Kolposkopia pas një PAP testi jonormal: pse rekomandohet dhe çfarë të prisni?

Një rezultat jonormal i PAP testit mund të shkaktojë shqetësim, por nuk do të thotë automatikisht se keni kancer. Shpesh ai tregon ndryshime qelizore të lidhura me virusin e papillomës njerëzore (HPV), të cilat mund të kërkojnë vetëm përcjellje ose vlerësim më të afërt. Kolposkopia i ndihmon profesionistët shëndetësorë ta shohin qafën e mitrës me zmadhim dhe të vendosin nëse nevojiten analiza të tjera.

Çfarë është kolposkopia dhe kur bëhet?

Kolposkopia është ekzaminim i qafës së mitrës, e nganjëherë edhe i vaginës ose vulvës, me një pajisje zmadhuese të ndriçuar që quhet kolposkop. Pajisja qëndron jashtë trupit. Për ta parë qafën e mitrës, në vaginë vendoset një spekulum, ngjashëm si gjatë PAP testit.

Sipas Institutit të Shëndetit Publik, gjatë këtij ekzaminimi specialisti mund të vlerësojë më nga afër zonat me ndryshime dhe, kur është e nevojshme, të marrë një mostër të vogël indi, të quajtur biopsi.

Kolposkopia mund të rekomandohet kur:

• PAP testi tregon qeliza jonormale;
• testi zbulon një tip HPV me rrezik të lartë, veçanërisht kur infeksioni vazhdon;
• disa analiza radhazi nuk japin rezultat të vlefshëm;
• qafa e mitrës duket e pazakontë gjatë një kontrolli;
• nevojitet përcjellje pas ndryshimeve ose trajtimeve të mëparshme.

Jo çdo PAP test jonormal kërkon kolposkopi. Sipas Institutit Kombëtar të Kancerit të SHBA-së, vendimi mund të varet nga rezultati aktual, rezultati i HPV-së, mosha, analizat e mëparshme dhe trajtimet e kaluara. Në disa raste mjafton përsëritja e testit pas një intervali të caktuar. Prandaj, rekomandimi duhet interpretuar për situatën tuaj nga gjinekologu.

Pse bëhet kolposkopia pas PAP testit jonormal?

PAP testi është test depistues: ai zbulon qeliza që duken ndryshe nga normalja, por nuk përcakton gjithmonë natyrën dhe shkallën e ndryshimit. Kolposkopia lejon vëzhgim më të hollësishëm dhe ndihmon në përzgjedhjen e zonës nga e cila mund të merret biopsia.

Edhe rezultati pozitiv për HPV nuk është diagnozë kanceri. HPV është i zakonshëm dhe shumë infeksione pastrohen nga organizmi pa shkaktuar probleme afatgjata. Megjithatë, disa tipe me rrezik të lartë mund të lidhen me ndryshime prekanceroze, ndaj përcjellja e rekomanduar është e rëndësishme.

Qëllimi i kolposkopisë pas PAP testit jonormal është të dallojë mes një pamjeje normale, ndryshimeve që mund të monitorohen dhe ndryshimeve që mund të kërkojnë trajtim. Edhe kur biopsia konfirmon ndryshime prekanceroze, kjo nuk është e njëjtë me diagnozën e kancerit.

Si bëhet kolposkopia?

1. Biseda fillestare: profesionisti shëndetësor shqyrton rezultatin e testit, historinë shëndetësore, barnat dhe mundësinë e shtatzënisë.
2. Pozicionimi: shtriheni në shtratin e ekzaminimit me gjunjët e përkulur dhe këmbët të mbështetura.
3. Vendosja e spekulumit: spekulumi e mban vaginën të hapur që qafa e mitrës të shihet qartë.
4. Vëzhgimi: në qafën e mitrës aplikohen lëngje që i bëjnë disa zona më të dukshme. Kolposkopi qëndron jashtë trupit dhe nuk ju prek.
5. Biopsia, nëse nevojitet: merret një mostër e vogël nga zona që duket e ndryshuar dhe dërgohet në laborator.

Udhëzuesi i përditësuar i programit britanik të depistimit të qafës së mitrës e përshkruan ekzaminimin si procedurë ambulatore që zakonisht zgjat rreth 10–20 minuta. Organizimi dhe koha mund të ndryshojnë ndërmjet institucioneve në Kosovë, prandaj pyeteni klinikën paraprakisht.

A dhemb kolposkopia?

Përvoja ndryshon. Vendosja e spekulumit mund të shkaktojë presion ose parehati. Lëngjet mund të japin një ndjesi të lehtë pickimi, ndërsa biopsia mund të ndihet si shtrëngim ose ngërç menstrual. Tregojini menjëherë profesionistit nëse keni dhimbje. Mund të kërkoni një spekulum më të vogël, pauzë ose ndërprerjen e ekzaminimit.

Përgatitja për kolposkopi

Ndiqni para së gjithash udhëzimet e institucionit ku do të kontrolloheni. Në përgjithësi, mund t’ju këshillohet që gjatë 24 orëve para ekzaminimit të mos keni marrëdhënie seksuale me penetrim dhe të mos përdorni barna, kremra ose lubrifikantë vaginalë, sepse mund ta vështirësojnë pamjen e qafës së mitrës.

Para takimit:

• merrni me vete rezultatin e PAP testit, HPV-së dhe raportet e mëparshme, nëse klinika nuk i ka;
• tregoni cilat barna përdorni dhe nëse merrni barna që ndikojnë në mpiksjen e gjakut; mos i ndërprisni vetë;
• njoftoni klinikën nëse jeni ose mund të jeni shtatzënë;
• pyeteni klinikën çfarë të bëni nëse ju fillojnë menstruacionet; ekzaminimi mund të jetë i mundur, por gjakderdhja e madhe mund ta vështirësojë;
• merrni një pecetë higjienike për rrjedhjen ose gjakderdhjen e lehtë pas procedurës;
• kërkoni paraprakisht përkthyes, shoqërues ose profesioniste grua, nëse kjo do t’ju ndihmonte të ndiheni më rehat.

Mos merrni qetësues pa kontrolluar nëse janë të përshtatshëm për ju. Klinika mund t’ju udhëzojë në bazë të alergjive, shtatzënisë, sëmundjeve dhe barnave të tjera.

Po nëse jam shtatzënë?

Njoftojeni gjinekologun para ekzaminimit. Kolposkopia mund të përdoret edhe gjatë shtatzënisë, por marrja e mostrave dhe sidomos trajtimi planifikohen me kujdes. Koha dhe hapat varen nga rezultati dhe rrethanat individuale; mos e anuloni vetë kontrollin pa folur me profesionistin që ju ka referuar.

Çfarë ndodh pas ekzaminimit?

Nëse nuk merret biopsi, shumica e njerëzve u kthehen shpejt aktiviteteve të zakonshme. Mund të ketë rrjedhje me ngjyrë kafe nga lëngjet e përdorura. Pas biopsisë mund të shfaqen ngërçe të lehta, gjakderdhje e vogël ose rrjedhje për disa ditë.

Ndiqni udhëzimet e klinikës për marrëdhëniet seksuale, tamponët, kupën menstruale, barnat vaginale, larjen dhe aktivitetin fizik. Këto këshilla mund të ndryshojnë në varësi të faktit nëse është bërë vetëm ekzaminimi, biopsia apo edhe trajtimi.

Kontaktoni pa vonesë klinikën ose një profesionist shëndetësor nëse keni gjakderdhje më të madhe se një menstruacion i rëndë, rrjedhje me erë të pakëndshme, temperaturë ose dhimbje barku që vazhdon apo përkeqësohet. Nëse simptomat janë të rënda ose mendoni se jeta juaj është në rrezik, kontaktoni menjëherë shërbimet lokale të emergjencës. GjejeMjekun nuk është shërbim emergjent.

Çfarë mund të tregojnë rezultatet?

Profesionisti mund t’ju japë një përshtypje fillestare menjëherë, por biopsia duhet analizuar në laborator. Koha e marrjes së rezultatit ndryshon sipas institucionit, ndaj pyeteni klinikën se kur dhe si do të njoftoheni dhe kë duhet të kontaktoni nëse përgjigjja vonohet.

Raporti mund të tregojë:

• se nuk janë gjetur ndryshime jonormale;
• ndryshime të lehta që mund të përcillen;
• ndryshime të shkallës më të lartë që mund të kërkojnë trajtim;
• më rrallë, gjetje që kërkojnë vlerësim të mëtejshëm nga një ekip specialistësh.

Termi CIN përshkruan ndryshimet qelizore të konfirmuara në biopsi dhe klasifikohet sipas shkallës së tyre. CIN nuk është vetvetiu kancer. Përcjellja ose trajtimi varet nga shkalla e ndryshimit, mosha, shtatzënia, planet për shtatzëni, rezultatet e mëparshme dhe faktorë të tjerë klinikë.

Çfarë ta pyesni gjinekologun?

• Cili ishte saktësisht rezultati im i PAP testit dhe i HPV-së?
• Pse rekomandohet kolposkopia në rastin tim dhe sa shpejt duhet bërë?
• A pritet të merret biopsi ose të bëhet trajtim në të njëjtën ditë?
• Si duhet të përgatitem dhe cilat barna duhet t’i raportoj?
• Kur dhe si do ta marr rezultatin?
• Cili është plani nëse rezultati është normal, CIN 1, CIN 2 ose CIN 3?
• A mund të ndikojë ndonjë procedurë e propozuar në një shtatzëni të ardhshme?

Nëse ju duhet një gjinekolog në Kosovë për ta diskutuar referimin ose rezultatin, platforma GjejeMjekun mund t’ju ndihmojë të kërkoni profesionistë sipas specialitetit. Zgjedhja e gjinekologut dhe hapat pasues duhet të bazohen në nevojat tuaja dhe në vlerësimin profesional, jo vetëm në informacionin e përgjithshëm online.