Dhimbja e barkut që përsëritet te fëmijët është shqetësuese për çdo prind. Ajo mund të shfaqet disa herë gjatë javës, para shkollës, pas ushqimit ose rreth kohës së jashtëqitjes. Shkaqet e mundshme janë të shumta dhe vetëm përshkrimi i dhimbjes zakonisht nuk mjafton për ta përcaktuar arsyen.
Shumë fëmijë me dhimbje të përsëritur nuk kanë një sëmundje serioze. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se dhimbja është e imagjinuar ose se duhet shpërfillur. Pediatri mund të vlerësojë rritjen, simptomat shoqëruese dhe ndikimin në jetën e përditshme, për të vendosur nëse nevojiten analiza ose vetëm përcjellje.
Çfarë mund ta shkaktojë dhimbjen e përsëritur?
Ndër shkaqet që mund të merren parasysh janë kapsllëku, infeksionet e aparatit tretës ose urinar, ndjeshmëria ndaj disa ushqimeve dhe çrregullimet funksionale të zorrëve. Më rrallë, simptoma mund të lidhet me sëmundjen celiake, sëmundje inflamatore të zorrëve ose probleme të tjera që kërkojnë vlerësim të specializuar. Lista nuk është diagnozë dhe i njëjti model dhimbjeje mund të ketë shpjegime të ndryshme.
Sipas American Academy of Pediatrics, te fëmijët mund të shfaqen dhimbje barku nga kapsllëku, infeksionet, intoleranca ushqimore dhe faktorë të tjerë. Shqetësimi emocional gjithashtu mund ta nxisë ose ta përkeqësojë dhimbjen te disa fëmijë të moshës shkollore.
Dhimbja funksionale e barkut është dhimbje reale, edhe kur gjatë vlerësimit nuk gjendet një problem strukturor ose inflamator. Ajo mund të ndërlidhet me mënyrën se si zorra dhe truri përpunojnë sinjalet, ndërsa stresi mund ta shtojë intensitetin. Nuk duhet supozuar se shkaku është psikologjik para se fëmija të vlerësohet siç duhet.
Kur nevojitet ndihmë emergjente?
Kërkoni menjëherë ndihmë nga shërbimet emergjente lokale nëse fëmija duket shumë i sëmurë ose ka një nga shenjat e mëposhtme:
- dhimbje shumë të fortë, të papritur ose që përkeqësohet shpejt;
- bark të fryrë, shumë të ndjeshëm ose të fortë;
- të vjella të gjelbra, me gjak ose me pamje të pazakontë të errët;
- gjak në jashtëqitje ose jashtëqitje të zezë;
- përgjumje të pazakontë, hutim, dobësi të theksuar ose vështirësi për t’u zgjuar;
- shenja dehidratimi, si urinim shumë i rrallë, gojë e thatë ose pamundësi për të mbajtur lëngje;
- dhimbje pas një lëndimi të rëndë në bark.
Udhëzimet e Healthier Together dhe të Royal Children’s Hospital Melbourne e konsiderojnë veçanërisht shqetësues kombinimin e dhimbjes me të vjella të vazhdueshme, gjakderdhje, rënie në peshë, temperaturë të pashpjeguar ose ndryshim të gjendjes së përgjithshme.
GjejeMjekun nuk është shërbim emergjent. Kur simptomat duken kërcënuese për jetën, mos prisni një termin të zakonshëm dhe mos përdorni një platformë kërkimi si zëvendësim për ndihmën emergjente.
Kur duhet konsultuar pediatri për dhimbje barku?
Organizoni një konsultë me pediatrin kur dhimbja vazhdon të kthehet, edhe nëse ndërmjet episodeve fëmija duket mirë. Vlerësimi bëhet më i rëndësishëm nëse dhimbja:
- ndërpret gjumin ose e zgjon fëmijën rregullisht;
- pengon vijimin e shkollës, lojën, ushqimin ose aktivitetet e zakonshme;
- shoqërohet me humbje peshe, rritje më të ngadalshme ose mungesë të vazhdueshme oreksi;
- shoqërohet me temperaturë të përsëritur ose të pashpjeguar;
- shfaqet bashkë me diarre të zgjatur, kapsllëk të vazhdueshëm, të vjella ose gjak në jashtëqitje;
- shoqërohet me dhimbje gjatë urinimit, urinim të shpeshtë ose ndryshim të urinës;
- është e lokalizuar vazhdimisht në të njëjtën pjesë të barkut;
- po bëhet më e shpeshtë, më e fortë ose ndryshe nga episodet e mëparshme.
Edhe pa shenja alarmuese, konsultohuni nëse dhimbjet e shpeshta të barkut te fëmijët po ndikojnë në mirëqenien e familjes ose në funksionimin e fëmijës. Një foshnjë ose fëmijë i vogël që nuk mund ta përshkruajë dhimbjen meriton prag më të ulët për vlerësim profesional.
Si të përgatiteni për konsultën?
Një ditar i thjeshtë për disa ditë mund ta ndihmojë pediatrin ta kuptojë modelin e simptomave. Shënoni faktet pa u përpjekur ta vendosni vetë diagnozën:
- Kur fillon dhimbja, sa zgjat dhe ku e tregon fëmija?
- A lidhet me ushqimin, urinë, shkollën, aktivitetin fizik ose gjumin?
- Sa shpesh del jashtë dhe si duket jashtëqitja? A ka dhimbje, gjak ose ndotje të të brendshmeve?
- A ka të vjella, temperaturë, fryrje, dhimbje koke, skuqje ose simptoma urinare?
- A ka ndryshuar oreksi, pesha, energjia ose pjesëmarrja në shkollë?
- Cilat barna, vitamina ose suplemente përdor fëmija?
- A ka në familje sëmundje celiake, sëmundje inflamatore të zorrëve, migrenë ose probleme të ngjashme?
- A ka pasur ndryshime ose ngarkesa emocionale në shtëpi, shkollë apo rrethin shoqëror?
Merrni me vete dokumentet e mëparshme, rezultatet e analizave dhe matjet e peshës ose gjatësisë, nëse i keni. Tregojini pediatrit edhe për dietat e provuara dhe nëse ndonjë ushqim është hequr për një kohë të gjatë.
Çfarë mund të ndodhë gjatë vizitës?
Pediatri zakonisht pyet për kohëzgjatjen, vendin dhe modelin e dhimbjes, jashtëqitjen, ushqimin, urinimin, gjumin, rritjen dhe historinë familjare. Ekzaminimi mund të përfshijë barkun, shenjat e hidratimit dhe matjen e peshës e gjatësisë.
Jo çdo fëmijë ka nevojë për analiza gjaku, ultrazë ose ekzaminime të tjera. Udhëzimi i Royal Children’s Hospital thekson se ekzaminimet duhet të drejtohen nga shenjat alarmuese dhe diagnozat që konsiderohen të mundshme; imazheria nuk kërkohet në mënyrë rutinore për çdo dhimbje kronike. Vendimi merret individualisht pas historisë dhe ekzaminimit.
Nëse dyshohet një problem i caktuar, pediatri mund të kërkojë analiza të synuara ose ta referojë fëmijën te gastroenterologu pediatrik apo një profesionist tjetër. Një referim nuk do të thotë automatikisht se ekziston sëmundje serioze; mund të jetë mënyra më e përshtatshme për ta sqaruar rastin.
Çfarë mund të bëni ndërkohë në shtëpi?
- Ofroni lëngje dhe vakte të rregullta, nëse fëmija i toleron.
- Mbani një rutinë të qetë për gjumin, ushqimin dhe shkuarjen në tualet.
- Dëgjojeni fëmijën dhe pranojeni se dhimbja është reale, pa e frikësuar me skenarë të rëndë.
- Lejojini aktivitetet e zakonshme sipas tolerancës, përveç nëse profesionisti shëndetësor këshillon ndryshe.
- Mos filloni antibiotikë, laksativë, barna kundër dhimbjes ose suplemente pa kontrolluar përshtatshmërinë dhe dozën me pediatrin ose farmacistin.
- Mos hiqni për një kohë të gjatë glutenin, qumështin ose grupe të tjera ushqimore pa këshillë profesionale; kufizimet e panevojshme mund ta vështirësojnë ushqyerjen dhe vlerësimin.
Nëse gjendja ndryshon ndërsa prisni konsultën, rivlerësoni urgjencën sipas shenjave alarmuese. Një plan që ishte i arsyeshëm dje mund të mos jetë i tillë nëse sot dhimbja është dukshëm më e fortë ose janë shfaqur simptoma të reja.
Gjetja e pediatrit në Kosovë
Për një vlerësim joemergjent mund të kërkoni një pediatër në Kosovë përmes GjejeMjekun. Platforma ndihmon në kërkimin e profesionistëve shëndetësorë; zgjedhja duhet të bazohet në specialitetin përkatës dhe nevojat e fëmijës. Shprehje si “gjeje mjekun” ose “gjej mjek” mund t’ju ndihmojnë gjatë kërkimit online, por informacioni në internet nuk e zëvendëson ekzaminimin.
Pyetje të shpeshta
A nënkupton dhimbja e përsëritur se fëmija ka patjetër sëmundje të zorrëve?
Jo. Ka shumë shkaqe të mundshme dhe te disa fëmijë dhimbja është funksionale. Megjithatë, përsëritja, ndikimi në aktivitetet e zakonshme dhe simptomat shoqëruese duhet të diskutohen me pediatrin.
A mund të jetë dhimbja nga stresi?
Stresi mund ta nxisë ose përkeqësojë dhimbjen te disa fëmijë, por nuk duhet përdorur si shpjegim automatik. Pediatri duhet të marrë parasysh si shëndetin fizik, ashtu edhe mirëqenien emocionale.
A duhet kërkuar menjëherë ultrazë?
Jo domosdoshmërisht. Analizat dhe imazheria zgjidhen sipas historisë, ekzaminimit dhe shenjave alarmuese. Pediatri mund të shpjegojë nëse një test pritet të japë informacion të dobishëm për rastin konkret.
Ky informacion është edukativ dhe nuk zëvendëson këshillën, diagnozën ose trajtimin individual nga një profesionist shëndetësor.