Tensioni i gjakut ndryshon gjatë ditës, prandaj një matje e vetme nuk e tregon gjithmonë pamjen e plotë. Matjet e bëra rregullisht në shtëpi mund ta ndihmojnë mjekun të kuptojë si sillet tensioni jashtë ordinancës dhe, te personat që trajtohen për hipertension, nëse plani i kujdesit po funksionon. Megjithatë, aparati shtëpiak nuk e zëvendëson kontrollin mjekësor dhe rezultatet nuk duhet të përdoren për ta vendosur vetë diagnozën ose për ta ndryshuar terapinë.
Si të zgjidhni aparatin për matjen e tensionit
Për shumicën e të rriturve, zgjedhja më praktike është një aparat automatik me manshetë që vendoset në pjesën e sipërme të krahut. Shoqata Amerikane e Zemrës rekomandon këtë lloj aparati dhe vëren se pajisjet për kyçin e dorës ose gishtin zakonisht japin rezultate më pak të besueshme.
Mansheta duhet t’i përshtatet perimetrit të krahut. Një manshetë shumë e vogël ose shumë e madhe mund ta shtrembërojë rezultatin. Kontrolloni udhëzuesin e prodhuesit dhe, nëse nuk jeni të sigurt, kërkoni ndihmë nga mjeku, infermieri ose farmacisti. Pajisja duhet të jetë e validuar për grupin që do ta përdorë; kjo ka rëndësi të veçantë për fëmijët dhe shtatzënat.
Merreni aparatin në vizitën e ardhshme. Profesionisti shëndetësor mund të kontrollojë madhësinë e manshetës, mënyrën si e përdorni dhe t’i krahasojë rezultatet me pajisjen e ordinancës. Ndiqni edhe udhëzimet e prodhuesit për mirëmbajtjen dhe kontrollin periodik të saktësisë.
Si të matni tensionin e gjakut në shtëpi, hap pas hapi
1. Përgatituni para matjes
- Shmangni duhanin, pijet me kafeinë dhe aktivitetin fizik për të paktën 30 minuta para matjes.
- Zbrazeni fshikëzën e urinës.
- Uluni qetë për të paktën pesë minuta.
- Zgjidhni një ambient të qetë dhe mos flisni ose përdorni telefonin gjatë matjes.
Ushqimi, pijet, aktiviteti dhe pozicioni i trupit mund të ndikojnë në rezultat. Këto hapa, të përmbledhur edhe në udhëzimet e Qendrave për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve, e bëjnë më të mundshme që matjet e ditëve të ndryshme të jenë të krahasueshme.
2. Uluni në pozitën e duhur
- Mbështeteni shpinën në karrige.
- Mbajini të dyja shputat rrafsh në dysheme.
- Mos i kryqëzoni këmbët.
- Mbështeteni krahun mbi tavolinë, afërsisht në nivelin e zemrës.
- Vendoseni manshetën direkt mbi lëkurë, jo mbi mëngë.
Mansheta duhet të jetë e shtrënguar sipas udhëzimeve të pajisjes, por jo aq sa të shkaktojë dhimbje. Pozicionimi i gabuar i krahut, këmbët e kryqëzuara ose të folurit mund të ndikojnë në matje.
3. Bëni më shumë se një matje
Në secilën seancë bëni dy matje, me rreth një minutë ndërmjet tyre, dhe shënojini të dyja. Mundohuni ta matni tensionin në të njëjtat orare çdo ditë. Koha dhe numri i ditëve varen nga arsyeja e monitorimit, ndaj kërkojini mjekut një orar konkret—për shembull, nëse matjet duhen bërë në mëngjes, në mbrëmje apo në raport me marrjen e barnave.
Nëse matja e parë është papritur e lartë, mos nxirrni përfundim menjëherë. Qëndroni ulur e qetë dhe përsëriteni sipas udhëzimit. Një seri matjesh të bëra me teknikë të njëjtë është zakonisht më informuese se një numër i izoluar.
Çfarë nënkuptojnë dy numrat?
Rezultati shënohet në milimetra shtyllë zhive, ose mm Hg. Numri i sipërm është tensioni sistolik, pra presioni kur zemra tkurret. Numri i poshtëm është tensioni diastolik, presioni ndërmjet rrahjeve.
Kufijtë që përdoren për vlerësim mund të varen nga udhëzuesi klinik, mosha, shtatzënia, sëmundjet e tjera dhe rrethanat individuale. Prandaj, mos u mbështetni vetëm në një tabelë në internet për ta diagnostikuar veten. Mjeku e interpreton prirjen e matjeve bashkë me historinë shëndetësore, ekzaminimin dhe, kur nevojitet, vlerësime të tjera.
Si ta mbani ditarin e tensionit të gjakut
Ditari mund të mbahet në fletore, në telefon ose në memorien e aparatit. Për secilën seancë shënoni:
- datën dhe orën;
- të dyja vlerat sistolike dhe diastolike;
- pulsin, nëse shfaqet në aparat;
- krahun në të cilin u bë matja;
- nëse kishit pushuar dhe nëse teknika ishte ndjekur si duhet;
- simptoma të mundshme, si marramendje, dobësi, dhimbje koke, dhimbje gjoksi ose vështirësi në frymëmarrje;
- rrethana që mund ta kenë ndikuar matjen, si aktiviteti fizik, kafeina, duhani, dhimbja, stresi ose një dozë e harruar e barit.
Shënoni faktet pa e interpretuar vetë çdo luhatje. Merreni ditarin dhe aparatin në vizitë. Tregojini mjekut edhe cilat barna, suplemente ose preparate pa recetë përdorni, por mos e ndaloni ose ndryshoni terapinë për tensionin vetëm në bazë të matjeve shtëpiake.
Çfarë duhet të diskutoni me mjekun?
Kontaktoni mjekun familjar ose kardiologun nëse matjet përsëriten jashtë intervalit që ju është caktuar, nëse ka dallime të pazakonta ndërmjet rezultateve, nëse aparati raporton shpesh gabim ose nëse keni simptoma. Tregoni kur matni, çfarë aparati dhe madhësie manshete përdorni, rezultatet e plota dhe çdo ndryshim të fundit në barna ose gjendjen shëndetësore.
Vlerësimi profesional është i rëndësishëm edhe kur matjet në ordinancë dhe në shtëpi dallojnë vazhdimisht. Ankthi në ordinancë mund ta rrisë përkohësisht rezultatin te disa njerëz, ndërsa te të tjerë tensioni mund të duket më i ulët gjatë vizitës. Vetëm profesionisti shëndetësor mund të vendosë nëse nevojitet monitorim ose vlerësim shtesë.
Në Kosovë, GjejeMjekun mund t’ju ndihmojë të kërkoni një profesionist për konsultë joemergjente. Platforma shërben si drejtori dhe nuk është shërbim urgjent.
Kur një rezultat kërkon veprim urgjent?
Sipas Shoqatës Amerikane të Zemrës, nëse aparati tregon tension më të lartë se 180/120 mm Hg, prisni të paktën një minutë dhe mateni përsëri. Nëse rezultati mbetet kaq i lartë, kontaktoni menjëherë një profesionist shëndetësor për udhëzim.
Nëse tensioni është mbi 180/120 mm Hg dhe njëkohësisht keni dhimbje gjoksi, vështirësi në frymëmarrje, dhimbje shpine, mpirje, dobësi, ndryshim të shikimit ose vështirësi në të folur, kjo mund të jetë emergjencë mjekësore. Mos prisni që tensioni të ulet vetë. Në Kosovë telefononi menjëherë 112 ose 194, numra të konfirmuar nga Agjencia e Menaxhimit të Emergjencave. GjejeMjekun nuk është shërbim emergjent.
Edhe pa një matje të tensionit, simptomat e rënda ose kërcënuese për jetën kërkojnë kontakt të menjëhershëm me shërbimet lokale të emergjencës.
Gabimet më të zakonshme që duhen shmangur
- Matja menjëherë pas ecjes, ngjitjes së shkallëve, kafesë ose duhanit.
- Vendosja e manshetës mbi rroba.
- Përdorimi i manshetës me madhësi të papërshtatshme.
- Mbajtja e krahut pa mbështetje ose poshtë nivelit të zemrës.
- Të folurit, lëvizja ose kryqëzimi i këmbëve gjatë matjes.
- Përsëritja e matjeve pa pushim vetëm për të marrë një numër më të dëshirueshëm.
- Ndryshimi i barnave pa u konsultuar me profesionistin shëndetësor.
Matja e saktë e tensionit nuk varet vetëm nga aparati. Përgatitja, pozita, mansheta dhe një ditar i rregullt janë po aq të rëndësishme. Qëllimi nuk është të shqetësoheni për çdo ndryshim të vogël, por t’i jepni mjekut të dhëna të besueshme për një vlerësim më të informuar.