Përgjigjja e shkurtër: nëse rrahjet e shpeshta të zemrës përsëriten, zgjasin më shumë se zakonisht, po përkeqësohen ose ndikojnë në aktivitetet tuaja, niseni vlerësimin te mjeku familjar. Ai mund të kontrollojë pulsin, tensionin, historinë shëndetësore, barnat dhe shkaqe të mundshme jashtë zemrës, si anemia ose çrregullimet e tiroides. Konsulta me kardiologun mund të nevojitet kur dyshohet ritëm jonormal, ekziston sëmundje e zemrës ose simptomat kërkojnë monitorim dhe teste më të specializuara.
Nëse palpitacionet shoqërohen me dhimbje ose presion në gjoks, vështirësi të theksuar në frymëmarrje, të fikët, ndjesi se do të humbni vetëdijen ose marramendje të rëndë, kontaktoni menjëherë shërbimet lokale emergjente. Në Kosovë, numri unik emergjent 112 është falas. Mos prisni një termin rutinor dhe mos përdorni GjejeMjekun për emergjenca, sepse platforma nuk është shërbim emergjent.
Çfarë janë palpitacionet e zemrës?
Palpitacionet janë vetëdija e pazakontë për rrahjet e zemrës. Mund të ndihen si rrahje shumë të shpejta, të forta, dridhje, goditje shtesë ose sikur zemra kapërcen një rrahje. Ndjesia mund të jetë në kraharor, qafë ose fyt dhe mund të shfaqet gjatë aktivitetit ose pushimit.
Palpitacionet janë simptomë, jo diagnozë. Ndjesia se zemra po rreh shpejt nuk dëshmon vetvetiu se ekziston një aritmi. Sipas American Heart Association, disa persona kanë ritëm normal gjatë episodit, ndërsa te të tjerët mund të zbulohet një çrregullim i ritmit. Kjo është arsyeja pse përfundimi nuk mund të nxirret vetëm nga mënyra si ndihet rrahja.
Kur mund të filloni te mjeku familjar?
Mjeku familjar është zakonisht pika e përshtatshme e parë kur palpitacionet nuk shoqërohen me shenja emergjente. Caktoni një kontroll veçanërisht kur:
- episodet përsëriten ose po bëhen më të shpeshta;
- zgjasin më shumë se disa çaste ose modeli i tyre ka ndryshuar;
- shfaqen edhe gjatë pushimit ose ju zgjojnë nga gjumi;
- ndikojnë në punë, gjumë, ushtrime ose aktivitetet e përditshme;
- shoqërohen me lodhje, dobësi ose marramendje të lehtë;
- keni filluar një bar ose suplement të ri;
- keni histori të anemisë, problemeve të tiroides ose sëmundjeve të zemrës;
- jeni shtatzënë ose simptomat janë shfaqur gjatë një periudhe me ndryshime hormonale.
Një episod i rrallë që zgjat vetëm pak sekonda dhe nuk ka simptoma të tjera shpesh nuk kërkon vlerësim urgjent. Megjithatë, Mayo Clinic këshillon kontakt me profesionistin shëndetësor kur palpitacionet janë të shpeshta, po përkeqësohen ose personi ka histori të sëmundjes së zemrës. Nëse nuk jeni të sigurt për seriozitetin e episodit, kërkoni këshillë profesionale.
Kur mund të nevojitet kardiologu?
Nuk ka një rregull të vetëm për zgjedhjen mes mjekut familjar apo kardiologut. Referimi varet nga simptomat, ekzaminimi, elektrokardiogrami dhe historia personale e familjare. Vlerësimi nga kardiologu mund të jetë i arsyeshëm kur:
- elektrokardiogrami tregon ose ngre dyshim për ritëm jonormal;
- palpitacionet shoqërohen me marramendje të përsëritur, ndjesi afër të fikëtit ose vështirësi në frymëmarrje gjatë aktivitetit;
- keni sëmundje të diagnostikuar të zemrës, operacion të mëparshëm në zemër ose ndryshime strukturore të njohura;
- episodet fillojnë dhe ndalen papritur, janë shumë të shpejta ose zgjasin;
- simptomat shfaqen vazhdimisht gjatë ushtrimeve;
- ka histori familjare të vdekjes së papritur ose çrregullimeve të trashëguara të ritmit, sidomos në moshë të re;
- simptomat vazhdojnë, por kontrolli fillestar nuk e ka sqaruar shkakun;
- nevojitet monitorim më i gjatë i ritmit ose ekzaminim tjetër i specializuar.
Këto rrethana nuk provojnë se keni sëmundje të zemrës. Ato vetëm mund ta bëjnë të dobishëm një vlerësim më të hollësishëm. Urgjenca e referimit duhet të caktohet nga profesionisti shëndetësor sipas tablosë së plotë.
Kur është situata emergjente?
Kërkoni ndihmë emergjente menjëherë nëse palpitacionet janë të pranishme dhe shoqërohen me:
- dhimbje, presion ose parehati në gjoks;
- vështirësi të rëndë ose të papritur në frymëmarrje;
- humbje të vetëdijes ose ndjesi të fortë se do të fikeni;
- marramendje të rëndë, konfuzion, dobësi të theksuar ose kolaps;
- përkeqësim të shpejtë të gjendjes.
Këto simptoma mund të kenë disa shkaqe dhe nuk mund të vlerësohen sigurt në internet. Edhe nëse episodi pushon, kërkoni udhëzim urgjent nëse ka pasur humbje të vetëdijes, dhimbje gjoksi ose vështirësi të rëndë në frymëmarrje. Mos vozitni vetë nëse ndiheni sikur mund të humbni vetëdijen.
Çfarë mund t’i shkaktojë rrahjet e shpeshta?
Shkaqet e mundshme variojnë nga nxitës të përkohshëm deri te probleme që kërkojnë trajtim. Burimet mjekësore përmendin stresin ose ankthin, aktivitetin e rëndë fizik, temperaturën, mungesën e gjumit, nikotinën, alkoolin dhe kafeinën si nxitës të mundshëm. Disa barna, përfshirë disa preparate për ftohje dhe astmë, mund të ndikojnë gjithashtu në rrahje.
Palpitacionet mund të lidhen edhe me anemi, ndryshime të funksionit të tiroides, çrregullime të elektroliteve ose aritmi. Ndonjëherë shkaku nuk gjendet. Mos e supozoni ankthin si shpjegim para vlerësimit dhe mos e ndërprisni vetë një bar të përshkruar. Tregojini mjekut emrin dhe dozën e çdo bari, suplementi, produkti bimor ose preparati pa recetë që përdorni.
Çfarë përfshin kontrolli fillestar?
Mjeku zakonisht pyet si ndihet episodi, kur filloi, sa zgjat, sa shpesh ndodh dhe çfarë po bënit në atë çast. Mund të pyesë për dhimbje gjoksi, frymëmarrje, të fikët, sëmundje të mëparshme, përdorim të stimuluesve dhe histori familjare. Mund të kontrollohen pulsi, tensioni dhe zemra, ndërsa analizat e gjakut përzgjidhen sipas historisë dhe ekzaminimit.
Elektrokardiogrami, ose EKG-ja, regjistron aktivitetin elektrik të zemrës në një moment të caktuar. Një rezultat normal ndërmjet episodeve nuk e përjashton çdo problem që shfaqet herë pas here. Kur simptomat vijnë e shkojnë, profesionisti mund të rekomandojë monitorim ambulator.
American Heart Association shpjegon monitorimin Holter si regjistrim portativ të aktivitetit të zemrës për 24–48 orë ose më gjatë. Ai mund të ndihmojë në kapjen e ritmeve jonormale që nuk ndodhin gjatë vizitës. Lloji dhe kohëzgjatja e monitorimit varen nga shpeshtësia e episodeve; jo çdo person me palpitacione ka nevojë për Holter, ekokardiografi ose teste të tjera.
Si të përgatiteni për vizitën?
Një përshkrim i saktë mund ta ndihmojë mjekun më shumë sesa fjala “shpejt”. Mbani shënime për disa ditë, nëse kjo mund të bëhet pa vonuar kujdesin:
- Shënoni kohën e fillimit dhe sa zgjati episodi.
- Përshkruani nëse rrahjet dukeshin të shpejta, të çrregullta, të forta apo sikur kapërcenin.
- Shënoni çfarë po bënit dhe nëse kishit përdorur kafeinë, alkool, nikotinë, bar ose suplement.
- Regjistroni simptomat shoqëruese, si marramendja, dhimbja në gjoks ose vështirësia në frymëmarrje.
- Merrni listën e barnave dhe rezultatet e mëparshme relevante.
Nëse keni pajisje që shënon pulsin, mund t’ia tregoni matjet mjekut, por mos u mbështetni vetëm në to për diagnozë ose përjashtim të rrezikut. Matjet mund të jenë të paplota ose të pasakta dhe duhet të interpretohen bashkë me simptomat dhe vlerësimin klinik.
Çfarë mund të bëni deri në kontroll?
Nëse nuk ka shenja alarmi, mund të vëzhgoni nëse episodet lidhen me mungesën e gjumit, stresin, alkoolin, nikotinën ose sasi të mëdha të kafeinës. Kufizimi i një nxitësi të qartë mund të jetë i dobishëm, por nuk e zëvendëson kontrollin kur simptomat përsëriten.
Mos merrni barna për ritmin e zemrës, qetësues ose suplemente me kalium e magnez pa këshillë profesionale. Edhe suplementet mund të kenë efekte anësore ose ndërveprime. Gjithashtu, mos e ndryshoni aktivitetin fizik ose terapinë e rregullt në mënyrë të madhe pa biseduar me mjekun, veçanërisht nëse palpitacionet shfaqen gjatë ushtrimeve.
Si të orientoheni në Kosovë?
Për simptoma të përsëritura pa shenja emergjente, mund të nisni në qendrën e mjekësisë familjare ose te mjeku juaj familjar. Nëse nevojitet mendim i specializuar, ai mund t’ju udhëzojë te kardiologu dhe të përcaktojë sa shpejt duhet bërë vizita.
GjejeMjekun mund t’ju ndihmojë të kërkoni profesionistë sipas specialitetit dhe vendndodhjes. Fraza si “gjeje mjekun” ose “gjej mjek” mund t’ju orientojnë drejt kërkimit, por platforma nuk zëvendëson vlerësimin klinik dhe nuk duhet përdorur për situata urgjente.
Përmbledhje
- Palpitacionet përshkruajnë një ndjesi dhe nuk janë diagnozë më vete.
- Për episode të përsëritura pa shenja alarmi, mjeku familjar është zakonisht pika e parë.
- Kardiologu mund të nevojitet kur dyshohet aritmi, ka sëmundje të zemrës, simptoma gjatë ushtrimeve ose nevojë për monitorim të specializuar.
- Mbani shënime për kohëzgjatjen, modelin, nxitësit dhe simptomat shoqëruese.
- Për dhimbje gjoksi, vështirësi të rëndë në frymëmarrje, të fikët ose përkeqësim të shpejtë, telefononi menjëherë 112.