Përgjigjja e shkurtër: caktoni kontroll te dentisti nëse keni dhimbje, mishra të ënjtur ose që gjakosin, shije të keqe, erë të rëndë nga goja, vështirësi në hapjen e gojës apo shqetësime që përsëriten pas dhëmballës së fundit. Kontrolli është i rëndësishëm edhe kur ushqimi ngec vazhdimisht në atë zonë. Megjithatë, dhëmbi i pjekurisë nuk duhet hequr automatikisht. Nëse ka dalë në pozitë të përshtatshme, mund të pastrohet dhe nuk shkakton sëmundje, dentisti mund të rekomandojë vetëm përcjellje.
Shenjat nuk tregojnë vetvetiu se problemi vjen patjetër nga dhëmbi i pjekurisë. Kariesi, sëmundjet e mishrave, problemet e dhëmbit fqinj dhe gjendje të tjera mund të shkaktojnë ankesa të ngjashme. Diagnoza dhe vendimi për trajtim kërkojnë vlerësim profesional.
Çfarë është dhëmbi i pjekurisë i impaktuar?
Dhëmbët e pjekurisë janë molarët e tretë, të vendosur më së largu në pjesën e pasme të gojës. Një dhëmb i pjekurisë i impaktuar nuk ka hapësirë të mjaftueshme për të dalë ose për t’u zhvilluar në pozitë normale. Ai mund të mbetet plotësisht nën mish apo kockë, të dalë vetëm pjesërisht ose të rritet në kënd ndaj dhëmbit ngjitur.
Sipas Mayo Clinic, një dhëmb i impaktuar mund të mos shkaktojë asnjë simptomë. Kur krijon problem, mund të lidhet me dhimbje, infeksion, karies, sëmundje të mishrave ose dëmtim të dhëmbit fqinj. Pozita në fund të gojës gjithashtu mund ta bëjë pastrimin më të vështirë.
Shenjat e problemeve me dhëmbin e pjekurisë
Kontaktoni dentistin nëse vëreni një ose disa nga këto shenja:
- dhimbje ose ndjeshmëri pas dhëmballës së fundit;
- mishra të skuqur, të ndjeshëm, të ënjtur ose që gjakosin;
- ënjtje rreth nofullës;
- shije të pakëndshme ose erë të rëndë nga goja;
- vështirësi apo dhimbje gjatë hapjes së gojës;
- dhimbje gjatë përtypjes;
- ushqim që ngec vazhdimisht rreth dhëmbit pjesërisht të dalë;
- dhimbje ose infeksion që qetësohet dhe rikthehet;
- ndjesinë se dhëmbi i pjekurisë po dëmton dhëmbin pranë tij.
Kur një pjesë e kurorës ka dalë, por mbetet e mbuluar nga mishi, nën atë ind mund të grumbullohen ushqim dhe baktere. Kjo mund të shkaktojë inflamacion ose infeksion të mishit rreth dhëmbit, të quajtur perikoronit. Vetëm ekzaminimi mund ta dallojë këtë gjendje nga shkaqe të tjera të dhimbjes.
Kur kërkohet termin urgjent te dentisti?
Kërkoni vlerësim urgjent dentar nëse dhimbja ose ënjtja është e fortë, po përkeqësohet, nuk kontrollohet me masat e zakonshme, ose shoqërohet me temperaturë, gjendje të përgjithshme jo të mirë apo shije të keqe në gojë. Një absces dentar është grumbullim qelbi nga infeksioni dhe, sipas NHS, ka nevojë për trajtim urgjent dentar dhe nuk largohet vetvetiu.
Kërkoni menjëherë ndihmë emergjente nëse keni vështirësi në frymëmarrje, të folur ose gëlltitje, ënjtje të madhe brenda gojës, ose ënjtje që përhapet në fytyrë, qafë apo rreth syrit. Kontaktoni shërbimet lokale emergjente pa pritur një termin të zakonshëm. GjejeMjekun nuk është shërbim emergjent.
Çfarë vlerëson dentisti?
Gjatë vizitës, dentisti mund të pyesë kur ka filluar shqetësimi, sa shpesh përsëritet dhe nëse keni temperaturë, ënjtje ose vështirësi në hapjen e gojës. Ekzaminimi mund të përfshijë dhëmbin, mishrat përreth, dhëmbin fqinj, higjienën e zonës dhe shenjat e kariesit apo infeksionit.
Kur pozita e dhëmbit nuk shihet plotësisht, mund të nevojitet radiografi. NHS shpjegon se dentisti mund të përdorë radiografi për të kontrolluar vendosjen e dhëmbëve të pjekurisë. Ajo mund të ndihmojë në vlerësimin e këndit, raportit me dhëmbin ngjitur dhe kompleksitetit të mundshëm të heqjes. Nevoja dhe lloji i imazherisë vendosen sipas rastit; radiografia nuk duhet bërë vetëm sepse personi ka një dhëmb pjekurie.
A duhet hequr gjithmonë dhëmbi i pjekurisë?
Jo. Prania e një dhëmbi të pjekurisë, madje edhe fakti se ai është i impaktuar, nuk nënkupton domosdoshmërisht heqje. NHS thotë se një dhëmb që nuk shkakton probleme zakonisht lihet në vend dhe përcillet gjatë kontrolleve rutinë.
Heqja mund të merret në konsideratë kur ka problem të identifikuar, si:
- dhimbje ose infeksione të përsëritura;
- karies në dhëmbin e pjekurisë që nuk mund të menaxhohet në mënyrë të përshtatshme;
- sëmundje të mishrave rreth tij;
- dëmtim ose rrezik të qartë për dhëmbin fqinj;
- absces;
- kist ose ndryshim tjetër patologjik të konfirmuar;
- pozitë që e bën zonën të pamundur për t’u mbajtur të pastër dhe tashmë po shkakton sëmundje.
Vendimi duhet të balancojë problemin aktual, mundësinë e përsëritjes, pozitën e dhëmbit dhe rreziqet e ndërhyrjes. Heqja është procedurë kirurgjikale dhe mund të shoqërohet me dhimbje, ënjtje, gjakderdhje, infeksion, alveolit të thatë ose dëmtim nervor. NHS vëren se dëmtimi i nervave pranë dhëmbit mund të shkaktojë mpirje apo therje në gjuhë, buzë ose mjekër; zakonisht përmirësohet, por mund të zgjasë. Dentisti ose kirurgu oral duhet t’ju shpjegojë rreziqet dhe alternativat që lidhen me rastin tuaj.
Çfarë ndodh nëse dhëmbi nuk hiqet?
Nëse dhëmbi është pa simptoma dhe pa shenja sëmundjeje, përcjellja mund të përfshijë kontrolle periodike dhe, vetëm kur arsyetohet, imazheri të re. Qëllimi është të zbulohen ndryshimet para se të shkaktojnë dëm më të madh. Nuk ekziston një interval i vetëm kontrolli për të gjithë; dentisti e përshtat atë sipas pozitës së dhëmbit, mundësisë së pastrimit dhe gjendjes së dhëmbëve përreth.
Edhe mungesa e dhimbjes nuk garanton se zona është pa problem. Kariesi ose dëmtimi i dhëmbit fqinj mund të zhvillohen pa simptoma të hershme. Në anën tjetër, vetëm një gjetje në radiografi nuk do të thotë gjithmonë se operacioni është zgjidhja më e mirë. Vlerësimi individual mbetet thelbësor.
Çfarë mund të bëni derisa të kontrolloheni?
Nëse simptomat janë të lehta dhe nuk ka shenja alarmi, këto masa mund ta mbajnë zonën më të pastër përkohësisht:
- pastrojini dhëmbët me kujdes me një furçë të butë;
- largojeni butësisht ushqimin që ngec prapa dhëmballës së fundit;
- zgjidhni ushqime më të buta nëse përtypja dhemb;
- shmangni pirjen e duhanit, sepse mund të dëmtojë shëndetin oral dhe shërimin;
- për barna kundër dhimbjes, këshillohuni me farmacistin ose profesionistin shëndetësor dhe ndiqni fletëudhëzimin.
Mos vendosni aspirinë, alkool ose substanca irrituese drejtpërdrejt mbi mishra. Mos merrni antibiotikë të mbetur nga një sëmundje e kaluar dhe mos i përdorni pa përshkrim. Këto masa nuk e zëvendësojnë trajtimin e shkakut dhe nuk duhet ta shtyjnë kontrollin nëse simptomat vazhdojnë ose përkeqësohen.
Si të përgatiteni për konsultën?
Para vizitës, shënoni sa kohë ka zgjatur dhimbja, nëse përsëritet dhe çfarë e përkeqëson. Tregojini dentistit për sëmundjet që keni, barnat dhe suplementet që përdorni, alergjitë, shtatzëninë e mundshme, problemet e mëparshme me anestezinë dhe përdorimin e barnave që ndikojnë në gjakderdhje. Mos ndërprisni vetë asnjë terapi të përshkruar.
Mund të pyesni:
- A ka shenja infeksioni, kariesi ose dëmtimi të dhëmbit fqinj?
- A nevojitet radiografi dhe çfarë do të ndryshojë rezultati në planin e kujdesit?
- A është e arsyeshme përcjellja në vend të heqjes?
- Cilat janë përfitimet dhe rreziqet e ndërhyrjes në rastin tim?
- A mund ta kryejë procedurën dentisti apo nevojitet kirurg oral?
Gjetja e një dentisti në Kosovë
Nëse simptomat vazhdojnë, kërkoni një dentist në Kosovë për ekzaminim. GjejeMjekun mund t’ju ndihmojë të kërkoni profesionistë sipas specialitetit dhe vendndodhjes. Fraza si “gjej mjek” ose “gjeje mjekun” mund t’ju drejtojnë te një platformë kërkimi, por profili në internet nuk e zëvendëson vlerësimin klinik.
Përfundimisht, pyetja “dhëmbi i pjekurisë kur duhet të shkoni te dentisti?” ka një përgjigje praktike: shkoni kur shfaqen dhimbje, ënjtje, shije e keqe, vështirësi në hapjen e gojës, ushqim i ngecur ose episode të përsëritura. Në mungesë të problemeve, vazhdoni kontrollet rutinë dhe diskutoni me dentistin nëse mjafton përcjellja. Heqja nuk është rregull për të gjithë; vendimi merret pas vlerësimit të përfitimeve dhe rreziqeve individuale.