A duhet operuar hernia e kërthizës te fëmijët?
Jo, jo gjithmonë. Shumë hernie të kërthizës mbyllen vetë gjatë rritjes. Kur fëmija nuk ka shqetësime, mjeku mund të rekomandojë ndjekjen me kontrolle deri afër moshës 4–5 vjeç. Operacioni diskutohet nëse hapja vazhdon të mbetet, është shumë e madhe ose shfaqen probleme. Sipas NHS, shumica e fëmijëve nuk kanë nevojë për trajtim, sepse hernia zakonisht zhduket deri në moshën pesëvjeçare.
Kjo përgjigje e përgjithshme nuk përcakton çfarë duhet bërë për një fëmijë të caktuar. Vendimi kërkon ekzaminim dhe bisedë me pediatrin ose kirurgun pediatrik. Për prindin, është e dobishme të kuptojë arsyen e pritjes, çfarë po ndiqet gjatë kontrolleve dhe cilat ndryshime kërkojnë rivlerësim.
Çfarë është hernia umbilikale te fëmijët?
Hernia umbilikale është një fryrje në zonën e kërthizës. Ajo krijohet kur muri muskulor i barkut nuk është mbyllur plotësisht rreth vendit ku kalonte kordoni i kërthizës. Përmes kësaj hapjeje mund të dalë përkohësisht një pjesë e zorrës ose ind tjetër nga brendësia e barkut.
Fryrja mund të bëhet më e dukshme kur fëmija qan, kollitet ose sforcohet dhe të zvogëlohet kur qetësohet. Zakonisht nuk shkakton dhimbje. Këto veçori përshkruhen nga Children’s Hospital of Philadelphia, por pamja e kërthizës në shtëpi nuk mjafton për ta konfirmuar diagnozën.
Kur mbyllet hernia e kërthizës?
Nuk ka një afat të njëjtë për çdo fëmijë. Mbyllja mund të ndodhë gjatë viteve të para të jetës. Udhëzimi i NHS përmend zakonisht mbylljen deri në moshën pesëvjeçare, ndërsa Children’s Hospital of Philadelphia e vendos diskutimin për riparim shpesh rreth moshës 4–5 vjeç, nëse hernia vazhdon të jetë e pranishme.
Madhësia e hapjes në muskul ka më shumë rëndësi sesa sa shumë del kërthiza jashtë. American Academy of Pediatrics shpjegon se kjo hapje ndihmon më mirë në vlerësimin e mundësisë së mbylljes vetvetiu. Prandaj, dy fryrje që duken të ngjashme mund të kërkojnë vlerësim të ndryshëm. Shihni udhëzimin për prindër në HealthyChildren.org.
Çfarë nënkupton ndjekja me kontrolle?
Pritja me kontrolle është një mundësi që përdoret për herniet pa simptoma. American College of Surgeons e përshkruan këtë qasje si dhënie kohe që hapja të mbyllet gjatë rritjes. Në vizitë, kërkoni të kuptoni pse kjo qasje është e përshtatshme për fëmijën tuaj dhe kur duhet të bëhet kontrolli tjetër.
Diagnoza zakonisht mbështetet te historia shëndetësore dhe ekzaminimi fizik. Sipas Children’s Hospital of Philadelphia, ekzaminimet me imazheri zakonisht nuk nevojiten për të konfirmuar një hernie të zakonshme të kërthizës. Mjeku vendos nëse nevojiten hetime shtesë.
Për ta bërë planin më të qartë, kërkoni përgjigje për tri pika: çfarë është vërejtur sot, çfarë ndryshimi pritet të ndiqet dhe kur duhet të kontaktoni sërish. Mos e lini vizitën vetëm me shprehjen “do të presim”; kërkoni udhëzime të kuptueshme për familjen.
Kur diskutohet operacioni?
Sipas American College of Surgeons, riparimi kirurgjikal mund të nevojitet kur:
- Hernia nuk është mbyllur deri rreth moshës pesëvjeçare.
- Hapja është e madhe ose pamja shkakton shqetësim që duhet diskutuar.
- Hernia është e dhimbshme dhe indi ka mbetur i bllokuar.
- Është cenuar furnizimi me gjak i indit të bllokuar.
Dy situatat e fundit kërkojnë vlerësim urgjent. Për një operacion të planifikuar, kirurgu merr parasysh moshën, gjendjen shëndetësore dhe karakteristikat e hernies. Referimi te kirurgu pediatrik nuk do të thotë domosdoshmërisht se operacioni duhet kryer menjëherë.
Cilat shenja kërkojnë ndihmë urgjente?
Komplikimet janë të rralla te fëmijët, por një pjesë e zorrës mund të bllokohet në hapje. Nëse i ndërpritet furnizimi me gjak, situata është urgjencë kirurgjikale. Kërkoni ndihmë menjëherë nëse fryrja bëhet e fortë, e dhimbshme, ndryshon ngjyrë ose mbetet e dalë edhe kur fëmija qetësohet. Dhimbja e fortë, të vjellat dhe refuzimi i ushqimit janë gjithashtu shenja shqetësuese, veçanërisht kur shoqërohen me këto ndryshime. Këto shenja përshkruhen nga American Academy of Pediatrics.
Për shenja të tilla urgjente, kontaktoni menjëherë shërbimet lokale të emergjencës. Në Kosovë telefononi 112, numrin unik të urgjencës, të konfirmuar nga Agjencia e Menaxhimit të Emergjencave. Mos prisni një termin të zakonshëm ose një përgjigje përmes një platforme. GjejeMjekun nuk është shërbim emergjent.
A ndihmojnë monedhat, ngjitëset ose brezat?
Vendosja e një monedhe apo lidhja e kërthizës nuk e mbyll hapjen muskulore. American Academy of Pediatrics paralajmëron se mjetet që e mbajnë fryrjen të shtypur nuk funksionojnë dhe mund të dëmtojnë lëkurën. American College of Surgeons gjithashtu nuk rekomandon lidhjen ose ngjitjen e monedhave mbi kërthizë. Mos e përdorni këtë si zëvendësim për vlerësimin mjekësor.
Çfarë përfshin ndërhyrja dhe kujdesi më pas?
Riparimi zakonisht bëhet me anestezi të përgjithshme. Kirurgu bën një prerje të vogël pranë kërthizës, rikthen indin brenda barkut dhe mbyll hapjen me qepje. Infeksioni, grumbullimi i gjakut pranë plagës dhe rikthimi i hernies janë ndër komplikimet e mundshme që duhen diskutuar me kirurgun, sipas American College of Surgeons.
Shumë fëmijë mund të shkojnë në shtëpi po atë ditë, por disa kanë nevojë për vëzhgim më të gjatë. Udhëzimet për ushqimin dhe lëngjet para operacionit, kujdesin për plagën dhe barnat kundër dhimbjes duhet t’i merrni nga ekipi që e trajton fëmijën. Mos përdorni një orar të përgjithshëm nga interneti si udhëzim personal. Udhëzimi i American Academy of Pediatrics për operacionin thekson se kujdesi në shtëpi ndryshon sipas fëmijës dhe ndërhyrjes.
Çfarë të pyesni në kontrollin te kirurgu pediatrik në Kosovë?
Merrni me vete dokumentet e vizitave të mëparshme dhe pyetjet që doni t’i sqaroni. Mund ta përdorni këtë listë gjatë bisedës:
- A është konfirmuar që kjo fryrje është hernie e kërthizës?
- Sa është hapja muskulore dhe a ka ndryshuar nga kontrolli i kaluar?
- Pse rekomandoni pritje ose operacion në këtë fazë?
- Kur duhet të vijmë në kontrollin tjetër dhe cilat ndryshime kërkojnë kontakt më herët?
- Nëse propozohet operacioni, cilat janë përfitimet dhe rreziqet për fëmijën tim?
- Çfarë udhëzimesh duhet të ndjekim para ndërhyrjes dhe pas kthimit në shtëpi?
- Kë duhet të kontaktojmë nëse kemi shqetësime pas operacionit?
Nëse po kërkoni “gjej mjek” për një konsultë, GjejeMjekun mund t’ju ndihmojë të orientoheni në drejtorinë e profesionistëve shëndetësorë. Vendimin për ndjekje ose ndërhyrje merreni me mjekun që ekzaminon fëmijën. Ky informacion ju ndihmon të përgatiteni për atë bisedë; nuk e zëvendëson vlerësimin individual.