Përgjigjja e shkurtër: nëse shihni gjak në urinë, kontaktoni mjekun sa më shpejt edhe kur nuk keni dhimbje, kur është hera e parë ose kur sasia duket e vogël. Mungesa e dhimbjes nuk e tregon shkakun dhe nuk do të thotë se simptoma mund të shpërfillet.
Mund të filloni te mjeku familjar, i cili mund ta konfirmojë praninë e gjakut, të kërkojë shenja infeksioni ose problemesh të veshkave dhe të vendosë nëse nevojitet referim. Për gjak të dukshëm në urinë shpesh kërkohet edhe vlerësim nga urologu. Kjo nuk do të thotë automatikisht se ekziston një sëmundje e rëndë; do të thotë se duhen shqyrtuar shkaqet e mundshme në mënyrë të rregullt.
Çfarë është hematuria pa dhimbje?
Hematuria është termi mjekësor për praninë e gjakut në urinë. Sipas Institutit Kombëtar Amerikan për Diabetin dhe Sëmundjet Digjestive e të Veshkave, ajo mund të jetë:
- e dukshme: urina mund të duket rozë, e kuqe ose ngjyrë kafe;
- mikroskopike: gjaku nuk shihet me sy, por zbulohet me analizë të urinës ose mikroskop.
Gjaku i dukshëm mund të shfaqet pa djegie, pa dhimbje barku dhe pa simptoma të tjera. Në fakt, hematuria e dukshme në shumë raste nuk shkakton dhimbje. Për këtë arsye, pritja derisa të fillojë dhimbja nuk është mënyrë e sigurt për të vendosur nëse nevojitet kontroll.
Jo çdo ndryshim i kuq ose kafe i urinës është gjak. Panxhari, disa barna, menstruacionet ose gjakderdhja nga një burim tjetër mund ta ndryshojnë pamjen. Megjithatë, nëse nuk jeni të sigurt, mos e përcaktoni vetë shkakun. NHS rekomandon kontroll mjekësor edhe kur personi nuk është i sigurt nëse ngjyra është shkaktuar nga gjaku.
Pse duhet kontrolluar edhe pa dhimbje?
Gjaku mund të vijë nga pjesë të ndryshme të sistemit urinar: veshkat, ureterët, fshikëza, uretra ose, te burrat, prostata. Shkaqet e mundshme përfshijnë infeksionin ose inflamacionin, gurët urinarë, zmadhimin e prostatës, një procedurë të fundit urinare, traumën, ushtrimin shumë të rëndë dhe disa sëmundje të veshkave. Në një pjesë më të vogël të rasteve mund të lidhet me sëmundje serioze, përfshirë tumore të veshkës, fshikëzës ose pjesëve të tjera të traktit urinar.
Kjo listë nuk mund të përdoret për vetëdiagnostikim. Shkaqe shumë të ndryshme mund të japin të njëjtën pamje, ndërsa mungesa e simptomave shoqëruese nuk e përjashton një problem që kërkon kujdes. Urology Care Foundation, materiali i së cilës është përditësuar në tetor 2025, thekson se gjaku i dukshëm nuk duhet shpërfillur dhe se vlerësimi synon të dallojë shkaqet jo-kanceroze nga problemet më serioze.
Edhe nëse gjaku zhduket pas një urinimi ose nuk përsëritet menjëherë, tregojini mjekut. Një episod i vetëm nuk e zbulon shkakun dhe zhdukja e ngjyrës nuk është provë se problemi ka kaluar.
Te cili mjek duhet të shkoni për gjak në urinë?
Kur të filloni te mjeku familjar
Mjeku familjar është pikënisje e përshtatshme për shumicën e personave në Kosovë, sidomos kur jeni në gjendje stabile dhe mund të siguroni një konsultë të shpejtë. Ai mund të marrë historinë mjekësore, të bëjë ekzaminimin fillestar, të kërkojë analizë urine dhe gjaku dhe të organizojë referimin e nevojshëm.
Në konsultë përmendni:
- kur e vutë re gjakun dhe sa herë është shfaqur;
- nëse urina ishte rozë, e kuqe, kafe ose përmbante mpiksje;
- djegien gjatë urinimit, urinimin e shpeshtë, temperaturën, dhimbjen në shpinë ose anash;
- vështirësinë për të urinuar ose ndjesinë se fshikëza nuk zbrazet;
- menstruacionet, një procedurë të fundit, lëndim ose aktivitet fizik shumë të rëndë;
- pirjen e duhanit tani ose në të kaluarën dhe ekspozime të mundshme në punë;
- të gjitha barnat dhe suplementet që përdorni.
Kur përfshihet urologu?
Urologu merret me vlerësimin e traktit urinar dhe, te burrat, edhe të prostatës. Mjeku familjar mund t’ju referojë te urologu për shkak të gjakut të dukshëm, përsëritjes së tij, faktorëve të caktuar të rrezikut ose rezultateve jonormale. Në varësi të rastit, mund të përfshihen edhe nefrologu ose specialistë të tjerë, veçanërisht kur rezultatet sugjerojnë se burimi mund të jetë në indin e veshkave.
Nëse po kërkoni një urolog në Gjilan ose në një qytet tjetër të Kosovës, GjejeMjekun mund t’ju ndihmojë të kërkoni profesionistë sipas specialitetit dhe vendndodhjes. Një kërkim si gjej mjek mund të jetë hap praktik për gjetjen e kontaktit, por profili në platformë nuk e zëvendëson vlerësimin klinik.
Çfarë mund të përfshijë vlerësimi?
Vlerësimi përshtatet sipas moshës, historisë, simptomave dhe faktorëve të rrezikut. Zakonisht fillon me pyetje për episodin, ekzaminim fizik dhe analizë të urinës. Analiza mund të konfirmojë qelizat e kuqe dhe të kontrollojë tregues të tjerë, ndërsa sipas simptomave mund të nevojitet testim për infeksion. Mund të kërkohen analiza gjaku për funksionin e veshkave ose probleme të tjera të mundshme.
Nëse nevojiten hetime të mëtejshme, mjeku mund të zgjedhë imazheri të traktit urinar, si ultrazëri ose tomografia e kompjuterizuar, dhe ndonjëherë cistoskopi për të parë brenda uretrës dhe fshikëzës. Jo çdo person ka nevojë për çdo test. Përfitimet, kufizimet, ekspozimi ndaj rrezatimit dhe përdorimi i kontrastit duhet të peshohen sipas rastit.
Urology Care Foundation shpjegon se lloji i hetimit lidhet me nivelin individual të rrezikut. Faktorë si mosha, historia e pirjes së duhanit, sasia e gjakut, simptomat dhe disa ekspozime profesionale mund të ndikojnë në planin e vlerësimit. Kjo është arsyeja pse nuk është e dobishme të kërkoni vetë një paketë standarde testesh para konsultës.
Po nëse përdorni barna për hollimin e gjakut?
Tregojini mjekut nëse përdorni antikoagulantë, barna kundër grumbullimit të trombociteve, aspirin ose barna të tjera. Këto mund të ndikojnë në gjakderdhje, por përdorimi i tyre nuk duhet të merret automatikisht si shpjegimi i vetëm. Shkaku përsëri mund të ketë nevojë për vlerësim.
Mos e ndërprisni vetë barin e përshkruar. Ndërprerja mund të sjellë rrezik, varësisht nga arsyeja pse e merrni. Kontaktoni profesionistin që e ka përshkruar ose ekipin që po ju vlerëson për udhëzim të përshtatur.
Kur nevojitet ndihmë urgjente?
Kërkoni vlerësim urgjent nëse gjaku shoqërohet me mpiksje, vështirësi të madhe ose pamundësi për të urinuar, dhimbje të fortë në bark, anash ose shpinë, temperaturë me të dridhura, gjakderdhje të konsiderueshme ose përkeqësim të shpejtë. Mpiksjet mund ta pengojnë rrjedhën e urinës dhe kërkojnë kujdes të shpejtë.
Nëse keni gjakderdhje të madhe, të fikët, konfuzion, dobësi të theksuar, lëkurë të zbehtë e të ftohtë, vështirësi të rëndë në frymëmarrje ose shenja të tjera kërcënuese për jetën, kontaktoni menjëherë shërbimet lokale emergjente. Në Kosovë mund të telefononi 112. GjejeMjekun nuk është shërbim emergjent dhe kërkimi në platformë nuk duhet ta vonojë ndihmën urgjente.
Çfarë të bëni derisa të kontrolloheni?
- Shënoni kur filloi episodi, ngjyrën, përsëritjen dhe simptomat shoqëruese.
- Nëse mundeni pa e vonuar kujdesin, një fotografi e ngjyrës mund të ndihmojë përshkrimin gjatë konsultës.
- Merrni me vete listën e barnave, suplementeve dhe dozave.
- Mos merrni antibiotikë të mbetur nga një sëmundje e mëparshme dhe mos filloni preparate të tjera pa këshillë.
- Mos u mbështetni vetëm te pirja e ujit për ta “pastruar” gjakun; hidratimi nuk e përcakton dhe nuk e trajton shkakun.
- Nëse jeni me menstruacione, tregojini mjekut, sepse mostra e urinës mund të kontaminohet dhe analiza ndonjëherë duhet përsëritur.
Përmbledhja praktike
- Gjak në urinë pa dhimbje kërkon kontroll mjekësor, edhe nëse shfaqet vetëm një herë.
- Filloni te mjeku familjar ose kontaktoni urologun, varësisht nga qasja në kujdes dhe udhëzimi që merrni.
- Mos e supozoni shkakun nga ngjyra, mungesa e dhimbjes ose përdorimi i barnave për hollimin e gjakut.
- Vlerësimi mund të përfshijë analizë urine, analiza gjaku, imazheri ose cistoskopi, por testet zgjidhen individualisht.
- Për mpiksje me bllokim të urinës, gjakderdhje të madhe ose shenja kërcënuese për jetën, kërkoni ndihmë urgjente menjëherë.