Nëse nuk ju dhemb asnjë dhëmb, mund të duket e panevojshme të caktoni vizitë. Megjithatë, mungesa e dhimbjes nuk do të thotë gjithmonë se dhëmbët dhe mishrat janë pa probleme. Disa sëmundje të gojës mund të zhvillohen pa shenja të dukshme në fazat e hershme. Prandaj, përgjigjja e shkurtër në pyetjen sa shpesh duhet bërë kontrolli te dentisti është: aq shpesh sa rekomandon dentisti pas vlerësimit të rrezikut tuaj individual.
Rregulli tradicional “çdo gjashtë muaj” nuk është domosdoshmërisht i përshtatshëm për secilin. Disa persona kanë nevojë për kontrolle më të shpeshta, ndërsa të tjerët me shëndet të qëndrueshëm oral mund të kenë interval më të gjatë.
Çfarë rekomandojnë udhëzimet?
Udhëzimi i NICE për intervalet ndërmjet kontrolleve dentare rekomandon që koha deri te vizita e ardhshme të përcaktohet posaçërisht për secilin pacient, duke kombinuar nivelin aktual të sëmundjes, rrezikun për probleme të ardhshme dhe gjykimin klinik të ekipit dentar.
Sipas këtij udhëzimi, intervali rutinë zakonisht mund të jetë:
- nga 3 deri në 24 muaj për të rriturit;
- nga 3 deri në 12 muaj për personat nën 18 vjeç.
Intervali më i shkurtër se tre muaj zakonisht nuk nevojitet për një kontroll rutinë, por mund të kërkohet për trajtim aktiv, ndjekje të një sëmundjeje, kujdes specialistik ose një problem urgjent. Te të rriturit me shëndet të mirë oral dhe rrezik të ulët, intervali mund të zgjatet gradualisht deri në 24 muaj. Këto kufij janë udhëzim për kontrollet rutinë, jo një orar që duhet zbatuar pa vlerësim profesional.
NHS jep një mesazh të ngjashëm: personat me shëndet të mirë oral mund të kenë nevojë për vizitë çdo 12–24 muaj, ndërsa ata me më shumë probleme mund të kontrollohen më shpesh. Burime të tjera shëndetësore përdorin një rekomandim më të thjeshtë vjetor. Për shembull, CDC këshillon të paktën një kontroll në vit dhe vizita shtesë kur rekomandohen nga profesionisti. Kjo dallueshmëri tregon pse intervali personal duhet vendosur me dentistin, jo vetëm sipas një afati të përgjithshëm në kalendar.
Pse nevojitet kontrolli edhe pa dhimbje?
Dhimbja shpesh është arsyeja që e çon një person te dentisti, por nuk është mjet i besueshëm për kontrollin e hershëm. Kariesi mund të mos dhembë në fillim, ndërsa sëmundja e mishrave mund të përparojë para se personi ta kuptojë. CDC shpjegon se sëmundja e mishrave mund të bëhet serioze përpara shfaqjes së simptomave të dallueshme.
Një vizitë parandaluese te dentisti krijon mundësi që ndryshimet të vërehen më herët, të rishikohen zakonet e higjienës dhe të përshtatet kujdesi i përditshëm. Zbulimi i një ndryshimi nuk nënkupton automatikisht se nevojitet trajtim; dentisti duhet të shpjegojë çfarë ka vërejtur, sa i sigurt është vlerësimi dhe cilat janë alternativat e arsyeshme.
Çfarë ndodh gjatë kontrollit rutinë?
Sipas NHS inform, kontrolli i jep dentistit mundësi të vlerësojë problemet dentare dhe të ndihmojë në ruajtjen e shëndetit të gojës. Në një kontroll mund të përfshihen:
- pyetje për dhëmbët, mishrat, gojën dhe ndryshimet që nga vizita e fundit;
- rishikimi i gjendjes së përgjithshme shëndetësore dhe barnave që përdorni;
- ekzaminimi i dhëmbëve, mishrave dhe indeve të gojës;
- biseda për larjen e dhëmbëve, pastrimin ndërmjet tyre, ushqimin, duhanin dhe alkoolin;
- vlerësimi nëse nevojiten masa parandaluese, trajtim ose një kontroll tjetër;
- caktimi i intervalit të ardhshëm sipas gjetjeve dhe rrezikut.
Radiografitë nuk janë domosdoshmërisht pjesë e çdo vizite. Ato duhet të përdoren kur dentisti vlerëson se informacioni shtesë është klinikisht i nevojshëm. Edhe pastrimi profesional dhe kontrolli rutinë nuk janë e njëjta gjë: nevoja dhe shpeshtësia e pastrimit varen nga pllaka, gurëzat, gjendja e mishrave dhe plani individual i kujdesit.
Cilët faktorë mund ta shkurtojnë intervalin?
Dentisti mund të rekomandojë kontrolle më të shpeshta kur rreziku është më i lartë ose gjendja po ndryshon. Në vlerësim mund të ndikojnë:
- kariesi i ri ose i përsëritur;
- gjakosja, inflamacioni ose sëmundja e mishrave;
- higjiena e vështirësuar dhe grumbullimi i shpeshtë i pllakës;
- goja e thatë, përfshirë rastet e lidhura me barna ose gjendje shëndetësore;
- pirja e duhanit ose përdorimi i produkteve të tjera të duhanit;
- diabeti dhe gjendje të tjera që mund të lidhen me shëndetin oral;
- aparate ortodontike, proteza, implante ose restaurime që kërkojnë mbikëqyrje;
- mosha, zhvillimi i dhëmbëve te fëmijët dhe aftësia për kujdes të përditshëm;
- historia e problemeve dentare dhe rezultatet e vizitave të mëparshme.
Intervali nuk vendoset një herë përgjithmonë. NICE rekomandon që ai të rishikohet pas çdo kontrolli. Mund të zgjatet nëse shëndeti oral mbetet i qëndrueshëm ose të shkurtohet nëse shfaqen probleme apo ndryshojnë faktorët e rrezikut.
A duhet të prisni deri në kontrollin e caktuar?
Jo, nëse shfaqet një problem i ri. Kontaktoni dentistin më herët nëse keni dhimbje të vazhdueshme, ndjeshmëri të re, mishra që gjakosin ose fryhen, dhëmb të liruar, plagë apo njollë në gojë që nuk largohet, vështirësi gjatë përtypjes, ënjtje, erë të vazhdueshme të gojës ose ndryshim të papritur te proteza apo kafshimi. Këto shenja mund të kenë shumë shkaqe dhe kërkojnë vlerësim; vetëm nga simptoma nuk mund të përcaktohet diagnoza.
Nëse keni ënjtje që vështirëson frymëmarrjen ose gëlltitjen, gjakderdhje që nuk ndalet, traumë të rëndë të fytyrës apo një gjendje tjetër kërcënuese për jetën, kontaktoni menjëherë shërbimet lokale të urgjencës. GjejeMjekun nuk është shërbim emergjent.
Si të përgatiteni për vizitën
Për ta bërë kontrollin më të dobishëm, shënoni simptomat ose ndryshimet që keni vërejtur, edhe kur duken të vogla. Merrni listën e barnave dhe tregojini dentistit për diagnozat shëndetësore, alergjitë, shtatzëninë ose trajtimet e fundit. Nëse keni radiografi apo dokumente nga një ordinancë tjetër, pyeteni ordinancën e re nëse duhet t’i sillni.
Mund të bëni pyetje të drejtpërdrejta:
- Sa është rreziku im aktual për karies ose sëmundje të mishrave?
- Pse po rekomandohet ky interval deri në kontrollin tjetër?
- Cilat ndryshime duhet t’ju bëjnë të kërkoni vizitë më herët?
- A nevojitet radiografi, pastrim ose trajtim tjetër dhe për çfarë arsye?
- Çfarë mund të përmirësoni në kujdesin e përditshëm?
Nëse keni frikë nga dentisti, tregojeni gjatë caktimit të terminit. Mund të kërkoni që procedurat të shpjegohen paraprakisht, të vendosni një sinjal për pauzë dhe ta ndani trajtimin në hapa kur kjo është e përshtatshme.
Si të gjeni dentist në Kosovë
Përmes GjejeMjekun mund të kërkoni profesionistë të kujdesit dentar në Kosovë dhe të shqyrtoni informacionin e disponueshëm në profile. Para rezervimit, kontaktoni ordinancën për të konfirmuar shërbimin që ju nevojitet, terminin, koston dhe çfarë përfshihet në kontroll.
Kur përdorni një frazë si “gjeje mjekun” ose “gjej mjek”, mos u mbështetni vetëm te afërsia. Merrni parasysh nevojën tuaj, komunikimin e qartë, mundësinë e vizitave pasuese dhe përgjigjet që merrni për planin e kujdesit.
Përfundimi
Kontrolli i dhëmbëve pa dhimbje ka vlerë sepse problemet orale nuk japin gjithmonë shenja të hershme. Për shumë të rritur intervali mund të jetë ndërmjet 3 dhe 24 muajve, ndërsa për personat nën 18 vjeç zakonisht jo më shumë se 12 muaj sipas NICE. Megjithatë, këto janë kufij orientues. Përgjigjja më e sigurt për ju varet nga ekzaminimi, historia, zakonet dhe rreziku individual. Në fund të kontrollit, kërkoni që dentisti t’ju tregojë qartë kur duhet të ktheheni dhe pse.