Po, vaksina BCG mund të ndikojë në testin e lëkurës Mantoux dhe të shkaktojë rezultat pozitiv të rremë. Ajo nuk shkakton rezultat pozitiv në analizën e gjakut IGRA. Prandaj, para testimit për tuberkuloz, tregojini mjekut nëse e keni marrë BCG-në. Megjithatë, një Mantoux pozitiv nuk duhet t’i atribuohet automatikisht vaksinës: rezultati kërkon vlerësim sipas historisë suaj dhe rrezikut të ekspozimit. Këtë dallim e shpjegon CDC në udhëzimin për BCG-në dhe testimin.
Pse ka rëndësi historia e vaksinimit në Kosovë?
Në faqen e Njësisë së Vaksinimit të QKMF-së në Prishtinë, BCG figuron në kalendar si vaksinë që jepet menjëherë pas lindjes. Kjo e bën historinë e vaksinimit një temë të rëndësishme gjatë konsultës për testim. Megjithatë, kalendari i publikuar nuk vërteton nëse një person i caktuar e ka marrë vaksinën. Për historinë tuaj, merrni me vete librezën ose dokumentet që keni. Burimi lokal është Njësia e Vaksinimit me Imunizim e QKMF-së Prishtinë.
Nëse nuk keni dokumente, thojani këtë mjekut. Përgatituni të shpjegoni edhe pse po kërkohet testi: për një kontakt me tuberkulozin, për simptoma, apo për dokumentacion pune, shkollimi ose udhëtimi. Këto arsye mund të kërkojnë vlerësime të ndryshme; CDC i përfshin në arsyet për testim.
Si mund të ndikojë BCG te Mantoux?
Testi Mantoux, i quajtur edhe testi tuberkulinik i lëkurës, vlerëson reagimin imunitar ndaj tuberkulinës. BCG mund të shkaktojë një reagim që duket pozitiv edhe kur personi nuk është i infektuar me bakterin e tuberkulozit. Ky është kuptimi i shprehjes pozitiv i rremë.
Ndikimi i vaksinës në reagimin e lëkurës zakonisht zbehet me kalimin e kohës, por nuk ka një mënyrë të besueshme për të dalluar vetëm nga Mantoux nëse pozitiviteti vjen nga BCG apo nga infeksioni. Për këtë arsye, mjeku e interpreton rezultatin sipas rrezikut dhe të dhënave klinike, pavarësisht vaksinimit. Shihni sqarimin e CDC-së për interpretimin pas BCG-së.
Pra, nëse testi Mantoux pas vaksinës BCG del pozitiv, pyetja e dobishme është: “Çfarë vlerësimi nevojitet tani?” Shpjegimi “është vetëm nga vaksina” nuk mund të merret si përfundim pa vlerësim profesional.
Dallimi mes testit Mantoux dhe IGRA
Mantoux: test në lëkurë me rikthim për lexim
Gjatë Mantoux, profesionisti shëndetësor injekton një sasi të vogël tuberkuline në lëkurën e parakrahut. Duhet të ktheheni për lexim pas 48–72 orësh. Nëse nuk mund ta respektoni këtë afat, njoftojeni shërbimin para testimit. Faqja e CDC-së për pacientët shpjegon dy vizitat dhe nevojën për përsëritje kur leximi nuk kryhet në kohë.
Gjatë leximit matet zona e fortësuar e lëkurës, jo thjesht skuqja. Interpretimi varet nga madhësia e kësaj zone dhe nga rreziku individual. Një fotografi ose matje në shtëpi nuk e zëvendëson leximin nga personeli i trajnuar. Këto kërkesa përshkruhen në udhëzimin klinik të CDC-së për Mantoux.
IGRA: analizë gjaku që nuk ndikohet nga BCG
Analiza IGRA për tuberkuloz mat përgjigjen imunitare në një mostër gjaku ndaj proteinave të caktuara të bakterit. Proteinat e përdorura për këtë test mungojnë te BCG, ndaj vaksinimi nuk shkakton pozitivitet. CDC e parapëlqen IGRA-n për personat e vaksinuar me BCG, duke marrë parasysh edhe rrethanat klinike. Për marrjen e mostrës zakonisht mjafton një vizitë; rezultatin duhet ta diskutoni më pas me mjekun. Shihni udhëzimin e CDC-së për IGRA.
Megjithatë, IGRA nuk tregon vetë nëse infeksioni është latent apo nëse ka sëmundje aktive. Këtë kufizim e thekson edhe laboratori i imunologjisë i Oxford University Hospitals.
A është IGRA zgjedhja e duhur për çdo person?
Zgjedhja nuk bazohet vetëm te BCG. Mosha dhe mundësia për ta kryer analizën kanë rëndësi. Për shembull, udhëzimi amerikan i CDC-së përmend Mantoux për fëmijët nën pesë vjeç, ndërsa pranon se disa ekspertë përdorin IGRA edhe në këtë moshë. Mantoux mbetet alternativë kur analiza e gjakut nuk është e arritshme ose e përshtatshme. Këto janë udhëzime të CDC-së, jo dëshmi për një protokoll të njëjtë në çdo institucion të Kosovës.
Për fëmijën tuaj, kërkoni që zgjedhjen ta sqarojë mjeku familjar ose pediatri. Para caktimit të analizës, konfirmoni me institucionin nëse testi ofrohet, çfarë dokumentesh duhen dhe si merret rezultati.
Çfarë mund dhe çfarë nuk mund të tregojë rezultati?
Një rezultat pozitiv nuk është, i vetëm, diagnozë e tuberkulozit aktiv. Mjeku mund të kërkojë vlerësim të mëtejshëm, përfshirë radiografi të kraharorit dhe analiza të gëlbazës. Infeksioni latent dhe sëmundja aktive janë gjendje të ndryshme: personat me infeksion latent nuk kanë simptoma të tuberkulozit dhe nuk e përhapin atë. Dallimi kërkon vlerësim mjekësor, siç shpjegon CDC për diagnostikimin e tuberkulozit.
Edhe rezultati negativ ka kufizime. Sidomos pas një kontakti të fundit ose te personat me imunitet të dobësuar, ai nuk e përjashton gjithmonë infeksionin. IGRA mund të japë edhe rezultat të papërcaktuar, kufitar ose të pavlefshëm, sipas llojit të analizës. Mjeku vendos nëse duhet përsëritje apo test tjetër; mos e trajtoni një rezultat të paqartë si negativ. Burimi: CDC për interpretimin e IGRA-s.
Çfarë të diskutoni me mjekun familjar?
Për ta bërë më të dobishme konsultën me mjekun familjar në Kosovë, përgatitni dokumentet e vaksinimit, rezultatet e mëparshme dhe pyetjet që keni. Mund të përdorni këtë listë:
- A kam dokument që tregon vaksinimin me BCG?
- Pse po kërkohet testimi dhe cili test i përshtatet kësaj arsyeje?
- A kam pasur kontakt me dikë me tuberkuloz aktiv dhe kur ka ndodhur?
- A kam pasur më parë test pozitiv ose trajtim për tuberkuloz?
- A ndikojnë sëmundjet ose barnat e mia në zgjedhjen dhe interpretimin e testit?
- Kur dhe me kë do ta diskutoj rezultatin?
Historia e kontaktit, simptomat dhe rezultatet e mëparshme janë pjesë e vlerësimit të përshkruar nga CDC. Në GjejeMjekun mund të kërkoni profesionistë shëndetësorë për konsultë. Zgjedhjen e testit dhe interpretimin e rezultatit diskutojini me mjekun që ju vlerëson.
Kur duhet të kërkoni ndihmë pa pritur testin?
Kërkoni vlerësim mjekësor nëse keni kollë që zgjat tre javë ose më shumë, djersitje natën, temperaturë, humbje peshe të pashpjeguar ose gjak në gëlbazë. Këto mund të jenë simptoma të tuberkulozit, por nuk e vërtetojnë diagnozën. Mos prisni një test rutinë nëse keni shqetësime. Shihni simptomat e përshkruara nga CDC.
Nëse kollitni më shumë se disa njolla gjaku, ose gjaku shoqërohet me vështirësi në frymëmarrje apo dhimbje në kraharor, kontaktoni menjëherë shërbimet lokale të urgjencës. Këto shenja kërkojnë ndihmë të menjëhershme sipas NHS. GjejeMjekun nuk është shërbim emergjent.