Menstruacionet ndryshojnë nga një person te tjetri, prandaj nuk është gjithmonë e lehtë të kuptohet nëse gjakderdhja është tepër e madhe. Treguesi më i dobishëm nuk është vetëm sasia e gjakut: rëndësi kanë kohëzgjatja, shpeshtësia e ndërrimit të produkteve menstruale, simptomat shoqëruese dhe ndikimi në jetën e përditshme.
Nëse po kërkoni informacion për menstruacionet e bollshme kur duhet të shkoni te gjinekologu, një rregull praktik është ky: caktoni një konsultë kur gjakderdhja është dukshëm më e madhe se zakonisht, përsëritet, ju pengon në aktivitetet e përditshme ose shoqërohet me dhimbje, dobësi apo gjakderdhje jashtë ciklit. Një ndryshim i ri nuk duhet neglizhuar, por as nuk tregon vetvetiu një diagnozë të caktuar.
Si dallohen periodat e bollshme?
Nuk është e nevojshme ta matni gjakun me saktësi për të kuptuar se mund të ketë problem. Sipas NHS dhe American College of Obstetricians and Gynecologists, shenjat praktike përfshijnë:
- nevojën për ta ndërruar pecetën ose tamponin çdo një deri në dy orë, ose zbrazjen e kupës menstruale më shpesh se sa rekomandohet për produktin;
- gjakderdhje që zgjat më shumë se shtatë ditë;
- përdorimin e dy produkteve njëkohësisht për ta kontrolluar rrjedhjen;
- zgjimin gjatë natës për ta ndërruar produktin menstrual;
- kalimin e gjakut në rroba ose çarçafë;
- mpiksje gjaku më të mëdha se rreth 2.5 centimetra;
- shmangien e punës, shkollës, ushtrimeve ose aktiviteteve të zakonshme për shkak të gjakderdhjes;
- lodhje të pazakontë, dobësi, marramendje ose frymëmarrje të vështirësuar.
Një episod i vetëm mund të ketë shpjegime të ndryshme. Megjithatë, gjakderdhja e madhe gjatë menstruacioneve që vazhdon në disa cikle ose ndryshon dukshëm nga modeli juaj i zakonshëm meriton vlerësim profesional.
Kur të konsultoheni me gjinekologun?
Rezervoni një vizitë te gjinekologu ose mjeku i kujdesit parësor nëse periodat e bollshme po ndikojnë në cilësinë e jetës, kanë vazhduar për disa cikle ose janë bërë më të rënda pa një arsye të qartë. Konsultimi rekomandohet edhe kur:
- keni dhimbje të forta menstruale ose dhimbje pelvike;
- gjakosni ndërmjet menstruacioneve ose pas marrëdhënieve seksuale;
- keni dhimbje gjatë urinimit, jashtëqitjes ose marrëdhënieve seksuale;
- ndiheni vazhdimisht të lodhura, të dobëta, të zbehta ose ju merret fryma;
- mavijoseni lehtë, keni gjakderdhje të shpeshta nga hunda ose histori familjare të çrregullimeve të mpiksjes;
- gjakderdhja ka filluar pas përdorimit të një ilaçi të ri ose pas vendosjes së një pajisjeje intrauterine;
- ka mundësi shtatzënie;
- keni çfarëdo gjakderdhjeje vaginale pasi menstruacionet kanë përfunduar për shkak të menopauzës.
Gjakderdhja pas menopauzës nuk konsiderohet menstruacion dhe duhet kontrolluar. Edhe gjakderdhja gjatë një shtatzënie të mundshme kërkon këshillë mjekësore, sepse shkaqet dhe urgjenca mund të jenë të ndryshme nga ato të një cikli menstrual.
Kur gjakderdhja mund të jetë urgjencë?
Mayo Clinic këshillon kërkimin e ndihmës mjekësore kur gjakderdhja e përshkon të paktën një pecetë ose tampon në orë për më shumë se dy orë radhazi. Nëse gjakderdhja shumë e madhe shoqërohet me të fikët ose ndjesi se do të fikeni, marramendje të theksuar, dobësi të madhe, vështirësi në frymëmarrje, rrahje shumë të shpejta të zemrës, konfuzion apo dhimbje të fortë, kërkoni ndihmë urgjente.
Në Kosovë, kontaktoni menjëherë shërbimet lokale të urgjencës në numrin pa pagesë 112, të publikuar nga Agjencia e Menaxhimit të Emergjencave. GjejeMjekun nuk është shërbim emergjent dhe nuk duhet përdorur në vend të ndihmës urgjente.
Çfarë mund t’i shkaktojë menstruacionet e bollshme?
Periodat e bollshme janë simptomë, jo një diagnozë e vetme. Ato mund të lidhen me ndryshime në ovulim ose hormone, veçanërisht në vitet e para pas fillimit të menstruacioneve dhe afër menopauzës. Shkaqe të tjera të mundshme përfshijnë fibroidet ose polipet e mitrës, adenomiozën, endometriozën, sindromën e vezoreve policistike, probleme të tiroides, infeksione të caktuara dhe çrregullime të mpiksjes së gjakut.
Disa barna, përfshirë holluesit e gjakut, dhe pajisja intrauterine me bakër mund të ndikojnë në gjakderdhje. Shkaqet e lidhura me shtatzëninë duhet të merren parasysh kur shtatzënia është e mundshme. Më rrallë, gjakderdhja jonormale mund të lidhet me sëmundje serioze të mitrës ose qafës së mitrës. Vetëm historia mjekësore, ekzaminimi dhe testet e zgjedhura nga profesionisti mund ta sqarojnë shkakun.
Mos e ndërprisni vetë një bar të përshkruar, sidomos një hollues gjaku. Njoftojeni mjekun për të gjitha barnat, suplementet dhe metodat kontraceptive që përdorni.
Çfarë të shënoni para vizitës?
Një ditar për dy ose më shumë cikle, kur është e mundur, mund ta ndihmojë gjinekologun ta kuptojë modelin e gjakderdhjes. Mund të përdorni një kalendar, një aplikacion ose shënime të thjeshta. Regjistroni:
- datën kur fillon dhe përfundon menstruacioni;
- ditët me rrjedhje të lehtë, mesatare ose të madhe;
- sa shpesh i ndërroni pecetat ose tamponët dhe sa shpesh e zbrazni kupën;
- rrjedhjen gjatë natës, kalimin në rroba ose përdorimin e dy produkteve;
- mpiksjet dhe madhësinë e përafërt të tyre;
- gjakderdhjen ndërmjet cikleve ose pas marrëdhënieve seksuale;
- dhimbjen, vendin e saj dhe ndikimin në aktivitetet tuaja;
- lodhjen, marramendjen, gulçimin ose simptoma të tjera;
- barnat, suplementet dhe kontracepsionin që përdorni;
- mundësinë e shtatzënisë dhe ndryshimet e fundit në shëndet.
Tregojini profesionistit nëse periodat kanë qenë shumë të bollshme që nga ciklet e para, nëse keni gjakderdhje të zgjatur pas ndërhyrjeve dentare apo operacioneve, ose nëse familjarët kanë probleme me mpiksjen.
Çfarë mund të ndodhë gjatë vlerësimit?
Gjinekologu zakonisht pyet për ciklin, shtatzënitë e mëparshme, sëmundjet, ndërhyrjet, historinë familjare dhe barnat. Në varësi të moshës, simptomave dhe mundësisë së shtatzënisë, mund të propozohet ekzaminim fizik ose pelvik, test shtatzënie dhe analiza gjaku. Analizat mund të ndihmojnë në kontrollimin e anemisë ose mungesës së hekurit dhe, kur ka arsye, të funksionit të tiroides apo mpiksjes.
Ekografia ose teste të tjera nuk janë të nevojshme për secilin person. Ato zgjidhen sipas historisë dhe gjetjeve klinike. ACOG thekson se vlerësimi mund të përfshijë ekografi, histeroskopi ose marrje të një mostre nga endometriumi në raste të caktuara; kjo nuk do të thotë se çdo paciente ka nevojë për të gjitha këto procedura.
A trajtohen menstruacionet e bollshme?
Po, por trajtimi varet nga shkaku, ashpërsia e gjakderdhjes, anemia, mosha, gjendja e përgjithshme shëndetësore, kontracepsioni dhe planet për shtatzëni. Mundësitë mund të përfshijnë barna që e zvogëlojnë gjakderdhjen, disa metoda hormonale, trajtim të mungesës së hekurit ose ndërhyrje për një problem strukturor si fibroidet. Disa raste vetëm monitorohen.
Mos filloni hormone, acid traneksamik, suplemente hekuri ose barna të tjera vetëm nga informacioni në internet. Secila zgjedhje ka përfitime, kufizime dhe kundërindikacione që duhen vlerësuar individualisht. Edhe barnat e zakonshme kundër dhimbjes nuk janë të përshtatshme për të gjithë, veçanërisht në prani të problemeve me gjakderdhjen, stomakun, veshkat ose barna të tjera.
Hapi i ardhshëm praktik
Nëse cikli juaj përputhet me disa nga shenjat e mësipërme, filloni shënimet dhe caktoni një vlerësim. Për të gjetur një gjinekolog në Kosovë, mund të përdorni GjejeMjekun si platformë për kërkimin e profesionistëve shëndetësorë. Shprehje si “gjeje mjekun” ose “gjej mjek” mund t’ju çojnë te një listë profesionistësh, por përzgjedhja duhet të bazohet në specialitetin përkatës dhe nevojën tuaj konkrete.
Ky informacion është i përgjithshëm dhe nuk mund ta përcaktojë shkakun e gjakderdhjes suaj. Një gjinekolog ose profesionist tjetër i kualifikuar mund të bëjë vlerësimin individual dhe të diskutojë mundësitë e përshtatshme.