Përgjigjja e shkurtër: nëse mishrat gjakosin gjatë larjes më shumë se një herë, caktoni një kontroll te dentisti. Gjakderdhja mund të jetë shenjë e inflamacionit të mishrave, por vetëm ekzaminimi profesional mund ta përcaktojë shkakun. Kërkoni vlerësim më shpejt nëse keni edhe ënjtje, dhimbje, erë të keqe të vazhdueshme, tërheqje të mishrave ose dhëmbë që lëvizin.
Pse gjakosin mishrat gjatë larjes?
Një shkak i zakonshëm është grumbullimi i pllakës bakteriale përgjatë vijës së mishrave. Kur pllaka nuk largohet rregullisht, ajo mund t’i irritojë mishrat dhe të shkaktojë gingivit, pra fazën e hershme të sëmundjes së mishrave. Shenjat mund të përfshijnë skuqje, ënjtje dhe gjakderdhje të lehtë. Sipas Qendrave Amerikane për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC), gingiviti zakonisht mund të trajtohet me higjienë të rregullt orale dhe pastrim profesional.
Pllaka e palarguar mund të forcohet dhe të bëhet gurëz dentar. Gurëzat nuk largohen vetëm me furçë; për këtë nevojitet pastrim profesional. Nëse inflamacioni përparon në periodontit, mund të dëmtohen indet dhe kocka që i mbajnë dhëmbët. Periodontiti nuk vlerësohet nga pamja e gjakut në furçë dhe nuk duhet vetëdiagnostikuar.
Gjakderdhja nuk nënkupton domosdoshmërisht se keni periodontit. Faktorë si pirja e duhanit, diabeti, ndryshimet hormonale, disa gjendje shëndetësore dhe barna me efekte anësore në gojë mund të lidhen me rrezik më të lartë për probleme periodontale. Këto lidhje përshkruhen nga Instituti Kombëtar Amerikan për Kërkime Dentare dhe Kraniofaciale (NIDCR) dhe CDC-ja. Dentisti duhet të marrë parasysh historinë tuaj shëndetësore para se të nxjerrë përfundime.
Kur duhet të shkoni te dentisti?
Mos prisni që gjendja të bëhet e dhimbshme. Sëmundja e mishrave mund të përparojë edhe kur shenjat janë të pakta. Shërbimi Kombëtar Shëndetësor i Mbretërisë së Bashkuar (NHS) këshillon kontroll dentar kur mishrat gjakosin gjatë larjes ose ngrënies së ushqimeve të forta, kur janë të dhimbshme e të ënjtura ose kur ka erë të keqe të gojës.
Caktoni një vizitë jo urgjente, por pa e shtyrë, nëse:
- gjakderdhja përsëritet gjatë larjes ose pastrimit ndërmjet dhëmbëve;
- mishrat janë të skuqura, të ndjeshme ose të ënjtura;
- keni shije të pakëndshme ose erë të keqe që vazhdon;
- mishrat duken sikur po tërhiqen dhe dhëmbët duken më të gjatë;
- keni ndjeshmëri, parehati gjatë përtypjes ose ndryshim të kafshimit;
- keni diabet, pini duhan ose keni faktorë të tjerë që dentisti duhet t’i marrë parasysh.
Këto shenja nuk e konfirmojnë vetë një diagnozë, por janë arsye të vlefshme për vlerësim profesional. Edhe gjakderdhja pa dhimbje meriton kontroll nëse përsëritet.
Kur nevojitet takim urgjent me dentistin?
Kërkoni vlerësim urgjent dentar nëse mishrat janë shumë të dhimbshme dhe shumë të ënjtura, nëse një dhëmb po lëviz, ose nëse shfaqet një kokërr, njollë e kuqe apo ulçerë në gojë. Këto shenja mund të kenë shkaqe të ndryshme dhe kërkojnë ekzaminim, jo trajtim të improvizuar në shtëpi.
Nëse keni gjakderdhje të madhe nga goja që nuk ndalet, ënjtje të rëndë të gojës, buzëve, fytit ose qafës me vështirësi në frymëmarrje, apo lëndim serioz të fytyrës ose nofullës, kontaktoni menjëherë shërbimet lokale të urgjencës. Këto janë shenja të trajtuara si emergjencë në udhëzimin e NHS-së për urgjencat dentare. GjejeMjekun nuk është shërbim emergjent.
Çfarë mund të bëni deri në vizitë?
Mos e ndërpritni plotësisht higjienën orale vetëm sepse shihni gjak. Pllaka që mbetet në dhëmbë mund ta vazhdojë irritimin. Kujdesuni për gojën me lëvizje të kontrolluara dhe pa forcë të panevojshme, ndërsa kërkoni këshillën e dentistit për teknikën dhe mjetet e përshtatshme për ju.
- Lajini dhëmbët dy herë në ditë me pastë që përmban fluor.
- Pastroni hapësirat ndërmjet dhëmbëve çdo ditë me fill ose furça ndërdentare, sipas këshillës profesionale.
- Pas larjes, pështyjeni pastën; NHS këshillon të mos shpëlahet menjëherë goja me ujë.
- Nëse përdorni shpëlarës goje, mos e përdorni menjëherë pas larjes, sepse mund ta largojë fluorin e mbetur nga pasta.
- Mos u përpiqni t’i gërryeni vetë gurëzat me mjete shtëpiake.
- Nëse pini duhan, bisedoni me një profesionist shëndetësor për mbështetje për lënien e tij.
Këto masa ndihmojnë kujdesin e përditshëm, por nuk e zëvendësojnë kontrollin. Mos përdorni antibiotikë ose trajtime të tjera me recetë pa vlerësim profesional. Trajtimi varet nga shkaku dhe shkalla e problemit.
Çfarë ndodh gjatë kontrollit?
Dentisti zakonisht pyet për simptomat, kohëzgjatjen e tyre, higjienën orale, pirjen e duhanit, gjendjet shëndetësore dhe barnat që përdorni. Tregojini të gjitha barnat dhe mos i ndërpritni vetë ato për shkak të gjakderdhjes.
Gjatë ekzaminimit, profesionisti kontrollon dhëmbët dhe mishrat për inflamacion, pllaka, gurëza dhe shenja të humbjes së mbështetjes rreth dhëmbëve. Sipas NIDCR-it, mund të përdoret një sondë e vogël për të matur hapësirat ndërmjet mishrave dhe dhëmbëve. Radiografia mund të kërkohet kur ka arsye për të kontrolluar humbjen e kockës; nuk është domosdoshmërisht e nevojshme për çdo person.
Varësisht nga gjetjet, kujdesi mund të përfshijë udhëzime për pastrimin, pastrim profesional ose trajtim më të thellë nën mishra. Rastet më të avancuara mund të referohen te periodontisti, specialisti që merret me diagnostikimin dhe trajtimin e sëmundjeve të indeve mbështetëse të dhëmbëve. Jo secili rast me gjakderdhje kërkon trajtim kompleks.
Si të përgatiteni për një kontroll te dentisti në Kosovë
Para vizitës, shënoni kur filloi gjakderdhja, sa shpesh ndodh dhe nëse vjen nga një zonë e caktuar. Shënoni gjithashtu nëse keni dhimbje, ënjtje, erë të keqe, tërheqje të mishrave, temperaturë ose lëvizje të dhëmbëve. Merrni me vete listën e barnave dhe tregoni për sëmundjet kronike, shtatzëninë, duhanin dhe trajtimet e mëparshme dentare.
Për të gjetur profesionist në Kosovë, mund ta përdorni GjejeMjekun si pikënisje për kërkimin e një dentisti ose periodontisti. Kur zgjidhni, kontrolloni llojin e shërbimit dhe nëse profesionisti merret me vlerësimin e mishrave. Për shumicën e njerëzve, dentisti i përgjithshëm është kontakti i parë; ai mund të rekomandojë periodontist nëse ekzaminimi tregon se nevojitet kujdes specialistik.
Çfarë duhet të mbani mend?
Gjakderdhja e mishrave të dhëmbëve që përsëritet nuk duhet normalizuar ose fshehur duke shmangur larjen. Shpesh lidhet me inflamacion dhe pllaka, por mund të ketë faktorë të tjerë. Higjiena e rregullt është e rëndësishme, ndërsa diagnoza dhe plani i kujdesit kërkojnë vlerësim profesional. Një kontroll i hershëm i jep dentistit mundësinë ta vlerësojë problemin para se të shfaqen dëmtime më të mëdha.