Era e keqe e gojës që nuk largohet pas disa javësh kujdesi të rregullt kërkon kontroll te dentisti. Nëse keni edhe dhimbje dhëmbi, mishra që gjakosin ose ënjten, dhëmbë të përhershëm që lëvizin apo probleme me protezat, kërkoni kontroll pa e shtyrë. Këto janë arsyet për vizitë që përmend NHS në udhëzimin për erën e keqe të gojës.
Ky shqetësim quhet edhe halitozë. Vetëm era nuk mjafton për të përcaktuar shkakun. Vlerësimi zakonisht fillon te dentisti; kur nuk gjendet një shpjegim në gojë, mund të nevojitet konsultë me mjekun familjar, sipas Shoqatës Amerikane të Stomatologëve, ADA.
Kur duhet kontrolli te dentisti për erën e gojës?
Rezervoni vizitë nëse shqetësimi vazhdon për disa javë edhe pse i pastroni rregullisht dhëmbët, hapësirat ndërmjet tyre dhe gjuhën. Nuk keni nevojë të prisni kontrollin e ardhshëm rutinë nëse ndërkohë shfaqen probleme. NHS këshillon kontaktimin e ordinancës kur ka shqetësime ndërmjet kontrolleve.
Kur caktoni termin, tregoni nëse era shoqërohet me gjakosje, ënjtje, dhimbje apo lëvizje të një dhëmbi të përhershëm. Sipas NHS, këto shenja janë arsye për kontroll dentar. Për shembull, mund të thoni: “Kam erë të vazhdueshme të gojës prej tri javësh dhe mishrat më gjakosin kur i pastroj”. Një përshkrim i tillë është më i dobishëm sesa të kërkoni vetëm një produkt për freskimin e frymëmarrjes.
Çfarë mund të qëndrojë pas erës së vazhdueshme?
Probleme në dhëmbë, mishra ose pastrimin e gojës
Bakteret në gojë mund të prodhojnë erë gjatë zbërthimit të mbetjeve ushqimore. Era e vazhdueshme ose shija e keqe mund të shoqërojnë sëmundjen e mishrave të dhëmbëve, por nuk e vërtetojnë atë pa ekzaminim. Këto lidhje shpjegohen nga ADA.
Shkaqe të mundshme përfshijnë edhe prishjen e dhëmbëve, infeksionet, duhanin dhe ushqimet me aromë të fortë. NHS përmend gjithashtu tharjen e gojës, bajamet e inflamuara dhe refluksin acid. Kjo listë nuk mund të përdoret për të zgjedhur vetë një diagnozë.
Tharja e gojës dhe barnat
Pështyma ndihmon në largimin e grimcave ushqimore dhe mbrojtjen e dhëmbëve. Kur goja mbetet e thatë, mund të shfaqen erë e keqe, ndjesi ngjitëse ose vështirësi gjatë përtypjes dhe gëlltitjes. Disa barna mund ta ulin prodhimin e pështymës. Instituti amerikan NIDCR rekomandon vlerësim nga dentisti ose mjeku kur tharja vazhdon.
Merrni me vete listën e barnave dhe tregoni kur ka filluar tharja, sidomos nëse e keni vënë re pas një ndryshimi të terapisë. Çdo ndryshim i mundshëm i barit ose dozës duhet diskutuar me profesionistin që ju trajton; trajtimi i tharjes varet nga shkaku, siç shpjegon NIDCR.
Çfarë mund të bëni deri në vizitë?
Kujdesi i përditshëm është i rëndësishëm, edhe kur keni caktuar termin. Për pastrimin e dhëmbëve dhe hapësirave ndërmjet tyre, NHS rekomandon:
- Lani dhëmbët dy herë në ditë me pastë që përmban fluor.
- Pastroni çdo ditë ndërmjet dhëmbëve me fill dentar ose furça ndërdentare.
- Kufizoni ushqimet dhe pijet me sheqer.
- Shmangni duhanin dhe kufizoni alkoolin.
Pastrojeni butësisht edhe gjuhën një herë në ditë. Mos ushtroni aq forcë sa të shkaktoni gjakosje. Këto masa përfshihen në këshillat e NHS për halitozën.
Nëse goja ju thahet, pirja e ujit dhe përtypja e çamçakëzit pa sheqer mund të ndihmojnë në lehtësimin e shqetësimit. Ato nuk e zëvendësojnë vlerësimin e shkakut. NIDCR i përmend si masa mbështetëse për tharjen e gojës.
A mjafton shpëlarësi i gojës?
Shpëlarësi mund ta maskojë përkohësisht erën ose të ndihmojë kundër baktereve, por nuk zëvendëson larjen dhe pastrimin ndërmjet dhëmbëve. Nëse efekti zgjat pak dhe shqetësimi kthehet, tregojani dentistit. ADA e përshkruan shpëlarësin si ndihmë të përkohshme, jo si zgjidhje të shkakut.
Çfarë të tregoni gjatë vizitës?
Përgatitni disa shënime të shkurtra që të mos harroni detajet që dëshironi të diskutoni:
- Kur e keni vënë re erën dhe nëse është e përditshme apo shfaqet në momente të caktuara.
- Nëse keni dhimbje, gjakosje, ënjtje, shije të keqe ose tharje të gojës.
- Si i pastroni dhëmbët dhe çfarë produktesh përdorni.
- Nëse mbani proteza dhe nëse keni shqetësime me to.
- Cilat barna merrni dhe çfarë ndryshimesh keni pasur së fundmi në shëndet.
- Nëse pini duhan dhe çfarë keni provuar deri tani.
Gjatë një kontrolli, dentisti ekzaminon dhëmbët, mishrat dhe gojën, si dhe pyet për shëndetin e përgjithshëm, ushqimin dhe zakonet e pastrimit. Këtë proces e përshkruan NHS. Mund të pyesni: “A u gjet ndonjë shkak në gojë?”, “Çfarë duhet të ndryshoj në pastrim?” dhe “Kur duhet të kthehem nëse era vazhdon?”.
Kur mund të nevojitet mjeku familjar?
Nëse dentisti vlerëson se goja është e shëndetshme dhe era vazhdon, mund t’ju rekomandojë mjekun familjar. ADA përmend se disa probleme jashtë gojës, përfshirë shqetësimet e sinuseve ose refluksin, mund të lidhen me erën e frymëmarrjes. Vetëm era nuk tregon se cili problem është i pranishëm.
Në Kosovë, gjatë konsultës me mjekun familjar, tregoni çfarë ka konstatuar dentisti dhe merrni me vete raportin, nëse e keni. Kërkoni të kuptoni cilin shqetësim synon të sqarojë çdo vlerësim i propozuar. Mos supozoni paraprakisht se nevojiten analiza ose vizita të caktuara.
Cilat shenja kërkojnë ndihmë urgjente?
Dhimbja e fortë e dhëmbit ose mishrave, ënjtja e fytyrës apo nofullës dhe temperatura kërkojnë vlerësim urgjent dentar. Mund të jenë shenja të një abscesi, i cili nuk largohet vetvetiu, sipas NHS. Mos prisni disa javë duke provuar vetëm pastrim ose shpëlarës.
Nëse keni vështirësi në frymëmarrje, të folur ose gëlltitje, ënjtje të madhe në gojë, vështirësi të theksuar për ta hapur gojën, apo ënjtje të syrit ose ndryshim të papritur të shikimit, kontaktoni menjëherë shërbimet emergjente. Këto janë shenja alarmi të përshkruara nga NHS. Në Kosovë telefononi 112, numrin unik emergjent të konfirmuar nga Agjencia e Menaxhimit të Emergjencave. GjejeMjekun nuk është shërbim emergjent.
Si ta organizoni kontrollin në Kosovë?
Për të kërkuar një dentist në Kosovë, mund të përdorni GjejeMjekun si drejtori të profesionistëve shëndetësorë. Kur kontaktoni ordinancën, përshkruani shqetësimin dhe simptomat shoqëruese që në fillim. Gjatë vizitës, kërkoni një shpjegim të gjetjeve dhe hapa të qartë për ndjekjen. Koha e kontrollit të radhës përcaktohet sipas gjendjes së gojës dhe rrezikut individual, siç thekson NHS.