Jo, peri i shkurtër i gjuhës nuk duhet prerë gjithmonë. Nëse foshnja ushqehet mirë, prania e tij zakonisht nuk kërkon ndërhyrje. Frenotomia, procedura që liron perin, mund të merret në konsideratë kur kufizimi i lëvizjes së gjuhës shkakton vështirësi të rëndësishme në ushqyerje, të cilat nuk përmirësohen me mbështetjen për gjidhënie. Këtë qasje rekomandon raporti klinik i Akademisë Amerikane të Pediatrisë, AAP.
Për prindërit që pyesin “a duhet prerë peri i gjuhës te foshnjat”, pika e nisjes është të kuptojnë çfarë problemi po shkakton ai te foshnja e tyre. Vetëm pamja e gojës nuk e jep përgjigjen.
Çfarë është peri i shkurtër i gjuhës?
Frenulumi është indi që lidh pjesën e poshtme të gjuhës me dyshemenë e gojës. Kur është më i shkurtër ose më i tendosur dhe kufizon lëvizjen e gjuhës, gjendja quhet ankiloglosi. Gjuha ndonjëherë mund të duket në formë zemre kur ngrihet ose nxirret jashtë. Megjithatë, jo çdo foshnjë me këtë pamje ka probleme me ushqyerjen. NHS shpjegon shenjat dhe trajtimin e perit të shkurtër.
Cilat vështirësi duhen diskutuar me pediatrin?
Frenulumi i shkurtër i gjuhës te foshnjat mund të shoqërohet me:
- Vështirësi për ta kapur gjirin ose për ta mbajtur kapjen gjatë ushqyerjes.
- Ushqyerje të zgjatura dhe marrje të sasive të vogla të qumështit.
- Rrjedhje qumështi nga goja ose tinguj klikimi gjatë pirjes.
- Vështirësi për të shtuar në peshë.
- Dhimbje të thithkave te nëna gjatë gjidhënies.
Këto janë arsye për vlerësim, jo prova që peri duhet prerë. Edhe ushqyerja me shishe mund të jetë e vështirë te disa foshnja me ankiloglosi, sipas NHS.
Çfarë duhet të përfshijë vlerësimi para frenotomisë?
Vlerësimi te pediatri para frenotomisë duhet të shohë ushqyerjen në tërësi. Ekzaminimi i gojës ndihmon të vlerësohen lëvizja dhe koordinimi i gjuhës, por vëzhgimi i një vakti jep informacion shtesë për mënyrën si foshnja kap gjirin dhe merr qumështin.
Në disa raste, profesionisti mund të përdorë peshimin para dhe pas ushqyerjes për të vlerësuar marrjen e qumështit. Nevojitet gjithashtu ndjekja e peshës dhe e gjendjes së përgjithshme. Udhëzuesi i AAP për prindërit thekson rëndësinë e vlerësimit të koordinuar dhe vëzhgimit të ushqyerjes përpara rekomandimit të ndërhyrjes.
Për vizitën, mund të përgatitni shënime për vështirësitë që shihni: kur shfaqet dhimbja, si sillet foshnja gjatë pirjes dhe çfarë ndihme keni provuar deri tani. Merrni edhe të dhënat e mëparshme të peshës. Këto i japin bisedës me pediatrin shembuj konkretë.
Çfarë mund të provohet para ndërhyrjes?
Hapi i parë shpesh është mbështetja praktike për ushqyerjen. Një profesionist i trajnuar mund të vëzhgojë një vakt dhe të ndihmojë me pozicionimin e foshnjës dhe kapjen e gjirit. NHS rekomandon vëzhgimin e ushqyerjes kur ka dyshime nëse foshnja po merr mjaftueshëm qumësht.
Pesha, gëlltitja e dukshme gjatë pirjes dhe pelenat e lagura ndihmojnë në këtë vlerësim. Numri i pritshëm i pelenave ndryshon sipas ditëve të jetës; prandaj përshkruajani profesionistit situatën bashkë me moshën e foshnjës. Nëse shqetësoheni për marrjen e qumështit, kërkoni ndihmë pa pritur vendimin për procedurë.
AAP këshillon që fillimisht të shqyrtohen mundësitë pa ndërhyrje kirurgjikale. Shumica e vështirësive të gjidhënies, përfshirë dhimbjen, nuk shkaktohen nga ankiloglosia. Lidhja mes perit të gjuhës dhe gjidhënies duhet vlerësuar për secilën foshnjë. Lexoni rekomandimet e AAP për këtë vendim.
Kur mund të ketë vend për frenotomi?
Sipas AAP, frenotomia duhet të rezervohet për raste me kufizim të rëndësishëm të funksionit, kur masat pa kirurgji nuk e kanë zgjidhur problemin. Vendimi duhet të lidhet me vështirësinë konkrete në ushqyerje dhe me përfitimin e mundshëm për atë foshnjë dhe nënë.
Studimet sugjerojnë se procedura mund të ulë dhimbjen e thithkave në afat të shkurtër. Ndikimi në përmirësimin e ushqyerjes së foshnjës është më pak i qëndrueshëm dhe provat mbeten të kufizuara. Gjithashtu, nuk ka prova që lazeri është më i mirë se metodat e tjera të frenotomisë. Këto kufizime përmblidhen në shpjegimin e AAP për prindërit.
A duhet bërë për të parandaluar probleme të ardhshme?
Raporti klinik i AAP nuk mbështet frenotominë parandaluese te foshnjat për të shmangur probleme të ardhshme me artikulimin ose apnenë obstruktive të gjumit. Nëse ju propozohet procedura për këtë arsye, kërkoni shpjegim për provat dhe për problemin aktual që synohet të trajtohet. Burimi: raporti klinik i AAP.
Çfarë përfshin procedura dhe cilat janë rreziqet?
Frenotomia përfshin prerjen e indit që kufizon gjuhën. Mënyra e kryerjes, kontrolli i dhimbjes dhe kujdesi pas procedurës duhen shpjeguar nga profesionisti që do ta kryejë. Edhe një procedurë e shkurtër kërkon diskutim të përfitimeve, alternativave dhe rreziqeve.
Komplikimet e mundshme përfshijnë gjakderdhje, infeksion, dhimbje dhe dëmtim të indeve përreth. Është gjithashtu e mundur që ushqyerja të mos përmirësohet. Cambridge University Hospitals i përshkruan këto rreziqe dhe thekson nevojën për mbështetje të vazhdueshme gjatë ushqyerjes.
Para se të largoheni, kërkoni udhëzime të shkruara për kujdesin në shtëpi dhe mënyrën e kontaktimit të ekipit nëse shfaqet gjakderdhje, dhimbje ose vështirësi në ushqyerje.
Çfarë të pyesni pediatrin në Kosovë?
Kur konsultoheni me një pediatër në Kosovë, këto pyetje mund t'ju ndihmojnë të kuptoni arsyetimin pas rekomandimit:
- Çfarë kufizimi të lëvizjes së gjuhës u gjet dhe si po ndikon në ushqyerje?
- A është vëzhguar një vakt dhe a po merr foshnja mjaftueshëm qumësht?
- Cilat shkaqe të tjera janë shqyrtuar?
- Çfarë mbështetjeje mund të provojmë dhe kur duhet rivlerësimi?
- Çfarë përmirësimi konkret prisni nga frenotomia dhe çfarë mbetet e pasigurt?
- Kush e kryen procedurën, si trajtohet dhimbja dhe cilat janë rreziqet?
- A është shqyrtuar marrja e vitaminës K dhe rreziku i gjakderdhjes?
- Kush do ta kontrollojë ushqyerjen dhe peshën pas procedurës?
Diskutimi i alternativave, kontrollit të dhimbjes, vitaminës K dhe ndjekjes pas ndërhyrjes përfshihet në rekomandimet e AAP përpara frenotomisë.
GjejeMjekun është platformë për kërkimin e profesionistëve shëndetësorë. Nëse po kërkoni një pediatër, mund ta përdorni si pikënisje për të gjetur profesionistin dhe pastaj të pyesni drejtpërdrejt nëse ofron vlerësim të ushqyerjes së foshnjave.
Ndjekja pas vendimit dhe shenjat urgjente
Pavarësisht nëse kryhet procedura, duhet të jetë e qartë si do të ndiqen ushqyerja dhe pesha. Nëse frenotomia nuk sjell përmirësim, duhen shqyrtuar shkaqe të tjera. AAP nuk rekomandon ushtrime që e rihapin plagën pas frenotomisë, sepse përfitimi i tyre nuk është provuar. Udhëzuesi i AAP shpjegon ndjekjen pas ndërhyrjes.
Nëse foshnja ka vështirësi në frymëmarrje, buzë ose gjuhë të kaltërta, nuk reagon ose zgjohet me shumë vështirësi, kontaktoni menjëherë shërbimet lokale të urgjencës. Mos i atribuoni këto shenja perit të gjuhës. Nëse nuk ushqehet ose ka dukshëm më pak pelena të lagura, kërkoni vlerësim mjekësor urgjent. Këto shenja përshkruhen në udhëzimin e NHS për foshnjat e sëmura. GjejeMjekun nuk është shërbim urgjence.