Fluorizimi i dhëmbëve te fëmijët: kur rekomandohet dhe çfarë duhet të pyesni dentistin?

Fluorizimi i dhëmbëve te fëmijët është një masë parandaluese gjatë së cilës një profesionist shëndetësor vendos fluor të përqendruar në sipërfaqen e dhëmbëve. Te fëmijët e vegjël zakonisht përdoret llaku me fluor, sepse aplikohet në sasi të vogël dhe qëndron në kontakt me dhëmbët për disa orë. Qëllimi është të forcohet smalti dhe të zvogëlohet mundësia e zhvillimit të kariesit.

Fluorizimi nuk është zëvendësim për larjen e përditshme, ushqimin me pak sheqerna të shtuara ose kontrollet dentare. Nëse është i përshtatshëm për fëmijën tuaj dhe sa shpesh duhet përsëritur vendoset pas vlerësimit individual nga dentisti.

Çfarë është llaku me fluor?

Llaku me fluor është një preparat me përqendrim të lartë fluori, i cili vendoset si një shtresë e hollë mbi dhëmbët e qumështit ose dhëmbët e përhershëm. Sipas Qendrave amerikane për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve, ai e mban një sasi të vogël fluori në kontakt me dhëmbin për shumë orë dhe duhet të riaplikohet në intervale të përcaktuara që të japë përfitimin e synuar.

Acidet e prodhuara nga bakteret pas ngrënies ose pirjes mund t’i largojnë mineralet nga sipërfaqja e dhëmbit. Fluori ndihmon në zëvendësimin e një pjese të këtyre mineraleve dhe e bën smaltin më rezistent ndaj shpërbërjes nga acidet. Ai mund të ndihmojë në parandalimin dhe kontrollin e dëmtimeve të hershme, por nuk e mbush një zgavër të formuar dhe nuk e zëvendëson trajtimin e nevojshëm të kariesit.

Kur rekomandohet fluorizimi i dhëmbëve?

Nuk ekziston një orar i vetëm që duhet zbatuar pa marrë parasysh moshën, gjendjen e dhëmbëve dhe rrezikun individual. Udhëzimet ndërkombëtare ndryshojnë disi sipas sistemit shëndetësor dhe grupit të fëmijëve që trajtojnë.

NHS këshillon që nga mosha trevjeçare fëmijëve t’u ofrohet llaku me fluor së paku dy herë në vit, ndërsa ai mund t’u ofrohet edhe fëmijëve më të vegjël kur dentisti vlerëson se kanë nevojë. Udhëzimi i Akademisë Amerikane të Stomatologjisë Pediatrike thekson se fëmijët në rrezik për karies duhet të marrin trajtim profesional me fluor së paku çdo gjashtë muaj. Për fëmijët nën gjashtë vjeç, kjo akademi rekomandon llakun me fluor si agjentin profesional topik të përshtatshëm për arsye sigurie.

Dentisti mund ta marrë veçanërisht në konsideratë fluorizimin kur fëmija:

• ka pasur më parë karies ose shenja të hershme të humbjes së mineraleve nga smalti;
• ka higjienë të vështirë për t’u mbajtur ose nuk i lan dhëmbët rregullisht me pastë me fluor;
• konsumon shpesh ushqime ose pije me sheqer gjatë ditës;
• ka aparat ortodontik, nevoja të veçanta shëndetësore ose rrethana që e vështirësojnë pastrimin;
• ka qasje të kufizuar në kujdesin e rregullt dentar ose ekspozim të pamjaftueshëm ndaj burimeve të tjera të fluorit.

Këta faktorë nuk e përcaktojnë vetë trajtimin. Dentisti duhet të kontrollojë dhëmbët, mishrat, historinë e kariesit, mënyrën e të ushqyerit, higjienën dhe burimet e tjera të fluorit përpara se të rekomandojë një plan.

Si zhvillohet aplikimi?

Dentisti ose profesionisti i trajnuar i pastron ose i than lehtë sipërfaqet e dhëmbëve dhe e vendos llakun me një furçë të vogël. Nuk kërkohet shpim i dhëmbit. Llaku nuk mbetet përgjithmonë në dhëmb; fluori vepron ndërsa preparati qëndron përkohësisht në kontakt me sipërfaqen.

Pas aplikimit, prindi duhet të ndjekë udhëzimet e klinikës për ushqimin, pijet dhe larjen e dhëmbëve. Këto udhëzime mund të ndryshojnë sipas produktit të përdorur, prandaj mos u mbështetni vetëm në këshilla të përgjithshme të gjetura në internet.

A është fluori i sigurt për fëmijët?

Produktet me fluor konsiderohen të sigurta dhe efektive kur përdoren sipas udhëzimeve dhe në sasinë e përshtatshme. Llaku profesional aplikohet në sasi të vogël nga personeli i trajnuar. Megjithatë, prindi duhet ta njoftojë dentistin për alergjitë e njohura, barnat, sëmundjet dhe reagimet e mëparshme ndaj produkteve dentare.

Ekspozimi i tepërt dhe i përsëritur ndaj fluorit që gëlltitet gjatë zhvillimit të dhëmbëve mund të shkaktojë fluorozë dentare, e cila zakonisht shfaqet si ndryshime të bardha në smalt. Për këtë arsye, fëmijët e vegjël duhet të përdorin vetëm sasinë e rekomanduar të pastës dhe të mbikëqyren që të mos e gëlltisin. Suplementet me fluor nuk duhen nisur pa vlerësuar ujin e pijshëm, pastën e dhëmbëve dhe burimet e tjera të ekspozimit. Udhëzimi i plotë i AAPD-së thekson se nevojat e pacientit dhe të gjitha burimet e fluorit duhet të merren parasysh.

Çfarë duhet bërë në shtëpi?

Parandalimi i kariesit te fëmijët mbështetet kryesisht në zakone të vazhdueshme. Dhëmbët duhet të lahen dy herë në ditë, përfshirë larjen e fundit para gjumit, me pastë që përmban fluor. Larja fillon sapo të dalë dhëmbi i parë.

Sipas NHS-së, për fëmijët deri në tre vjeç përdoret vetëm një shtresë shumë e vogël paste me së paku 1.000 ppm fluor. Nga tre deri në gjashtë vjeç përdoret një sasi sa një kokërr bizele, zakonisht me 1.000–1.500 ppm fluor. Fëmija duhet ta pështyjë pastën dhe të mos e shpëlajë menjëherë gojën, ndërsa prindi duhet ta mbikëqyrë larjen. Kontrolloni gjithmonë përqendrimin në paketim dhe ndiqni këshillën e dentistit, sepse produktet në treg mund të ndryshojnë.

Përveç larjes:

• kufizoni shpeshtësinë e ushqimeve dhe pijeve me sheqer, sidomos ndërmjet vakteve dhe para gjumit;
• mos e lejoni fëmijën ta hajë ose ta lëpijë pastën drejtpërdrejt nga tubi;
• caktoni kontrolle me ritmin që rekomandon dentisti;
• mos përdorni shpëlarës ose suplemente me fluor te fëmija pa këshillë profesionale.

Çfarë duhet ta pyesni dentistin?

Para se të vendosni për llakun me fluor për fëmijë, mund të kërkoni përgjigje të qarta për këto pyetje:

1. Sa i lartë është rreziku i fëmijës tim për karies dhe cilët faktorë e rrisin atë?
2. A ka shenja të hershme të dëmtimit të smaltit ose karies që kërkon trajtim tjetër?
3. Cili preparat do të përdoret dhe pse është zgjedhur për këtë moshë?
4. Sa shpesh rekomandohet aplikimi dhe kur do të rivlerësohet nevoja?
5. Çfarë duhet të bëjmë pas aplikimit?
6. A po merr fëmija fluor të mjaftueshëm nga pasta, uji ose burime të tjera?
7. A nevojiten edhe masa të tjera, si mbyllja e fisurave në dhëmbët e përhershëm?

Si të gjeni dentist për vlerësim në Kosovë?

Për një fëmijë të vogël ose për një rast me karies të përsëritur, mund të kërkoni dentist të përgjithshëm me përvojë në trajtimin e fëmijëve ose dentist pediatrik. Në GjejeMjekun mund të krahasoni profesionistët e listuar dhe të kërkoni informacion për shërbimet e tyre. Kur përpiqeni të gjeni mjekun e duhur, kontrolloni kualifikimet e publikuara dhe pyetni paraprakisht nëse ofrohet vlerësimi i rrezikut për karies dhe aplikimi i llakut me fluor.

Fluorizimi mund të jetë pjesë e dobishme e një plani parandalues, por rekomandimi duhet të lidhet me gjendjen reale të gojës së fëmijës. Një kontroll dentar është mënyra më e mirë për të dalluar nëse mjafton parandalimi apo ka një problem që kërkon trajtim.

Kur nevojitet ndihmë urgjente?

Fluorizimi është shërbim parandalues dhe nuk trajton një urgjencë dentare. Kërkoni vlerësim urgjent nëse fëmija ka dhimbje të fortë, ënjtje të fytyrës ose gojës, gjakderdhje që nuk ndalet apo dëmtim serioz të dhëmbëve. Nëse ka ënjtje të madhe të gojës, buzëve, fytit ose qafës, vështirësi në frymëmarrje ose gëlltitje, gjakderdhje të pakontrolluar apo lëndim të rëndë të fytyrës, kontaktoni menjëherë shërbimet lokale të emergjencës. GjejeMjekun nuk është shërbim emergjent.