet e mëparshme ndaj barnave ose anestezisë;
• të gjitha barnat me recetë, barnat pa recetë, vitaminat dhe suplementet që përdorni;
• tensionin e lartë, diabetin gestacional, çrregullimet e mpiksjes ose komplikime të tjera të shtatzënisë;
• të përzierat, vjelljen e shpeshtë, urthin, tharjen e gojës ose ndjeshmërinë ndaj aromave;
• emrin dhe kontaktin e gjinekologut, kur konsultimi ndërmjet profesionistëve mund të jetë i nevojshëm.

Merreni me vete listën e barnave dhe dokumentet relevante shëndetësore. Mos e ndërprisni dhe mos e filloni vetë ndonjë bar për dhimbje ose infeksion. Zgjedhja e barit, dozës dhe kohëzgjatjes duhet të bëhet nga profesionisti shëndetësor duke marrë parasysh shtatzëninë dhe gjendjen konkrete.

A janë të sigurta radiografitë dhe anestezia?

Radiografia dentare nuk bëhet automatikisht në çdo kontroll. Dentisti vendos nëse është klinikisht e nevojshme dhe zbaton protokollet aktuale të sigurisë nga rrezatimi. Shtatzënia nuk duhet fshehur, sepse kjo informatë ndihmon në planifikimin e ekzaminimit dhe kujdesit.

Anestezia lokale dhe shumë trajtime të zakonshme dentare mund të përdoren gjatë shtatzënisë, por vendimi individual varet nga procedura, historia shëndetësore dhe barnat e tjera. Sedacioni intravenoz, oksidi i azotit, anestezia e përgjithshme dhe disa barna mund të kërkojnë vlerësim ose konsultim shtesë me mjekun që përcjell shtatzëninë.

Nëse propozohet procedurë, pyeteni dentistin pse nevojitet, çfarë ndodh nëse shtyhet, cilat janë alternativat dhe a duhet të përfshihet gjinekologu. Për trajtime thjesht kozmetike pa nevojë shëndetësore, koha mund të diskutohet veçmas.

Si të përgatiteni për vizitën?

1. Caktojeni termin në pjesën e ditës kur zakonisht keni më pak të përziera ose lodhje.
2. Hani sipas udhëzimeve që keni marrë për shtatzëninë dhe procedurën; mos qëndroni pa ngrënë pa udhëzim profesional.
3. Njoftojeni ordinancën paraprakisht nëse aromat ju shkaktojnë të përziera ose nëse e keni të vështirë të rrini shtrirë.
4. Merreni listën e barnave, alergjive dhe pyetjeve që dëshironi t’i bëni.
5. Gjatë vizitës tregoni menjëherë nëse ndiheni e marramendur, pa frymë, me të përziera ose e parehatshme në pozitën e karriges.

Në javët e avancuara, qëndrimi shtrirë për një kohë të gjatë mund të jetë i parehatshëm. Ekipi dentar mund ta përshtatë pozitën, të bëjë pauza ose ta shkurtojë vizitën sipas nevojës.

Kujdesi për dhëmbët gjatë shtatzënisë

Lani dhëmbët dy herë në ditë, rreth dy minuta, me furçë me fije të buta dhe pastë me fluor. Pastroni hapësirat ndërmjet dhëmbëve një herë në ditë me fill dentar ose mjetin që ju rekomandon dentisti. Kufizoni shpeshtësinë e ushqimeve dhe pijeve me sheqer dhe pini ujë rregullisht.

Pas vjelljes, mos i lani dhëmbët menjëherë, sepse sipërfaqja e ekspozuar ndaj acidit mund të jetë përkohësisht më e ndjeshme ndaj fërkimit. Shpëlajeni gojën me ujë; burimet profesionale përmendin edhe tretësirën me një lugë të vogël sodë buke në një gotë ujë. Pështyjeni tretësirën dhe prisni para larjes. Nëse vjellja është e shpeshtë, kërkoni këshillë nga mjeku dhe dentisti.

Gjakosja e mishrave nuk është arsye për ta ndalur plotësisht pastrimin. Përdorni teknikë të butë dhe kërkoni vlerësim nëse gjakosja vazhdon, është e madhe ose shoqërohet me ënjtje e dhimbje.

Kur situata është urgjente?

Kërkoni vlerësim të shpejtë dentar nëse keni dhimbje të fortë, temperaturë me ënjtje dentare, infeksion të dyshuar ose traumë. Nëse ënjtja përhapet shpejt, keni vështirësi në frymëmarrje ose gëlltitje, gjakderdhje të pakontrolluar, dobësi të rëndë ose humbje të vetëdijes, kontaktoni menjëherë shërbimet lokale të emergjencës në 112 ose urgjencën mjekësore në 194. Agjencia e Menaxhimit të Emergjencave e përcakton 112 si numrin unik dhe falas të emergjencës në Kosovë. GjejeMjekun nuk është shërbim emergjent.

Gjetja e dentistit në Kosovë

Për një kontroll rutinë mund të kërkoni një dentist në Kosovë përmes GjejeMjekun dhe t’i krahasoni profesionistët sipas informatave të paraqitura në profile. Kur kërkoni “gjeje mjekun” ose “gjej mjek”, kontrolloni fushën profesionale dhe informatat e verifikuara të profilit para se ta caktoni vizitën.

Kontrolli është rast për të diskutuar jo vetëm dhimbjen, por edhe gjakosjen e mishrave, të përzierat, barnat dhe mënyrën e kujdesit në shtëpi. Këshillat e përgjithshme nuk e zëvendësojnë vlerësimin nga dentisti dhe profesionisti që e përcjell shtatzëninë.