Kur duhet bërë testi i dëgjimit te të rriturit?
Testi i dëgjimit duhet bërë kur vëreni se bisedat po bëhen më të vështira për t’u kuptuar, sidomos në ambiente me zhurmë, kur e ngrini vazhdimisht volumin e televizorit ose kur familjarët ju thonë se nuk po i dëgjoni mirë. Kontrolli është i arsyeshëm edhe pas ekspozimit të shpeshtë ndaj zhurmës së madhe, nëse keni zhurmë në vesh, histori të infeksioneve të veshit ose shqetësime të tjera të reja.
Nuk ekziston një orar i vetëm testimi që vlen për çdo të rritur. Sipas American Speech-Language-Hearing Association, koha dhe shpeshtësia e kontrollit varen nga mosha, sëmundjet shoqëruese, ekspozimi ndaj zhurmës, faktorët e tjerë të rrezikut dhe mundësia për kontroll gjatë vizitave rutinë. Pra, nuk është e nevojshme të prisni derisa problemi të bëhet i madh.
Shenjat e humbjes së dëgjimit në jetën e përditshme
Ndryshimet e dëgjimit shpesh vërehen gradualisht. Personi mund ta dëgjojë zërin, por të mos i kuptojë qartë fjalët. Shenjat që ia vlen t’i diskutoni me një profesionist përfshijnë:
- e keni të vështirë të ndiqni bisedën në restorante, kafene ose mbledhje familjare;
- u kërkoni shpesh njerëzve ta përsërisin atë që kanë thënë;
- ju duket sikur të tjerët flasin paqartë ose me zë shumë të ulët;
- e ngrini volumin e televizorit, radios ose telefonit më shumë se të tjerët;
- nuk e dëgjoni gjithmonë zilen, alarmin ose telefonin;
- keni vështirësi t’i kuptoni kolegët, klientët ose familjarët;
- ndiheni të lodhur pas bisedave sepse duhet të përqendroheni shumë;
- shmangni takimet shoqërore nga frika se nuk do ta ndiqni bisedën;
- njëri vesh duket se dëgjon më dobët se tjetri;
- keni zhurmë, fishkëllimë ose gumëzhimë në vesh.
National Institute on Deafness and Other Communication Disorders sugjeron vlerësim nga një audiolog ose mjek ORL kur vështirësitë e dëgjimit ndikojnë në bisedat familjare, punë, aktivitete shoqërore apo dëgjimin e televizorit. Një shenjë e vetme nuk e përcakton shkakun, por përsëritja e këtyre situatave është arsye e mirë për kontroll.
Kur nevojitet vlerësim urgjent?
Humbja e papritur e dëgjimit në njërin ose të dy veshët kërkon vlerësim urgjent mjekësor. Kërkoni ndihmë urgjente edhe kur dëgjimi përkeqësohet brenda disa ditësh ose javësh, apo kur humbja e dëgjimit shoqërohet me dhimbje veshi ose rrjedhje nga veshi. Këto situata renditen si arsye për ndihmë urgjente nga NHS.
Nëse simptomat shoqërohen me gjendje kërcënuese për jetën, kontaktoni menjëherë shërbimet lokale të urgjencës. GjejeMjekun është platformë për gjetjen e profesionistëve shëndetësorë dhe nuk është shërbim emergjent.
Kush duhet ta konsiderojë kontrollin edhe pa ndryshime të mëdha?
Testimi mund të jetë i dobishëm edhe kur vështirësia është e lehtë, por ekzistojnë faktorë që mund ta rrisin mundësinë e problemeve me dëgjimin. ASHA përmend ndër ta rritjen e moshës, ekspozimin profesional ose rekreativ ndaj zhurmës, lëndimet e kokës, infeksionet e mëparshme të veshit, historinë familjare, zhurmën në vesh dhe disa gjendje kronike.
Disa barna mund të ndikojnë në dëgjim ose ekuilibër. Nëse shqetësimi ka filluar gjatë një trajtimi, tregojini mjekut ose audiologut emrin dhe dozën e barit. Mos e ndërprisni vetë terapinë e përshkruar. Profesionisti përkatës mund të vlerësojë nëse nevojitet monitorim ose ndryshim i planit nga mjeku që e ka përshkruar.
Nëse punoni me makineri, muzikë të amplifikuar ose në ambient tjetër me zhurmë të lartë, pyetni për programin e kontrollit të dëgjimit në vendin e punës. Një rezultat bazë mund të shërbejë për krahasim me testet e ardhshme, por intervali i përshtatshëm duhet caktuar sipas ekspozimit dhe këshillës profesionale.
Çfarë përfshin kontrolli i dëgjimit?
Një kontroll nuk është domosdoshmërisht vetëm një test. Fillimisht, profesionisti mund të pyesë kur kanë nisur vështirësitë, nëse prekin njërin apo të dy veshët, për ekspozimin ndaj zhurmës, infeksionet, ndërhyrjet e mëparshme, lëndimet, sëmundjet kronike, barnat dhe historinë familjare.
Mund të bëhet edhe otoskopia, pra shikimi i kanalit të veshit dhe daulles së veshit. Sipas ASHA-s, ky kontroll mund të zbulojë dyll të grumbulluar, rrjedhje, trup të huaj ose ndryshime që kërkojnë vlerësim mjekësor. Testet që mund të pasojnë përfshijnë:
- Audiometrinë me tone të pastra: dëgjoni tinguj në frekuenca dhe nivele të ndryshme përmes kufjeve dhe sinjalizoni kur i dëgjoni.
- Audiometrinë e të folurit: dëgjoni dhe përsëritni fjalë për të vlerësuar sa qartë kuptohet të folurit.
- Timpanometrinë: një pajisje e vogël kontrollon lëvizjen e daulles së veshit dhe mund të ndihmojë në identifikimin e problemeve në veshin e mesëm.
- Teste të tjera: profesionisti mund të zgjedhë ekzaminime shtesë sipas simptomave dhe rezultateve fillestare.
NHS shpjegon se përzgjedhja e testeve ndryshon sipas nevojës së personit. Prandaj, audiometria nuk duhet parë si procedurë identike për secilin pacient.
Ekzaminim i shkurtër apo vlerësim i plotë?
Ekzaminimi i shkurtër, ose skriningu, synon të tregojë nëse ekziston rrezik dhe nëse nevojitet vlerësim më i hollësishëm. Ai nuk e përcakton vetë diagnozën ose shkakun. Një rezultat që kërkon referim zakonisht pasohet nga vlerësim i plotë audiologjik dhe, kur ka shenja mjekësore, nga kontrolli te ORL-ja.
Testet online mund të shërbejnë si kontroll orientues, por nuk e zëvendësojnë ekzaminimin në klinikë. ASHA paralajmëron se saktësia e aplikacioneve dhe vetëtesteve mund të ndikohet nga kalibrimi i pajisjes, mënyra e administrimit dhe zhurma e ambientit. Nëse testi online tregon vështirësi, ose simptomat vazhdojnë pavarësisht rezultatit, caktoni kontroll profesional.
Si të përgatiteni për testin?
Përgatitja është e thjeshtë. Shënoni kur e keni vërejtur ndryshimin, në cilat situata është më i dukshëm dhe nëse problemi është i njëjtë në të dy veshët. Merrni listën e barnave dhe tregoni për ekspozimin ndaj zhurmës, infeksionet, operacionet ose lëndimet e mëparshme.
Mund të jetë e dobishme të vijë edhe një familjar, veçanërisht nëse ai ka vërejtur ndryshime që ju nuk i keni dalluar. Mos vendosni mjete ose sende në kanalin e veshit për ta pastruar para vizitës. Nëse dylli pengon ekzaminimin, profesionisti do t’ju tregojë mënyrën e sigurt të veprimit.
Çfarë ndodh pas rezultatit?
Rezultati mund të tregojë dëgjim brenda kufijve të pritshëm, nevojë për ritestim ose vlerësim të mëtejshëm. Nëse konstatohet humbje dëgjimi, profesionisti duhet t’ju shpjegojë llojin, shkallën, ndikimin në komunikim dhe hapat e mundshëm. Zgjidhja nuk është gjithmonë e njëjtë: mund të përfshijë monitorim, trajtimin e një problemi të veshit, këshilla për komunikim, mbrojtje nga zhurma ose mjete ndihmëse, varësisht nga shkaku dhe nevojat individuale.
Një rezultat normal nuk do të thotë se çdo vështirësi në komunikim duhet shpërfillur. Nëse vazhdoni të mos e kuptoni të folurit, sidomos në zhurmë, tregojani këtë qartë audiologut ose mjekut ORL. Mund të nevojitet një qasje tjetër testimi ose vlerësim i faktorëve të tjerë.
Si të kërkoni profesionist në Kosovë?
Në Kosovë mund të filloni me mjekun familjar, një mjek ORL ose profesionist të dëgjimit, varësisht nga simptomat dhe mënyra si organizohet shërbimi ku drejtoheni. Dhimbja, rrjedhja nga veshi, ndryshimi i papritur, marramendja e re ose dyshimi për problem fizik të veshit janë arsye për vlerësim mjekësor.
Në GjejeMjekun mund të kërkoni profesionistë sipas specialitetit dhe zonës. Fraza si gjeje mjekun ose gjej mjek mund t’ju ndihmojnë të nisni kërkimin, por para caktimit të vizitës verifikoni specialitetin e profesionistit dhe nëse ofrohet audiometria apo vlerësimi që ju nevojitet.
Përmbledhje
Bëjeni testin kur vështirësitë e dëgjimit përsëriten, ndikojnë në komunikim ose shoqërohen me faktorë rreziku. Mos prisni që të tjerët ta vërejnë problemin para jush. Për humbje të papritur ose përkeqësim të shpejtë kërkoni vlerësim urgjent; për ndryshime graduale caktoni një kontroll të zakonshëm te profesionisti përkatës. Testi mund të sqarojë nëse dëgjimi ka ndryshuar dhe cilët hapa të mëtejshëm janë të arsyeshëm, pa paragjykuar diagnozën ose trajtimin individual.