Ditari i dhimbjes së kokës është një mënyrë e thjeshtë për të mbajtur shënim kur shfaqet dhimbja, sa zgjat, sa e fortë është dhe çfarë ju pengon të bëni. Mund të përdorni një fletore, kalendar ose shënimet në telefon. Qëllimi është të keni informacion të qartë për konsultën, pa u mbështetur vetëm te kujtesa.
Fillojeni ditarin nëse mundeni, por mos e shtyni vizitën për ta plotësuar. Dhimbjet që përsëriten ose përkeqësohen duhen diskutuar me mjekun. Ditari ndihmon vlerësimin; nuk vendos diagnozë dhe nuk e zëvendëson konsultën. NHS shpjegon kur dhimbja e kokës kërkon ndihmë mjekësore.
Çfarë të shënoni për dhimbjen e kokës?
Mbajeni formatin të shkurtër dhe përdorni të njëjtat fusha çdo herë. Sipas The Migraine Trust, shënimet bazë përfshijnë datën, kohëzgjatjen, intensitetin, simptomat shoqëruese dhe barnat e marra. Nuk keni nevojë ta përshkruani çdo episod me paragrafë të gjatë.
1. Data, fillimi dhe mbarimi
Shënoni datën dhe orën kur filloi dhimbja, si dhe kur përfundoi. Nëse nuk e dini orën e saktë, shkruani se është e përafërt. Nëse dhimbja vazhdon kur po shkruani, shënoni këtë dhe plotësojeni më vonë. Mos e paraqitni një hamendësim si kohë të sigurt.
Për shpeshtësinë, dalloni ditët me dhimbje nga episodet brenda ditës. Për shembull, mund të shkruani: “Një ditë me dhimbje, dy episode të ndara”. Nëse dhimbja nuk është ndërprerë, përshkruajeni si të vazhdueshme. Një format me orën e fillimit dhe të përfundimit përdoret edhe në modelin e ditarit të Harvard Health Publishing.
2. Sa e fortë ishte dhe ku e ndiet?
Mund ta përshkruani dhimbjen si të lehtë, mesatare ose të fortë. Nëse preferoni numra, përdorni vazhdimisht të njëjtën shkallë, për shembull nga 1 deri në 10, ku 10 është dhimbja më e fortë që mund të imagjinoni. Kjo është mënyrë për të përshkruar përvojën tuaj, jo test diagnostik. The Migraine Trust paraqet të dyja mënyrat e shënimit.
Shtoni vendin dhe përshkrimin me fjalët tuaja: në njërën anë, në të dyja anët, në ballë; si presion, shtrëngim ose pulsim. Nuk është e nevojshme të përdorni terma mjekësorë. Vendndodhja dhe lloji i dhimbjes janë fusha edhe në ditarin e Harvard Health Publishing.
3. Simptomat e tjera
Shënoni çfarë ndodhi para, gjatë ose pas dhimbjes: për shembull të përziera, të vjella, marramendje ose bezdi nga drita dhe zhurma. Përshkruani përvojën pa i vendosur vetë emër diagnoze. Udhëzuesi i NICE për pacientët këshillon regjistrimin e simptomave para, gjatë dhe pas episodit.
Nëse shfaqen papritur dobësi, vështirësi në të folur ose humbje e shikimit, kërkoni menjëherë ndihmë urgjente. Mos u ndalni për t’i dokumentuar në ditar. Shenjat alarmuese përshkruhen më poshtë.
4. Barnat dhe çfarë ndodhi pas marrjes
Shënoni emrin e barit, dozën, orën dhe çdo dozë tjetër të marrë atë ditë. Përfshini edhe barnat pa recetë. Shkruani nëse dhimbja ndryshoi pas marrjes dhe nëse vërejtët ndonjë shqetësim. Nëse emrin nuk e mbani mend, merrni paketimin ose një fotografi të tij në konsultë.
Regjistrimi i llojit, dozës dhe shpeshtësisë së barnave ndihmon diskutimin për përdorimin e tyre. Përdorimi tepër i shpeshtë i disa barnave kundër dhimbjes mund të lidhet me dhimbje koke nga mbipërdorimi; këtë duhet ta vlerësojë mjeku. Ditari nuk është udhëzim për të ndryshuar vetë terapinë. Udhëzimi i Federatës Evropiane të Dhimbjes së Kokës për kujdesin parësor e përfshin përdorimin e barnave ndër të dhënat kryesore.
5. Ndikimi në punë, shkollë dhe shtëpi
Përveç intensitetit, shkruani çfarë nuk mundët të bënit ose çfarë bëtë me vështirësi. Për shembull: “E ndërpreva punën”, “Mungova në mësim” ose “Nuk munda t’i kryej punët e zakonshme”. Nëse mundeni, shtoni sa kohë humbët. Ky informacion e bën më konkret ndikimin e dhimbjes në jetën tuaj.
Vlerësimi i kohës së humbur nga aktivitetet është pjesë e përdorimit të ditarit në kujdesin parësor, sipas udhëzimit të Federatës Evropiane të Dhimbjes së Kokës.
6. Rrethanat dhe menstruacionet
Shënoni shkurt çdo rrethanë që ju duket me rëndësi dhe, kur zbatohet, lidhjen në kohë me menstruacionet. Mbajeni të qartë dallimin mes vëzhgimit dhe shpjegimit: “Dhimbja filloi pas kësaj ngjarjeje” është përshkrim; “kjo e shkaktoi patjetër” është përfundim që ditari nuk e vërteton vetë. NICE këshillon regjistrimin e shkaktarëve të mundshëm dhe lidhjes me menstruacionet. Shihni rekomandimet e NICE.
Një model i shkurtër për ta kopjuar
Përdorni këtë listë si strukturë praktike, duke u mbështetur në fushat e mësipërme. Lini bosh atë që nuk e dini ose shkruani “nuk e mbaj mend”.
- Data: ____
- Fillimi dhe përfundimi: ____
- Intensiteti, vendi dhe përshkrimi: ____
- Simptomat shoqëruese: ____
- Barna, doza dhe ora: ____
- Ndryshimi pas marrjes së barit: ____
- Aktivitetet e penguara dhe koha e humbur: ____
- Rrethana të mundshme ose menstruacionet: ____
- Pyetje për mjekun: ____
Nëse një ditë nuk keni dhimbje, mund të shkruani thjesht “pa dhimbje”. Kështu, një hapësirë bosh nuk ngatërrohet me një ditë pa simptoma. Nëse harroni një shënim, vazhdoni me ditën tjetër; mos krijoni hollësi që nuk i mbani mend.
Për sa kohë duhet mbajtur ditari?
Kur ditari përdoret për të ndihmuar vlerësimin e dhimbjeve të kokës, NICE rekomandon regjistrim për të paktën tetë javë. Kjo nuk do të thotë të prisni tetë javë për vizitën e parë. Merrni me vete shënimet që keni dhe diskutoni me mjekun nëse duhet të vazhdoni. Rekomandimi për kohëzgjatjen gjendet te NICE CG150.
Edhe nëse e quani “ditari i migrenës”, mos e merrni këtë emërtim si konfirmim se keni migrenë. Historia e simptomave dhe vlerësimi profesional mbeten thelbësore; ditari është informacion plotësues. Këtë kufizim e thekson edhe udhëzimi i plotë i NICE.
Si ta përgatitni konsultën me mjekun familjar në Kosovë?
Për konsultën me mjekun familjar në Kosovë, merrni ditarin, listën ose paketimet e barnave dhe pyetjet tuaja kryesore. Në faqen e parë mund të përmblidhni periudhën e shënimeve, ditët me dhimbje dhe aktivitetet që janë penguar. Mbajini edhe shënimet e hollësishme për sqarime.
Pyetje të dobishme për diskutim janë: “A ju duhen të dhëna të tjera?”, “Si ta shënoj përdorimin e barnave?” dhe “Cilat ndryshime kërkojnë rivlerësim?”. Nëse po kërkoni një profesionist shëndetësor, GjejeMjekun mund t’ju ndihmojë të gjeni informacion në direktorinë e profesionistëve në Kosovë. Shënimet mund t’i merrni me vete pavarësisht ku e bëni konsultën.
Kur nuk duhet të prisni për ta plotësuar ditarin?
Kontaktoni mjekun nëse dhimbjet e përsëritura të kokës vazhdojnë ose përkeqësohen. Kërkoni vlerësim urgjent nëse dhimbja shoqërohet me të vjella, probleme me sytë ose shfaqet gjatë kollitjes apo sforcimit. NHS i rendit këto ndër arsyet për të kërkuar ndihmë.
Kontaktoni menjëherë shërbimet lokale të emergjencës nëse dhimbja fillon papritur dhe është jashtëzakonisht e fortë, ose shoqërohet me dobësi, vështirësi në të folur apo ecje, humbje të shikimit, krizë konvulsive, hutim ose temperaturë shumë të lartë me qafë të shtangur. Këto janë shenja alarmuese sipas NHS. Në Kosovë telefononi 112, numrin unik të emergjencave të konfirmuar nga Agjencia e Menaxhimit të Emergjencave. GjejeMjekun nuk është shërbim emergjent.