A po e largoni telefonin nga fytyra për t’i dalluar shkronjat? Nëse keni vështirësi në lexim nga afër pas moshës 40, një shpjegim i zakonshëm është presbiopia: ndryshimi gradual i aftësisë së syrit për t’u përqendruar në objekte të afërta. Megjithatë, vetëm mosha dhe ky shqetësim nuk mjaftojnë për ta përcaktuar shkakun. Kur leximi ose puna nga afër bëhen të vështira, është e arsyeshme të bëni kontroll të syve. Mayo Clinic shpjegon fillimin dhe simptomat e presbiopisë.
Pse ndryshon shikimi nga afër?
Brenda syrit ndodhet thjerrëza, e cila ndihmon në fokusimin e dritës. Me kalimin e moshës, ajo bëhet më e fortë dhe më pak elastike. Si pasojë, fokusimi në shkronja ose objekte të afërta vështirësohet. Ky ndryshim është pjesë e plakjes së syrit dhe nuk fillon në të njëjtën ditëlindje për secilin person; shpesh vërehet gjatë të dyzetave. Presbiopia ndryshon nga hipermetropia, edhe pse të dyja mund ta vështirësojnë shikimin nga afër. National Eye Institute shpjegon shkakun e presbiopisë.
Mund të keni presbiopi edhe nëse tashmë mbani syze për miopi, hipermetropi ose astigmatizëm. Prandaj, receta e mëparshme dhe nevojat e reja për lexim duhen vlerësuar së bashku. Fakti që përdorni syze prej vitesh nuk e përjashton këtë ndryshim të lidhur me moshën. Johns Hopkins Medicine përshkruan bashkëjetesën me probleme të tjera të fokusimit.
Cilat shenja mund të vëreni?
Presbiopia zakonisht zhvillohet gradualisht. Shenjat mund të përfshijnë:
- nevojën për ta mbajtur telefonin, librin ose gazetën më larg;
- shkronja të paqarta në largësinë ku më parë lexonit rehat;
- lodhje të syve gjatë leximit ose punës nga afër;
- dhimbje koke pas këtyre aktiviteteve.
Këto shqetësime mund të përputhen me presbiopinë, por nuk e vërtetojnë atë. Sidomos kur simptomat pengojnë punën ose aktivitetet e përditshme, kërkoni vlerësim profesional në vend se ta zgjidhni vetë shkakun. Shihni simptomat dhe arsyet për kontroll te Mayo Clinic.
Çfarë përfshin kontrolli i shikimit nga afër?
Kontrolli nuk kufizohet te leximi i një teksti me një palë syze provuese. Vlerësimi mund të përfshijë matjen e mprehtësisë së shikimit, provën e refraksionit për përcaktimin e recetës dhe ekzaminimin e strukturave të syrit me llambë të çarë. Këto ndihmojnë në vlerësimin e shikimit dhe të gjendjes së syve. Johns Hopkins Medicine përshkruan ekzaminimet që përdoren.
Oftalmologu pyet edhe për shëndetin dhe historinë tuaj mjekësore. Sipas nevojës, kontrolli mund të përfshijë matjen e presionit brenda syrit dhe pika për zgjerimin e bebëzave, që mundësojnë ekzaminimin e pjesëve të brendshme. Jo çdo vizitë përfshin saktësisht të njëjtat hapa; pyeteni mjekun çfarë po kontrollon dhe si lidhen gjetjet me shqetësimin tuaj. Mayo Clinic shpjegon procesin e vlerësimit.
Si të përgatiteni për vizitën
Për ta përshkruar më qartë problemin, mund të përgatitni këto shënime dhe pyetje:
- Kur e vërejtët ndryshimin dhe a është shtuar gradualisht?
- A ju pengon më shumë telefoni, libri, puna me dokumente apo ekrani i kompjuterit?
- A keni shqetësime edhe kur shikoni larg?
- Çfarë syzesh ose lentesh kontakti përdorni aktualisht?
- Çfarë sëmundjesh, ndërhyrjesh të mëparshme dhe barnash duhet të dijë mjeku?
Mund të merrni me vete syzet që përdorni dhe një shembull të tekstit që e lexoni me vështirësi. Qëllimi është t’ia bëni të qarta mjekut detyrat për të cilat kërkoni ndihmë. Historia e shikimit, barnat dhe kërkesat e punës janë pjesë e vlerësimit të presbiopisë. Udhëzuesi i American Optometric Association përshkruan informacionin që merret gjatë vlerësimit.
Si zgjidhen syzet për lexim?
Zgjedhja varet nga matjet dhe nga largësitë në të cilat keni nevojë të shihni. Syzet vetëm për lexim përdoren për punë nga afër; syzet bifokale ndajnë korrigjimin për larg dhe afër, ndërsa lentet progresive përfshijnë zona për largësi të ndryshme pa vijë të dukshme ndarëse. Ekzistojnë edhe lente për punën në zyrë, të përqendruara te leximi dhe largësia e ekranit, të cilat nuk shërbejnë për drejtim automjeti. Mayo Clinic krahason llojet e syzeve.
Gjatë diskutimit, shpjegoni nëse kaloni shpesh nga dokumentet te kompjuteri apo keni nevojë edhe për korrigjim në largësi. Pyetni për cilat aktivitete është receta dhe kur duhet t’i hiqni ose ndërroni syzet. Këto sqarime e bëjnë zgjedhjen më të kuptueshme dhe ju ndihmojnë të dini çfarë të prisni nga çifti i propozuar.
A mjaftojnë syzet e gatshme?
Syzet e gatshme për lexim mund t’u ndihmojnë disa njerëzve. Por të tjerët kanë nevojë për recetë, veçanërisht kur kanë edhe miopi, hipermetropi ose astigmatizëm. Një person me miopi mund të vërejë se lexon më mirë kur i heq syzet për larg; kjo nuk do të thotë se receta e tij për largësinë ka pushuar së qeni e nevojshme. Diskutojeni këtë gjatë kontrollit. MedlinePlus shpjegon korrigjimin e presbiopisë dhe lidhjen me miopinë.
Mos e zgjidhni dioptrinë vetëm sipas moshës ose duke kopjuar syzet e dikujt tjetër. Kërkoni që rekomandimi të lidhet me matjet tuaja dhe me përdorimin që do t’u bëni syzeve. Pyeteni oftalmologun nëse syzet e gatshme janë një mundësi e përshtatshme për ju.
Çfarë mund ta lehtësojë leximin ndërkohë?
Në fazat e hershme mund të ndihmojnë ndryshime të thjeshta: rritja e madhësisë së shkronjave në telefon ose kompjuter, ndriçimi më i mirë dhe mbajtja e materialit pak më larg, në një pozicion të rehatshëm. Këto janë mënyra praktike për ta bërë tekstin më të lexueshëm; nuk e zëvendësojnë kontrollin kur shqetësimi vazhdon. National Eye Institute rekomandon këto përshtatje për lexim.
Mbajtja e syzeve për presbiopi nuk i dobëson sytë dhe nuk e ndal përparimin e ndryshimit. Nevoja për recetë tjetër me kalimin e viteve mund të lidhet me zhvillimin e presbiopisë. Nuk njihet një mënyrë për ta parandaluar atë. Nëse syzet nuk ju ndihmojnë më si më parë, kërkoni rivlerësim dhe diskutoni kohën e kontrollit të ardhshëm. Healthdirect sqaron ndikimin e syzeve dhe nevojën për kontrolle.
Kur kërkohet ndihmë urgjente?
Humbja e papritur e shikimit ose turbullimi i menjëhershëm nuk duhen konsideruar thjesht ndryshim nga mosha. Kërkoni vlerësim urgjent edhe nëse shfaqen vetëtima drite, pika të reja të zeza në shikim ose shikim i dyfishtë. Këto mund të tregojnë një problem tjetër që kërkon kujdes të menjëhershëm. Mayo Clinic rendit shenjat që kërkojnë ndihmë të menjëhershme.
Për humbje të papritur të shikimit ose një gjendje tjetër të rëndë urgjente, kontaktoni menjëherë shërbimet emergjente në Kosovë në 112. Ky numër mbulon edhe urgjencat mjekësore. Mos prisni një termin përmes drejtorisë. Numrat e emergjencës në Kosovë konfirmohen nga GOV.UK.
Gjetja e një oftalmologu në Kosovë
Për një shqetësim gradual, mund të përdorni GjejeMjekun si drejtori profesionistësh shëndetësorë kur kërkoni një oftalmolog në Kosovë. Para rezervimit, kërkoni informacion për kontrollin e shikimit nga afër dhe çfarë duhet të merrni me vete. GjejeMjekun nuk është shërbim emergjent. Ky artikull ofron informacion të përgjithshëm; vlerësimi dhe rekomandimi për syzet bëhen gjatë konsultës profesionale.