Testi i dëgjimit te të porsalindurit rekomandohet para daljes nga materniteti ose, nëse nuk është kryer aty, brenda muajit të parë të jetës. Nëse ju kanë thënë se duhet përsëritur, kjo nuk është diagnozë e humbjes së dëgjimit. Do të thotë se nevojitet një kontroll tjetër për ta sqaruar rezultatin. Këto hapa përshkruhen në udhëzimet për prindër të NIDCD-së.
Për prindërit në Kosovë, hapi praktik është të kontrollojnë fletëlëshimin dhe të pyesin maternitetin ose pediatrin: a është bërë testi, cili është rezultati për secilin vesh dhe a ka nevojë për termin tjetër? Mos supozoni se është kryer vetëm sepse foshnja ka pasur kontrolle të tjera pas lindjes.
Pse bëhet skriningu i dëgjimit te të porsalindurit?
Skriningu është kontroll fillestar që ndihmon të identifikohen foshnjat që kanë nevojë për vlerësim më të hollësishëm. Ai nuk e përcakton vetë diagnozën. Dallimin ndërmjet skriningut dhe testimit diagnostik e shpjegon edhe udhëzimi britanik për kontrollet gjatë shtatzënisë dhe pas lindjes.
Humbja e dëgjimit te foshnjat nuk është gjithmonë e dukshme për familjen. Zbulimi i hershëm u jep prindërve mundësinë të marrin këshilla dhe mbështetje për zhvillimin e gjuhës e komunikimit. Kjo është arsyeja pse kontrolli rekomandohet herët, pa pritur që fëmija të fillojë të flasë. CDC-ja shpjegon rëndësinë e zbulimit dhe mbështetjes së hershme.
Kur bëhet testi i dëgjimit te të porsalindurit?
Një orientim i dobishëm është skema 1–3–6, e rekomanduar nga CDC-ja:
- Brenda muajit të parë: të kryhet skriningu i dëgjimit.
- Jo më vonë se mosha 3 muaj: të përfundojë vlerësimi diagnostik kur foshnja nuk e kalon skriningun.
- Jo më vonë se mosha 6 muaj: të fillojë mbështetja e hershme kur konfirmohet humbje dëgjimi.
Këto janë afate orientuese për veprim të hershëm, jo arsye për të pritur deri në muajin e tretë ose të gjashtë. Nëse është kërkuar kontroll tjetër, caktojeni sa më shpejt sipas udhëzimit të ekipit. Burimi: rekomandimet e CDC-së për skriningun dhe përcjelljen.
Nëse foshnja e ka kaluar muajin e parë pa test ose nuk e dini rezultatin, kontaktoni pediatrin tani për ta organizuar kontrollin. Mos e shtyni më tej nga shqetësimi se afati fillestar ka kaluar. Këtë veprim e rekomandon edhe NIDCD-ja.
Si bëhen testet OAE dhe ABR?
Testi OAE te foshnjat
OAE mat emisionet otoakustike, pra një përgjigje që prodhohet në veshin e brendshëm ndaj tingullit. Vendoset një kufje e vogël dhe e butë në kanalin e veshit; pajisja lëshon tinguj dhe regjistron përgjigjen. Mungesa e një përgjigjeje të qartë kërkon sqarim dhe nuk mjafton për diagnozë. Procedura përshkruhet nga NIDCD-ja.
Testi ABR te foshnjat
ABR vlerëson përgjigjen e nervit të dëgjimit dhe trungut të trurit ndaj tingujve. Përdoren kufje dhe sensorë të vegjël që ngjiten në lëkurë. Për skrining mund të përdoret forma automatike, AABR; në vlerësimin specialistik mund të bëhet testim më i hollësishëm. Këto procedura shpjegohen në udhëzimin për skriningun dhe në udhëzimin për vizitën në audiologji.
Skriningu zakonisht zgjat pak minuta dhe bëhet kur foshnja është e qetë ose në gjumë. Nuk kërkon që ajo të përgjigjet me vetëdije. Sipas NHS-së, testi nuk shkakton parehati dhe nuk ka rreziqe të njohura.
Pse mund të kërkohet përsëritja?
Rezultati i parë mund të mos jetë i qartë për disa arsye:
- Foshnja ka qenë e shqetësuar gjatë testimit.
- Ka pasur zhurmë në ambient.
- Në vesh ka lëng ose bllokim të përkohshëm.
- Foshnja mund të ketë humbje dëgjimi që kërkon vlerësim.
Këto mundësi renditen në udhëzimin zyrtar britanik për skriningun e dëgjimit. Nga rezultati fillestar nuk mund të përcaktohet se cila arsye vlen për foshnjën tuaj. Prandaj, mos e interpretoni as si konfirmim të humbjes së dëgjimit, as si diçka që mund të lihet pa kontroll.
Mund të propozohet përsëritja e të njëjtit test ose një test tjetër. Nëse përgjigjja mbetet e paqartë në njërin ose të dy veshët, nevojitet vlerësim specialistik. Edhe rezultati i paqartë vetëm në një vesh kërkon përcjellje. NHS-ja përshkruan këta hapa pas skriningut.
Çfarë ndodh në kontrollin më të hollësishëm?
Audiologu, profesionisti i specializuar në vlerësimin e dëgjimit, përdor teste për të sqaruar nëse ka humbje dëgjimi dhe, kur është e pranishme, llojin e shkallën e saj. Reagimi ndaj disa tingujve në shtëpi nuk e zëvendëson këtë vlerësim: disa foshnja me humbje dëgjimi reagojnë ndaj tingujve. Këtë e thekson udhëzimi për vizitën në audiologji.
Vizita mund të zgjasë më shumë se skriningu fillestar, sepse duhet kohë për qetësimin e foshnjës dhe për matjet. Pyeteni shërbimin paraprakisht sa kohë të rezervoni dhe çfarë të merrni me vete. Merreni raportin e testit të parë dhe shënoni pyetjet tuaja. Nëse duhet ta anuloni terminin, kërkoni menjëherë një datë tjetër.
Çfarë të pyesni për kontrollin e dëgjimit te foshnjat në Kosovë?
Për organizimin konkret, kërkoni udhëzim nga materniteti ku ka lindur foshnja ose nga pediatri. Afatet ndërkombëtare të mësipërme nuk konfirmojnë disponueshmërinë, procedurën e referimit ose mbulimin e shpenzimeve në një institucion të caktuar në Kosovë. Këto sqarojini drejtpërdrejt me shërbimin.
- A është kontrolluar secili vesh dhe a mund ta marr rezultatin me shkrim?
- A është bërë OAE, AABR apo vlerësim diagnostik?
- A duhet përsëritje e skriningut apo vlerësim nga specialisti?
- Ku duhet të drejtohemi dhe a nevojitet udhëzim?
- Cila është data e rekomanduar dhe kë të kontaktojmë nëse nuk gjejmë termin?
- A ofron shërbimi vlerësim të dëgjimit posaçërisht për të porsalindur?
- A ka arsye nga historia shëndetësore e foshnjës për përcjellje të mëtejshme?
GjejeMjekun mund t'ju ndihmojë të kërkoni profesionistë shëndetësorë në Kosovë. Kur kontaktoni një profesionist, tregoni moshën e foshnjës dhe rezultatin e mëparshëm, pastaj konfirmoni nëse ofrohet testi i kërkuar për këtë moshë. Drejtoria nuk e zëvendëson interpretimin e rezultatit nga ekipi shëndetësor.
Po nëse foshnja e kalon testin?
Një përgjigje e qartë në të dy veshët është qetësuese, por skriningu nuk zbulon çdo lloj humbjeje dëgjimi dhe dëgjimi mund të ndryshojë më vonë. Nëse keni shqetësime për reagimin ndaj zërave ose për zhvillimin e komunikimit, bisedoni me pediatrin edhe kur testi fillestar ka qenë në rregull. Këtë kufizim e shpjegon NHS-ja.
Ruajeni rezultatin bashkë me dokumentet e foshnjës dhe ndiqni terminin e rekomanduar. Informacioni këtu është i përgjithshëm; plani i përcjelljes duhet të përcaktohet nga profesionisti që vlerëson foshnjën tuaj.