Dermatoskopia është kontrolli i lëkurës me një pajisje që përdor zmadhim dhe ndriçim për ta parë më hollësisht nishanin. Dermatologu e afron pajisjen ose e vendos lehtë mbi lëkurë dhe shqyrton ngjyrat e strukturat e saj. Vetë ekzaminimi nuk e pret dhe nuk e heq nishanin. Sipas Cancer Research UK, kontrolli me dermatoskop nuk dhemb dhe nuk e dëmton lëkurën.
Nëse po përgatiteni për kontrollin e nishaneve te dermatologu, është e dobishme të kuptoni edhe kufizimet: dermatoskopia ndihmon në vlerësim, por kur ka dyshim për melanomë, konfirmimi kërkon ekzaminim laboratorik të indit. Vizita duhet t’ju lërë me një shpjegim të qartë për gjetjet dhe hapin e ardhshëm.
Si bëhet dermatoskopia e nishaneve?
Kontrolli përfshin bisedën për ndryshimin që keni vërejtur, shikimin e lëkurës dhe ekzaminimin me pajisje. Në disa raste bëhen edhe fotografi për krahasim në vizitat e ardhshme. Cancer Research UK përshkruan këto pjesë të vlerësimit, por përmbajtja e vizitës suaj përcaktohet nga mjeku.
- Tregoni çfarë ju shqetëson. Shpjegoni prej kur e keni nishanin dhe nëse keni vërejtur ndryshim në madhësi, formë, ngjyrë ose ndjesi.
- Mjeku e shikon lëkurën. Mund ta krahasojë nishanin me të tjerët dhe të kontrollojë edhe zona të tjera të lëkurës.
- Përdoret dermatoskopi. Pajisja jep një pamje të zmadhuar të hollësive që dermatologu duhet t’i vlerësojë.
- Sipas nevojës, ruhen fotografi. Ato mund të shërbejnë si pikë krahasimi për ndryshimet me kalimin e kohës.
- Diskutohet plani. Kërkoni të kuptoni nëse nevojitet ndjekje, kontroll tjetër ose ekzaminim shtesë.
A përdoret gjithmonë xhel?
Gjatë kontrollit mund të vendoset pak vaj ose xhel mbi lëkurë për ta ndihmuar pajisjen të japë pamje më të qartë. Ekzistojnë dermatoskopë që punojnë me kontakt dhe pa kontakt, prandaj mënyra e përdorimit mund të ndryshojë. Këtë dallim e përshkruan DermNet në shpjegimin për dermatoskopinë.
Çfarë tregon dermatoskopia?
Dermatoskopia i ndihmon profesionistit të vlerësojë shpërndarjen e pigmentit, simetrinë, kufijtë dhe struktura të tjera të ndryshimit në lëkurë. Mund të shihen edhe modele të enëve të gjakut. Këto hollësi përdoren së bashku për vlerësimin e nishaneve dhe ndryshimeve të tjera të lëkurës. Në duar me përvojë, ekzaminimi mund ta lehtësojë njohjen e melanomës. Burimi: DermNet.
Një pamje e pazakontë nuk është vetvetiu diagnozë kanceri. Po ashtu, vlerësimi i sotëm nuk është garanci për çdo ndryshim të ardhshëm. Nëse nishani ndryshon pas vizitës, duhet ta njoftoni mjekun, edhe nëse më parë ju është thënë se dukej i padëmshëm. Cancer Research UK rekomandon rikthim te mjeku për ndryshime të reja ose shqetësime të vazhdueshme.
A e zëvendëson biopsinë?
Kur duhet sqaruar nëse një ndryshim është melanomë, mjeku mund të rekomandojë heqjen e tij për analizë. Indin e shqyrton patologu në laborator. Dermatoskopia dhe biopsia janë hapa të ndryshëm: e para shqyrton pamjen e lëkurës, ndërsa e dyta mundëson ekzaminimin e indit në mikroskop. Cancer Research UK shpjegon rolin konfirmues të biopsisë.
A dhemb dermatoskopia?
Vetë kontrolli me dermatoskop është pa dhimbje. Nëse vizita përfshin propozimin për heqje të nishanit, kërkoni shpjegim veçmas për atë procedurë. Biopsia me heqje zakonisht bëhet me anestezi lokale dhe mund të kërkojë qepje e kujdes për plagën. Këto nuk janë pjesë e shikimit të thjeshtë me dermatoskop. Burimi: Cancer Research UK.
Dermatoskopia dhe hartëzimi i nishaneve: cili është dallimi?
Kontrolli me dermatoskop nuk nënkupton automatikisht hartëzim të gjithë nishaneve. Monitorimi fotografik mund të përfshijë fotografi të përgjithshme të trupit dhe pamje të afërta ose dermatoskopike të ndryshimeve të caktuara. Qëllimi është krahasimi me pamjet e mëparshme për të vërejtur ndryshime. Sipas DermNet, kjo qasje mund të jetë veçanërisht e dobishme për persona me shumë nishane, nishane atipike ose histori personale apo të theksuar familjare të melanomës.
Monitorimi fotografik ka kufizime: një zonë mund të mos jetë fotografuar dhe disa ndryshime të hershme mund të mos dallohen. Prandaj, nëse shihni diçka të re ose një ndryshim që ju shqetëson ndërmjet vizitave, kontaktoni mjekun pa pritur kontrollin e planifikuar. DermNet shpjegon përfitimet dhe kufizimet e monitorimit.
Kur duhet të kërkoni kontroll?
Shumica e nishaneve janë të padëmshme, por ndryshimet kërkojnë vlerësim. Sipas NHS, duhet të kontaktoni mjekun nëse një nishan ndryshon madhësi, formë ose ngjyrë; dhemb ose kruhet; është i inflamuar, gjakoset ose krijon kore. Edhe një shenjë e re dhe e pazakontë që nuk largohet pas disa javësh meriton kontroll.
Rregulli ABCDE është një ndihmë për t’i përshkruar ndryshimet, jo test për të vendosur vetë diagnozën:
- A — Asimetria: njëra gjysmë duket ndryshe nga tjetra.
- B — Kufijtë: skajet janë të parregullta ose të paqarta.
- C — Ngjyra: ka ngjyra të ndryshme brenda së njëjtës shenjë.
- D — Diametri: melanoma mund të jetë mbi 6 milimetra, por mund të jetë edhe më e vogël.
- E — Evolucioni: shenja ndryshon madhësi, formë ose ngjyrë, apo duket ndryshe nga të tjerat.
Akademia Amerikane e Dermatologjisë këshillon vlerësim nga dermatologu për këto shenja. Mos prisni që të jenë të pranishme të gjitha para se të kërkoni vizitë.
Çfarë të merrni me vete dhe çfarë të pyesni?
Shënoni vendin e nishanit që ju shqetëson, kur e keni vërejtur ndryshimin dhe çfarë ka ndryshuar. Nëse keni fotografi ose raporte të mëparshme, merrini me vete për t’ia treguar dermatologut. Për fotografim më të gjerë të lëkurës, pyesni paraprakisht institucionin për përgatitjen; DermNet përmend heqjen e grimit, llakut të thonjve dhe bizhuterive gjatë monitorimit fotografik.
Këto pyetje mund t’ju ndihmojnë ta kuptoni planin:
- Çfarë vërejtët te nishani që më shqetëson?
- A mjafton kontrolli i sotëm apo nevojitet ekzaminim tjetër?
- A do të ruhen fotografi dhe a mund të marr një kopje të raportit?
- Nëse rekomandohet monitorim, kur duhet të kthehem dhe pse?
- Cilat ndryshime duhet t’jua raportoj para atij termini?
- Nëse rekomandohet biopsi, pse nevojitet dhe si do t’i marr rezultatet?
Si ta organizoni vizitën në Kosovë?
Kur kërkoni një dermatolog në Kosovë, sqaroni paraprakisht nëse vizita përfshin dermatoskopi të nishanit që ju shqetëson, kontroll më të gjerë të lëkurës ose fotografim për monitorim. Pyesni edhe çfarë përfshihet në pagesë dhe si organizohet rikontrolli, pa supozuar se çdo shërbim është pjesë e së njëjtës vizitë.
GjejeMjekun është platformë për gjetjen e profesionistëve shëndetësorë në Kosovë. Nëse po kërkoni të gjeni mjek për nishanet, përdoreni kërkimin si hap drejt një vlerësimi profesional dhe diskutoni drejtpërdrejt me institucionin për shërbimin që ju duhet.
Ky informacion është i përgjithshëm dhe nuk përcakton diagnozë apo trajtim individual. Për një urgjencë ose gjendje që rrezikon jetën, kontaktoni menjëherë shërbimet lokale të urgjencës. GjejeMjekun nuk është shërbim emergjent.