Seanca e parë te psikologu zakonisht është një bisedë për të kuptuar çfarë ju ka sjellë aty, si po ndikon shqetësimi në jetën tuaj dhe cilët mund të jenë hapat e ardhshëm. Mund të ndiheni në siklet ose të mos dini nga t’ia filloni. Nuk keni nevojë ta keni historinë të renditur në mënyrë të përsosur: mund të nisni me atë që ju shqetëson më shumë sot.
Sipas Shoqatës Australiane të Psikologjisë, takimi i parë shpesh përqendrohet te historia juaj, përvojat me shëndetin mendor dhe arsyeja pse po kërkoni mbështetje. Është edhe mundësi për ju që të bëni pyetje.
Si të përgatiteni për seancën e parë te psikologu
Përgatitja mund të jetë e thjeshtë: një faqe me shënime dhe disa pyetje që nuk doni t’i harroni. Shkruani me fjalët tuaja; nuk është e nevojshme të përdorni terma psikologjikë ose të gjeni vetë një diagnozë.
Shënoni çfarë po ju vështirëson përditshmërinë
Mund t’ju ndihmojë të mendoni për këto pika:
- Çfarë ju shtyu ta caktoni takimin pikërisht tani?
- Kur e keni vërejtur shqetësimin dhe a ka ndryshuar me kohën?
- Si po ndikon në gjumë, marrëdhënie, punë, studime ose përgjegjësitë e përditshme?
- A ka situata që e bëjnë më të vështirë ose më të përballueshëm?
- Çfarë do të donit të ishte ndryshe në jetën tuaj?
Merrni edhe një listë të barnave dhe suplementeve që përdorni, si dhe shënime për probleme shëndetësore ose mbështetje të mëparshme psikologjike. Këto janë ndër përgatitjet që sugjeron Medicare Mental Health. Nëse keni dokumente të mëparshme, pyeteni psikologun nëse janë të nevojshme për takimin.
Sqaroni organizimin para se të shkoni
Kur caktoni një takim me një psikolog në Kosovë, kërkoni drejtpërdrejt informacion për kohëzgjatjen, pagesën, mënyrën e takimit dhe anulimin. Mos e bazoni planifikimin në përvojën e dikujt tjetër ose në tarifat e publikuara për shtete të tjera.
Pyetni nëse duhet të plotësoni formularë paraprakisht dhe nëse duhet të mbërrini më herët. Udhëzuesi i Shoqatës Amerikane të Psikologjisë rekomandon sqarimin e përgatitjeve dhe çështjeve praktike para takimit. Nëse mundeni, lini pak kohë të lirë pas tij, pa u ngutur menjëherë në një angazhim tjetër.
Çfarë mund të ndodhë gjatë takimit?
Psikologu mund t’ju pyesë për situatën aktuale, familjen, marrëdhëniet dhe përvojat e mëparshme. Mund të kërkojë edhe plotësimin e pyetësorëve. Mënyra si zhvillohet biseda ndryshon sipas nevojave tuaja dhe llojit të vlerësimit; jo çdo takim i parë ndjek të njëjtin rend. Këto janë pjesë të zakonshme të përshkruara nga Shoqata Australiane e Psikologjisë.
Nëse nuk dini nga t’ia filloni, mund të thoni: “E kam të vështirë ta shpjegoj, por kjo situatë po më pengon në përditshmëri.” Mund t’i lexoni shënimet ose të kërkoni që një pyetje të shpjegohet më qartë.
Mund të ketë pyetje edhe për tema të ndjeshme, përfshirë përdorimin e alkoolit, përvoja traumatike ose mendime për vetëlëndim. Nëse një temë është e vështirë, tregojeni dhe kërkoni sqarim për arsyen e pyetjes. Medicare Mental Health thekson se biseda fillestare synon kuptimin e përvojës suaj dhe planifikimin e hapave të ardhshëm.
Konfidencialiteti te psikologu: çfarë duhet të sqaroni?
Konfidencialiteti është pjesë thelbësore e marrëdhënies profesionale, por ka kufij. Burimet profesionale përmendin përjashtime që lidhen me sigurinë dhe detyrimet ligjore. Përshkrimi i Shoqatës Amerikane të Psikologjisë për privatësinë i referohet SHBA-së; ai nuk përcakton rregullat që zbatohen në Kosovë. Kërkojani profesionistit shpjegimin që vlen për shërbimin ku po shkoni.
Para se të ndani hollësi të ndjeshme, mund të pyesni:
- Çfarë mbetet konfidenciale dhe në cilat rrethana mund të ndahet informacioni?
- Kush ka qasje në shënimet e seancave dhe si ruhen ato?
- Si merret pëlqimi im për komunikim me profesionistë të tjerë?
- Çfarë informacioni mund t’i jepet një familjari ose personit që paguan seancat?
- A bëhen regjistrime audio ose video dhe si trajtohet pëlqimi për to?
Nëse takimi është për një fëmijë ose adoleshent, kërkoni të sqarohet posaçërisht çfarë ndahet me prindin ose kujdestarin. Mos supozoni se pagesa apo lidhja familjare e zgjidh automatikisht çështjen e qasjes në informacion.
Çfarë të pyesni psikologun për mënyrën e punës?
Nuk duhet t’i bëni të gjitha pyetjet brenda një takimi. Zgjidhni ato që ju ndihmojnë të kuptoni nëse shërbimi i përgjigjet nevojës suaj:
- Çfarë kualifikimesh dhe përvoje keni me shqetësime si këto që po përshkruaj?
- Çfarë qasjeje propozoni dhe pse mendoni se mund të jetë e përshtatshme?
- Si do t’i vendosim qëllimet dhe si do ta vlerësojmë përparimin?
- Kur do ta rishikojmë planin dhe nevojën për vazhdim?
- Çfarë bëjmë nëse nuk po vërej përmirësim ose qasja nuk më përshtatet?
Këto tema përputhen me pyetjet orientuese të Institutit Kombëtar të Shëndetit Mendor të SHBA-së, NIMH. Zgjedhja e qasjes kërkon vlerësim individual; një artikull ose përvoja e një të njohuri nuk mund ta përcaktojë atë për ju.
Vendosni qëllime që kanë kuptim për ju
Nëse e keni të vështirë ta shprehni qëllimin, mendoni si do të dukej përditshmëria juaj nëse shqetësimi do të bëhej më i menaxhueshëm. Për shembull: “Dua të flas më qartë për nevojat e mia në marrëdhënie.” Ky është një shembull për ta nisur bisedën, jo një rezultat i premtuar.
Udhëzimi i Shoqatës Australiane të Psikologjisë për përgatitjen sugjeron reflektimin mbi ndryshimet që dëshironi në mendime, ndjenja dhe sjellje. Qëllimet mund t’i qartësoni bashkë me psikologun.
Çfarë të vlerësoni pas seancës?
Pyeteni veten nëse patët hapësirë të flisnit, nëse pyetjet tuaja morën përgjigje dhe nëse e kuptuat hapin e ardhshëm. Bisedoni për paqartësitë në takimin pasues. Besimi dhe ndjenja se mund të komunikoni hapur janë të rëndësishme; nëse bashkëpunimi nuk po ju përshtatet, mund të diskutoni një qasje ose profesionist tjetër. Këtë mundësi e përmend edhe udhëzuesi i Shoqatës Amerikane të Psikologjisë.
GjejeMjekun është një platformë për kërkimin e profesionistëve shëndetësorë në Kosovë. Përdoreni si pikënisje dhe sqaroni drejtpërdrejt me profesionistin kualifikimet, përvojën, disponueshmërinë dhe kushtet e shërbimit.
Kur nuk duhet të prisni një seancë të planifikuar?
Nëse shqetësimi është i vazhdueshëm ose po pengon funksionimin tuaj, kërkoni vlerësim profesional. Sipas NIMH, ndonjëherë nevojitet edhe vlerësim mjekësor për të shqyrtuar shkaqe fizike të ndryshimeve në gjendje ose përqendrim.
Nëse keni ndërmend t’i bëni dëm vetes ose dikujt tjetër, ose ka rrezik të menjëhershëm për jetën, kontaktoni menjëherë shërbimet lokale të emergjencës. Në Kosovë, telefononi 112, numri për të gjitha emergjencat, i konfirmuar nga udhëzimi zyrtar britanik për Kosovën. Mos prisni takimin e ardhshëm. GjejeMjekun nuk është shërbim emergjent.