Një njollë e thatë që kruhet nuk do të thotë automatikisht se fëmija ka ekzemë. Skuqjet mund të kenë shumë shkaqe dhe pamja e tyre ndryshon sipas moshës, ngjyrës së lëkurës dhe pjesës së trupit. Megjithatë, kur kruarja përsëritet, lëkura çahet ose shqetësimi ndikon në gjumë dhe aktivitetet e fëmijës, është me vend të kërkohet vlerësim profesional.
Përgjigjja e shkurtër për pyetjen “ekzema te fëmijët kur duhet të shkoni te dermatologu” është kjo: dermatologu bëhet veçanërisht i rëndësishëm kur simptomat janë të përhapura ose të rënda, diagnoza nuk është e qartë, trajtimi i rekomanduar nuk po ndihmon, ka rikthime të shpeshta ose dyshohet për infeksion. Në raste më të lehta, pediatri ose mjeku familjar zakonisht është një pikënisje e përshtatshme.
Cilat mund të jenë shenjat e ekzemës te fëmijët?
Ekzema atopike, e quajtur edhe dermatit atopik, është një gjendje që zakonisht shoqërohet me kruarje. Sipas NHS, lëkura mund të jetë e thatë, e çarë, me luspa, kore ose e trashur; ndonjëherë mund të krijojë flluska ose të gjakosë. Ngjyra mund të duket e kuqe, e bardhë, vjollcë, gri, më e çelët ose më e errët se lëkura përreth. Prandaj, skuqja nuk është gjithmonë shenja më e dukshme, sidomos në tone më të errëta të lëkurës.
Te foshnjat dhe fëmijët e vegjël ndryshimet shfaqen shpesh në fytyrë, ndërsa bërrylat, gjunjët dhe duart janë vende të zakonshme në mosha të tjera. Simptomat mund të kenë periudha përkeqësimi dhe qetësimi. Vetëm një profesionist shëndetësor mund të vlerësojë nëse bëhet fjalë për ekzemë apo për një gjendje tjetër të lëkurës.
Shenja që ia vlen t’i vëzhgoni dhe t’ia përshkruani mjekut përfshijnë:
- kruarje të përsëritur, veçanërisht nëse e zgjon fëmijën gjatë natës;
- zona të thata, të ashpra, me luspa ose të trashura;
- çarje, gjakosje ose dëmtim nga kruarja;
- ndryshim të ngjyrës së lëkurës krahasuar me zonën përreth;
- përhapje në zona të reja ose përkeqësime që përsëriten;
- ndikim në gjumë, lojë, shkollë ose mirëqenien emocionale.
Kur mund të filloni me pediatrin?
Pediatri ose mjeku familjar është zakonisht zgjedhje e arsyeshme kur skuqja shfaqet për herë të parë, është e kufizuar dhe fëmija ndihet mirë në përgjithësi. Ai mund të shqyrtojë historinë e simptomave, produktet që përdoren në lëkurë, sëmundjet e tjera dhe mundësinë e një shkaku tjetër.
Kontaktoni pediatrin edhe para se të përdorni barna pa recetë te një fëmijë. Akademia Amerikane e Dermatologjisë këshillon që prindi të flasë me pediatrin përpara përdorimit të një ilaçi pa recetë për ekzemën. Mos përdorni kremra me kortikosteroide, antibiotikë, produkte bimore ose trajtime të dikujt tjetër pa udhëzim të përshtatshëm për moshën, zonën e trupit dhe gjendjen e fëmijës.
Kur duhet kontrolli te dermatologu për fëmijë?
Dermatologu është mjek i specializuar për sëmundjet e lëkurës. Vlerësimi i tij është veçanërisht i dobishëm kur gjendja është mesatare ose e rëndë, kërkon trajtim më të ndërlikuar ose nuk po kontrollohet me planin fillestar. Akademia Amerikane e Dermatologjisë thekson se fëmijët me ekzemë mesatare deri të rëndë kanë nevojë për më shumë sesa produkte pa recetë dhe për bashkëpunim të afërt me dermatologun.
Caktoni konsultë me dermatologun nëse:
- simptomat janë të përhapura, të forta ose po përkeqësohen;
- kruarja dhe shqetësimi po prishin rregullisht gjumin;
- lëkura çahet, gjakoset ose lë ndryshime të vazhdueshme;
- diagnoza mbetet e paqartë ose skuqja nuk duket tipike;
- trajtime të rekomanduara më parë nuk po sjellin kontroll të mjaftueshëm;
- përkeqësimet kthehen shpesh ose nevojitet përdorim i përsëritur i barnave;
- prekja e fytyrës, qepallave, duarve ose zonave të ndjeshme e bën trajtimin më të vështirë;
- gjendja po ndikon dukshëm në jetën e përditshme ose mirëqenien e fëmijës.
Pediatri dhe dermatologu nuk e zëvendësojnë domosdoshmërisht njëri-tjetrin. Shpesh pediatri koordinon kujdesin e përgjithshëm, ndërsa dermatologu ndihmon me konfirmimin e diagnozës dhe planin e specializuar të trajtimit.
Shenjat që kërkojnë ndihmë urgjente
Kërkoni vlerësim mjekësor urgjent nëse lëkura bëhet e dhimbshme, e fryrë ose e nxehtë, krijon flluska, kore, rrjedh lëng apo ka pika me qelb; po ashtu nëse skuqja zmadhohet papritur, përkeqësohet shpejt, ose fëmija ka temperaturë dhe ndihet i sëmurë. NHS i rendit këto si shenja të një infeksioni të mundshëm ose të një gjendjeje më serioze, përfshirë ekzemën herpetike. Mos prisni një termin rutinë në këto rrethana.
Nëse fëmija ka vështirësi në frymëmarrje, ënjtje të papritur të fytyrës ose gjuhës, është shumë i plogësht, nuk përgjigjet normalisht ose duket në rrezik për jetën, kontaktoni menjëherë shërbimet lokale të emergjencës. Në Kosovë, numri unik emergjent është 112 dhe është falas. GjejeMjekun nuk është shërbim emergjent.
Çfarë mund të bëni në shtëpi deri në konsultë?
Për kujdesin bazë, mbajeni rutinën të thjeshtë dhe vëzhgoni reagimin e lëkurës. Këto hapa mund të ndihmojnë, por nuk e zëvendësojnë vlerësimin kur simptomat janë të forta:
- Përdorni rregullisht një hidratues të përshtatshëm për fëmijën; kremrat ose pomadat më të trasha zakonisht mbajnë më mirë lagështinë sesa losionet.
- Shmangni sapunët dhe produktet që e irritojnë dukshëm lëkurën. Mos provoni shumë produkte të reja njëkohësisht.
- Mbajini thonjtë e shkurtër për të kufizuar dëmtimin nga kruarja.
- Mbajeni fëmijën të freskët, sepse nxehtësia mund ta shtojë kruarjen.
- Mos e ndryshoni dietën dhe mos përjashtoni ushqime pa këshillën e mjekut; kufizimet e panevojshme mund ta vështirësojnë ushqyerjen e fëmijës.
Produktet që i përshtaten një fëmije mund të mos i përshtaten një tjetri. Edhe termi “natyral” nuk garanton se një produkt nuk irriton. Nëse një produkt shkakton djegie, acarim ose përkeqësim të dukshëm, ndërpriteni dhe kërkoni këshillë profesionale.
Si të përgatiteni për vizitën?
Një përshkrim i qartë e ndihmon mjekun të kuptojë ecurinë. Para vizitës mund të shënoni:
- kur filluan simptomat dhe ku u shfaqën së pari;
- sa shpesh kruhet fëmija dhe nëse zgjohet natën;
- çfarë produktesh, kremrash ose barnash janë provuar dhe për sa kohë;
- çfarë duket se e përkeqëson ose e qetëson lëkurën;
- nëse ka pasur temperaturë, dhimbje, rrjedhje lëngu ose përhapje të shpejtë;
- fotografi të datuara nga ditët kur skuqja ishte më e dukshme.
Merrni me vete listën ose paketimet e produkteve të përdorura. Tregojini mjekut për alergjitë e njohura, astmën, simptomat alergjike dhe gjendjet e lëkurës në familje, pa supozuar se ato janë shkaku.
Si të zgjidhni profesionistin në Kosovë?
Nëse nuk jeni të sigurt nga t’ia filloni, kontaktoni pediatrin ose mjekun familjar. Për simptoma të vazhdueshme, të rënda ose të paqarta, kërkoni dermatolog që vlerëson edhe fëmijë. Në GjejeMjekun mund të kërkoni profesionistë sipas specialitetit dhe vendndodhjes; para rezervimit, verifikoni se mjeku pranon pacientë të moshës së fëmijës dhe se profili i tij përputhet me nevojën tuaj.
Qëllimi i konsultës nuk është vetëm gjetja e një kremi. Një plan i mirë duhet të sqarojë diagnozën e mundshme, mënyrën e përdorimit të trajtimit, kujdesin e përditshëm, shenjat e infeksionit dhe kohën kur duhet bërë rivlerësimi. Informacioni online mund t’ju ndihmojë të përgatiteni, por nuk mund të përcaktojë diagnozën ose trajtimin individual të fëmijës.
Për më shumë informacion, shikoni edhe bibliotekën me 100 udhëzues praktikë për GjejeMjekun .