Përgjigjja e shkurtër: kontaktoni mjekun kur keni djegie gjatë urinimit, nevojë të shpeshtë ose urgjente për të urinuar, dhimbje poshtë barkut, urinë të turbullt apo gjak në urinë. Kërkoni vlerësim pa vonesë nëse shfaqen temperaturë, të dridhura, dhimbje në shpinë ose anash nën brinjë, të përziera apo të vjella, sepse këto mund të tregojnë përfshirje të veshkave.
Simptomat nuk mjaftojnë gjithmonë për vetëdiagnostikim. Infeksionet, gurët në veshka, irritimi vaginal, infeksionet seksualisht të transmetueshme dhe gjendje të tjera mund të shkaktojnë ankesa të ngjashme. Mjeku familjar mund të vlerësojë tablonë e plotë dhe të vendosë nëse nevojitet analiza e urinës, urinokultura ose ekzaminime të tjera.
Cilat janë simptomat e infeksionit urinar?
Infeksioni i traktit urinar mund të prekë uretrën, fshikëzën ose veshkat. Sipas Institutit Kombëtar Amerikan për Diabetin, Sëmundjet Digjestive dhe të Veshkave, shenjat e zakonshme të infeksionit të fshikëzës përfshijnë:
- djegie ose dhimbje gjatë urinimit;
- nevojë më të shpeshtë apo më të fortë për të urinuar, edhe kur del pak urinë;
- dhimbje ose parehati në pjesën e poshtme të barkut;
- urinë të turbullt, me gjak ose me erë më të fortë se zakonisht.
Edhe NHS përmend urinimin e shpeshtë gjatë ditës ose natës, urgjencën për të urinuar, lodhjen dhe dobësinë ndër simptomat e mundshme. Megjithatë, urina e errët ose me erë të fortë, kur është shenja e vetme, mund të lidhet edhe me marrjen e pamjaftueshme të lëngjeve. As pamja dhe as era e urinës nuk e vërtetojnë vetë infeksionin.
Kur duhet të shkoni te mjeku?
Nëse po kërkoni informacion për shenjat e infeksionit urinar kur duhet të shkoni te mjeku, rregulli më i sigurt është të kërkoni këshillë profesionale kur simptomat janë të reja, të forta, përkeqësohen ose nuk qetësohen. Kontakti i hershëm është veçanërisht i rëndësishëm kur ekziston mundësia që infeksioni të jetë përhapur drejt veshkave.
Kërkoni vlerësim të shpejtë nëse keni:
- temperaturë, ndjesi të ftohti ose të dridhura;
- dhimbje në shpinë apo anash, sidomos nën brinjë;
- të përziera ose të vjella;
- gjak të dukshëm në urinë;
- dhimbje të fortë në pjesën e poshtme të barkut;
- simptoma që përkeqësohen shpejt, vazhdojnë pas fillimit të trajtimit ose kthehen pas tij;
- infeksione urinare që përsëriten.
Udhërrëfyesi klinik i Ministrisë së Shëndetësisë së Kosovës për menaxhimin e infeksioneve të pakomplikuara të traktit urinar i lidh ethet mbi 38°C, të dridhurat, dhimbjen në shpinë ose anash, të përzierat dhe të vjellat me pielonefritin, pra infeksionin e veshkës. Këto shenja kërkojnë vlerësim mjekësor të shpejtë dhe nuk duhen menaxhuar vetëm në shtëpi.
Kush duhet ta kontaktojë mjekun pa e shtyrë?
Pragu për kontroll duhet të jetë më i ulët te shtatzënat, fëmijët, burrat, personat e moshuar ose të brishtë, si dhe te personat me diabet, kateter urinar, imunitet të dobësuar, sëmundje të veshkave apo pengesa të njohura në traktin urinar. Këto rrethana mund ta ndryshojnë mënyrën e vlerësimit dhe trajtimit.
Te fëmijët, shenjat mund të jenë më pak tipike dhe të përfshijnë temperaturë, irritim, ushqyerje të dobët, të vjella ose lagie të re të shtratit. Te disa të moshuar të brishtë mund të shfaqen ndryshime të papritura në sjellje, por konfuzioni ka shumë shkaqe të mundshme dhe kërkon vlerësim, jo supozim se bëhet fjalë patjetër për infeksion urinar.
Kur është situata emergjente?
Konfuzioni i papritur, përgjumja e pazakontë, vështirësia në të folur, humbja e vetëdijes, vështirësia e rëndë në frymëmarrje ose përkeqësimi i shpejtë i gjendjes mund të sinjalizojnë një problem serioz. Kontaktoni menjëherë shërbimet lokale emergjente. Në Kosovë, 112 është numri unik emergjent dhe falas.
GjejeMjekun nuk është shërbim emergjent. Në një situatë kërcënuese për jetën, mos prisni termin te mjeku dhe mos përdorni platformën në vend të thirrjes emergjente.
Çfarë mund të përfshijë kontrolli?
Vlerësimi zakonisht fillon me pyetje për simptomat: kur kanë nisur, sa shpesh urinoni, a keni temperaturë, dhimbje në shpinë, sekrecione vaginale ose nga uretra, gjak në urinë dhe nëse keni pasur episode të mëparshme. Mjeku mund të pyesë edhe për shtatzëninë, sëmundjet shoqëruese, kateterin, barnat, alergjitë dhe antibiotikët e përdorur më parë.
Sipas NIDDK, diagnoza mund të mbështetet në historinë mjekësore, ekzaminimin fizik dhe analiza laboratorike. Zgjedhja e testeve varet nga simptomat dhe faktorët individualë; jo çdo person ka nevojë për të njëjtat ekzaminime.
Analiza e urinës
Analiza e urinës mund të kërkojë shenja si qeliza të bardha, qeliza të kuqe ose nitrite. Një test i shpejtë mund ta mbështesë vlerësimin, por rezultati duhet interpretuar së bashku me simptomat. Një rezultat i vetëm pozitiv apo negativ nuk duhet përdorur nga pacienti për të vendosur vetë diagnozën ose trajtimin.
Urinokultura
Urinokultura synon të identifikojë bakteret dhe mund të ndihmojë në përzgjedhjen e antibiotikut. Udhërrëfyesi i Ministrisë së Shëndetësisë së Kosovës e rekomandon veçanërisht kur dyshohet infeksion i veshkave, kur simptomat janë atipike, nuk qetësohen ose përsëriten pas trajtimit, si dhe gjatë shtatzënisë. Te një grua e shëndetshme, joshtatzënë, me simptoma tipike të cistitit të pakomplikuar, mjeku mund të mos e konsiderojë urinokulturën të nevojshme në çdo rast.
Ekzaminime të tjera
Analizat e gjakut mund të përdoren kur dyshohet infeksion më serioz ose duhet vlerësuar funksioni i veshkave. Imazheria nuk është test rutinë për çdo episod të thjeshtë, por mund të nevojitet kur dyshohet gur, bllokim, komplikim ose shkak tjetër strukturor. Infeksionet që përsëriten mund të kërkojnë vlerësim të mëtejshëm ose konsultë me specialistin.
Pse nuk duhet të vetëtrajtoheni me antibiotikë?
Jo çdo djegie gjatë urinimit shkaktohet nga një infeksion bakterial dhe jo çdo infeksion urinar trajtohet në të njëjtën mënyrë. Zgjedhja e barit varet nga vendi dhe rëndësia e infeksionit, shtatzënia, alergjitë, funksioni i veshkave, rezultatet laboratorike dhe ndjeshmëria e baktereve.
Mos përdorni antibiotikë të mbetur nga një trajtim i mëparshëm dhe mos merrni antibiotik të rekomanduar për një person tjetër. Një zgjedhje e papërshtatshme mund të mos e trajtojë shkakun, të japë efekte anësore dhe të vështirësojë menaxhimin e mëvonshëm. Nëse ju përshkruhet trajtim, ndiqni dozën dhe kohëzgjatjen e dhënë dhe kontaktoni mjekun nëse simptomat përkeqësohen ose shfaqen reaksione të padëshiruara.
Çfarë mund të bëni deri në konsultë?
- Pini lëngje në sasi të arsyeshme, përveç nëse mjeku ju ka kufizuar marrjen e tyre për një sëmundje tjetër.
- Mos e shtyni urinimin dhe përpiquni ta zbrazni fshikëzën pa nxitim.
- Pushoni dhe shënoni temperaturën, kohën e fillimit dhe ndryshimin e simptomave.
- Pyetni mjekun ose farmacistin se cili qetësues është i përshtatshëm për ju, sidomos nëse jeni shtatzënë ose keni sëmundje të veshkave, mëlçisë apo stomakut.
- Mos u mbështetni te boronica, çajrat ose preparatet pa recetë si zëvendësim për vlerësimin profesional. NHS thekson se produktet me boronicë nuk kanë dëshmi se lehtësojnë simptomat ose trajtojnë një infeksion që tashmë ka filluar.
Ku të drejtoheni në Kosovë?
Për shumicën e simptomave urinare, hapi i parë mund të jetë një mjek familjar në Kosovë. Ai mund të bëjë vlerësimin fillestar, të kërkojë analizat e nevojshme dhe të vendosë nëse duhet referim te urologu, gjinekologu, nefrologu ose një shërbim tjetër.
Nëse po përpiqeni të gjeni një profesionist sipas specialitetit ose vendndodhjes, mund të përdorni GjejeMjekun. Një kërkim si gjeje mjekun ose gjej mjek mund t’ju ndihmojë të nisni kërkimin, por informacioni në platformë nuk e zëvendëson kontrollin klinik.
Përmbledhje
- Djegia, urinimi i shpeshtë ose urgjent dhe dhimbja poshtë barkut janë shenja të mundshme, jo diagnozë.
- Temperatura, të dridhurat, dhimbja në shpinë ose anash dhe të vjellat kërkojnë vlerësim të shpejtë.
- Shtatzënat, fëmijët, burrat dhe personat me faktorë të tjerë rreziku duhet ta kontaktojnë mjekun pa e shtyrë.
- Analiza e urinës dhe urinokultura kërkohen sipas tablosë klinike; jo çdo person ka nevojë për të njëjtat teste.
- Mos filloni antibiotikë pa vlerësim dhe udhëzim profesional.