Nëse mbushja e dhëmbit ka rënë, caktoni një kontroll te dentisti sa më shpejt, edhe kur nuk keni dhimbje. Në shumicën e rasteve nuk bëhet fjalë për një emergjencë kërcënuese për jetën, por pjesa e pambrojtur e dhëmbit mund të jetë e ndjeshme, të mbledhë ushqim ose të dëmtohet më tej.
Shpejtësia me të cilën duhet të vizitoheni varet nga dhimbja, ënjtja, trauma dhe gjendja e përgjithshme. Pa simptoma shqetësuese, telefononi dentistin dhe kërkoni vizitë brenda ditëve të ardhshme. Dhimbja e fortë, ënjtja ose shenjat e infeksionit kërkojnë vlerësim më të shpejtë.
Pse duhet kontrolluar dhëmbi edhe kur nuk dhemb?
Mbushjet përdoren për të zëvendësuar pjesën e dhëmbit të dëmtuar, zakonisht pas largimit të kariesit. Ato nuk zgjasin domosdoshmërisht gjatë gjithë jetës dhe me kohë mund të konsumohen, të çahen ose të kenë nevojë për zëvendësim. Këtë e shpjegon edhe Instituti Kombëtar Amerikan për Kërkime Dentare dhe Kraniofaciale.
Rënia e mbushjes mund të lidhet me konsumimin e materialit, çarjen e mbushjes ose të dhëmbit, presionin gjatë kafshimit apo kariesin rreth restaurimit. Megjithatë, shkaku nuk mund të përcaktohet vetëm nga pamja ose mungesa e dhimbjes. Dentisti mund të kontrollojë sa strukturë e shëndoshë ka mbetur, nëse ka karies dhe nëse pjesa e brendshme e dhëmbit është prekur.
Mungesa e dhimbjes nuk tregon domosdoshmërisht se gjithçka është në rregull. Sipas NHS 111 Wales, një dhëmb që ka humbur mbushjen duhet parë nga dentisti, i cili vendos nëse nevojitet mbushje e përkohshme, mbushje e re, kurorë ose një trajtim tjetër.
Sa shpejt duhet të shkoni te dentisti?
Nëse nuk ka dhimbje ose ënjtje
Kontaktoni ordinancën sa më shpejt dhe përshkruani se kur ka rënë mbushja dhe çfarë ndieni. Një mbushje e humbur pa simptoma të tjera zakonisht mund të trajtohet si problem dentar jo kërcënues për jetën, por nuk duhet lënë pa vlerësim për një kohë të pacaktuar. Udhëzimet e NHS England për kujdesin dentar të paplanifikuar e përfshijnë menaxhimin e mbushjeve të humbura në kujdesin riparues që zakonisht kërkon vlerësim brenda disa ditësh.
Nëse ka dhimbje ose ndjeshmëri
Kërkoni një termin më të shpejtë nëse dhëmbi dhemb, reagon fort ndaj të ftohtit ose të nxehtit, ju pengon të hani apo dhimbja po përkeqësohet. Dhimbja e fortë që nuk qetësohet me masa të zakonshme, ose që pengon gjumin dhe aktivitetet e përditshme, konsiderohet arsye për kujdes urgjent dentar nga NHS.
Nëse mbushja ka rënë pas një goditjeje
Një goditje në fytyrë ose dhëmb mund të ketë shkaktuar edhe çarje apo lëndime të tjera që nuk shihen lehtë. Kontaktoni dentistin menjëherë për udhëzim. Lëndimet serioze të fytyrës ose nofullës, humbja e vetëdijes, të vjellat apo shikimi i dyfishtë kërkojnë vlerësim emergjent.
Çfarë të bëni derisa të arrini te dentisti
- Shpëlajeni gojën butësisht. Përdorni ujë të vakët për të larguar mbetjet e ushqimit. Mos përdorni mjete të mprehta për të pastruar zgavrën.
- Vazhdoni higjienën orale. Lani dhëmbët dy herë në ditë me pastë me fluor, duke qenë të kujdesshëm rreth dhëmbit të prekur. Pastrimi ndihmon që ushqimi dhe pllaka bakteriale të mos grumbullohen në zonë.
- Përtypeni ushqimin në anën tjetër. Shmangni ushqimet e forta, krokante ose ngjitëse, të cilat mund ta ngarkojnë apo ta dëmtojnë më tej dhëmbin.
- Kufizoni gjërat shumë të nxehta, të ftohta ose të ëmbla. Ato mund të shtojnë ndjeshmërinë. Kufizimi i ushqimeve dhe pijeve me sheqer është gjithashtu i arsyeshëm derisa dhëmbi të trajtohet.
- Ruajeni copën që ka rënë. Nëse nuk jeni të sigurt nëse është vetëm mbushja apo edhe një pjesë e dhëmbit, vendoseni në një enë të pastër dhe merreni me vete. Mos u përpiqni ta ngjitni vetë.
Nëse skaji i dhëmbit është i mprehtë ose zgavra ju shqetëson, pyeteni farmacistin për një material të përkohshëm dentar të përshtatshëm dhe ndiqni saktësisht udhëzimet e produktit. Cleveland Clinic e përmend cementin dentar pa recetë si masë të përkohshme për një mbushje të humbur. Ky material nuk e zëvendëson kontrollin dhe trajtimin profesional.
Çfarë nuk duhet të bëni
- Mos përdorni superngjitës ose ngjitës shtëpiak në dhëmb.
- Mos e mbushni zgavrën me pambuk, pecetë ose sende të tjera që mund të ngecin brenda.
- Mos vendosni aspirinë ose qetësues tjetër drejtpërdrejt mbi dhëmb apo mishra; kjo mund të irritojë indet.
- Mos kafshoni ushqime të forta me dhëmbin e prekur.
- Mos merrni antibiotikë të mbetur nga një sëmundje e mëparshme. Antibiotikët nuk e rindërtojnë mbushjen dhe përdorimi i tyre duhet të vendoset nga profesionisti shëndetësor.
Për dhimbje, farmacisti mund t'ju ndihmojë të zgjidhni një qetësues pa recetë që është i përshtatshëm për moshën, shtatzëninë, sëmundjet ose barnat tuaja. Ndiqni dozën në fletëudhëzim dhe mos merrni një ilaç nëse keni kundërindikacione ose ju është thënë ta shmangni.
Kur situata është urgjente?
Kërkoni vlerësim urgjent dentar nëse shfaqet ndonjëra prej këtyre shenjave:
- dhimbje e fortë ose në rritje që pengon gjumin apo aktivitetet e zakonshme;
- ënjtje e mishit të dhëmbit, fytyrës ose nofullës;
- temperaturë, të dridhura, rrjedhje qelbi ose shije e keqe e vazhdueshme;
- vështirësi e re në hapjen e gojës;
- gjakderdhje që vazhdon;
- çarje e dukshme e madhe, lëvizje e dhëmbit ose traumë e fytyrës.
Telefononi menjëherë numrin emergjent 112 në Kosovë nëse ënjtja po prek frymëmarrjen ose gëlltitjen, gjakderdhja e gojës nuk ndalet, ka lëndim serioz të fytyrës apo nofullës, ose personi ka humbur vetëdijen. Agjencia e Menaxhimit të Emergjencave konfirmon se 112 është numri unik dhe falas për emergjenca në Kosovë. GjejeMjekun nuk është shërbim emergjent.
Çfarë mund të bëjë dentisti?
Dentisti do ta ekzaminojë dhëmbin dhe, kur është e nevojshme, mund të kërkojë radiografi ose teste të tjera. Trajtimi varet nga arsyeja pse ka rënë mbushja dhe nga sasia e strukturës së shëndoshë që ka mbetur. Mundësitë mund të përfshijnë një mbushje të përkohshme, një mbushje të re ose një kurorë. Nëse dëmtimi apo infeksioni ka arritur pjesën e brendshme të dhëmbit, mund të diskutohet trajtimi i kanalit të rrënjës; në raste të caktuara dhëmbi mund të mos jetë i riparueshëm. Vetëm vlerësimi klinik mund të tregojë se cila mundësi është e përshtatshme.
Nëse po mendoni “më ka rënë plomba e dhëmbit, por nuk më dhemb”, hapi i duhur mbetet të telefononi një dentist. Për të gjetur një dentist në Kosovë, mund të përdorni GjejeMjekun dhe të krahasoni profesionistët e listuar sipas zonës. Kur kërkoni “gjeje mjekun” ose “gjej mjek”, sigurohuni që për këtë problem të zgjidhni profesionist të stomatologjisë.
Përmbledhje
Një mbushje e rënë zakonisht nuk kërkon ambulancë, por dhëmbi duhet mbrojtur dhe kontrolluar pa vonesë të panevojshme. Mbajeni zonën të pastër, përtypeni në anën tjetër dhe shmangni ushqimet e forta ose temperaturat që nxisin ndjeshmërinë. Kërkoni ndihmë më shpejt nëse ka dhimbje, ënjtje, temperaturë apo traumë. Vështirësia në frymëmarrje ose gëlltitje, gjakderdhja e pakontrolluar dhe lëndimet serioze kërkojnë telefonatë të menjëhershme në 112.