Nëse dhëmbët ju dhembin kur pini ujë të ftohtë, tregojani dentistit, sidomos nëse shqetësimi përsëritet. Ndjeshmëria e dhëmbëve ndaj të ftohtit mund të lidhet me ekspozimin e pjesëve më të ndjeshme të dhëmbit, por edhe me karies, çarje ose mbushje të dëmtuara. Vetëm reagimi ndaj ujit të ftohtë nuk e përcakton shkakun dhe nuk mjafton për të zgjedhur trajtimin. Këto mundësi përshkruhen nga Shoqata Amerikane e Stomatologëve, ADA.
Para vizitës, përqendrohuni te përshkrimi i shqetësimit: ku dhemb, çfarë e nxit dhe sa zgjat. Nuk keni nevojë të arrini vetë në një diagnozë. Qëllimi është t’i jepni dentistit një pasqyrë sa më të qartë të asaj që po përjetoni.
Pse mund të dhembin dhëmbët nga të ftohtit?
Sm alti është shtresa mbrojtëse në sipërfaqen e kurorës së dhëmbit. Poshtë tij ndodhet dentina, e cila përmban kanale shumë të vogla. Kur dentina humb mbrojtjen, i ftohti dhe ngacmues të tjerë mund të shkaktojnë ndjeshmëri. Edhe tërheqja e mishrave mund të ekspozojë pjesë të rrënjës. Ky mekanizëm shpjegohet nga ADA në udhëzimin për dhëmbët e ndjeshëm.
Megjithatë, jo çdo dhimbje nga të ftohtit ka të njëjtën origjinë. Sipas të njëjtit burim, shkaqet e mundshme përfshijnë kariesin, dhëmbët e çarë, mbushjet e konsumuara, sëmundjet e mishrave dhe konsumimin e smaltit. Prandaj, fjalia “kam dhëmbë të ndjeshëm” përshkruan shqetësimin, por nuk e zëvendëson kontrollin dentar.
Kur duhet ta caktoni kontrollin?
Njoftojeni dentistin nëse dhëmbët reagojnë ndaj të ftohtit, të nxehtit ose të ëmblave. Shoqata e Stomatologëve të Ontarios, ODA, këshillon kontakt të menjëhershëm me dentistin kur ndjeshmëria shoqërohet me dhimbje nga presioni, kur mishrat përreth ndryshojnë ngjyrë ose kur shqetësimi nuk ulet pas disa javësh përdorimi të pastës kundër ndjeshmërisë.
Nëse tashmë keni dhimbje dhëmbi që zgjat më shumë se dy ditë, kërkoni kontroll. Dhimbja gjatë kafshimit, temperatura, shija e keqe në gojë dhe ënjtja e faqes ose nofullës janë gjithashtu arsye për t’u vlerësuar nga dentisti, sipas udhëzimit të NHS për dhimbjen e dhëmbit. Mos e përdorni kufirin prej dy ditësh si arsye për të pritur nëse keni shenja alarmuese.
Kur telefononi ordinancën, përshkruajeni problemin që në fillim. Për shembull: “Më dhemb një dhëmb kur pi ujë të ftohtë dhe tani më dhemb edhe kur kafshoj.” Kërkoni udhëzim për kohën e vizitës, në vend që ta paraqitni vetëm si kontroll rutinë.
Kur nevojitet ndihmë urgjente?
Dhimbja e fortë, ënjtja e fytyrës ose nofullës, temperatura dhe shija e keqe mund të shfaqen te një absces dentar. Këto shenja kërkojnë kontakt urgjent me dentistin për vlerësim; nuk provojnë vetë se keni absces. NHS thekson se një absces dentar kërkon trajtim urgjent dhe nuk largohet vetvetiu. Burimi: NHS për abscesin dentar.
Nëse keni vështirësi në frymëmarrje, gëlltitje ose të folur, ënjtje të madhe në gojë, apo ënjtje rreth syrit ose qafës, kontaktoni menjëherë shërbimet lokale të emergjencës. Këto janë shenja alarmuese sipas NHS. Në Kosovë telefononi 112, numrin unik emergjent pa pagesë, të konfirmuar nga Agjencia e Menaxhimit të Emergjencave. GjejeMjekun nuk është shërbim emergjent.
Çfarë të shënoni para vizitës?
Përgatitni një përshkrim të shkurtër në telefon ose në letër. Shënoni atë që keni vërejtur gjatë ditës, pa u përpjekur të interpretoni domethënien e çdo shenje:
- Vendin: a mund ta dalloni një dhëmb të caktuar apo e ndieni në disa dhëmbë?
- Fillimin: kur e vutë re për herë të parë dhe a ka ndryshuar që atëherë?
- Nxitësit: ujë i ftohtë, ushqim i nxehtë, të ëmbla, larje apo kafshim?
- Kohëzgjatjen: a pushon sapo largohet i ftohti apo vazhdon më gjatë?
- Ndikimin: a po ju pengon të hani, të pini ose të flini?
- Shenjat e tjera: a keni vërejtur ënjtje, temperaturë, ndryshim të mishrave ose shije të pazakontë?
- Çfarë keni përdorur: emrin e pastës, produkte të tjera dhe çdo ilaç të marrë për dhimbjen.
Nëse nuk jeni të sigurt cili dhëmb dhemb, thojeni hapur. Një përshkrim si “ana e djathtë lart” është më i dobishëm sesa një hamendësim i paraqitur si siguri. Merrni edhe pyetjet tuaja me vete, që të mos i harroni gjatë bisedës.
Çfarë mund të bëni ndërkohë?
Për kujdesin e përditshëm, ODA rekomandon furçë të butë, larje të kujdesshme pa forcë dhe kufizim të ushqimeve e pijeve acide ose me sheqer. Pasta për dhëmbë të ndjeshëm mund të ndihmojë, por nuk e sqaron shkakun e dhimbjes. Për produktet me fluor dhe mënyrën e përdorimit, kërkoni këshillën e dentistit. Shihni udhëzimet e ODA për ndjeshmërinë.
Nëse po prisni vizitën dhe keni dhimbje, shmangni ushqimet ose pijet shumë të ftohta e shumë të nxehta. Mund të zgjidhni ushqime të buta dhe të shmangni përtypjen me dhëmbin që dhemb. Për një qetësues të përshtatshëm, këshillohuni me farmacistin; këto masa janë të përkohshme ndërsa prisni vlerësimin. Burimi: NHS për lehtësimin e dhimbjes para vizitës.
Çfarë të diskutoni me dentistin?
Gjatë kontrollit, dentisti shqyrton dhëmbët, mishrat dhe gojën, si dhe pyet për shëndetin e përgjithshëm, problemet e fundit dhe zakonet e kujdesit oral. Kjo përshkruhet në udhëzimin e NHS për kontrollet dentare. Tregoni edhe nëse shqetësimi ka ndryshuar që kur e caktuat terminin.
Trajtimi varet nga shkaku. ADA përmend pasta kundër ndjeshmërisë, fluor të aplikuar në ordinancë dhe ndërhyrje për probleme të caktuara të dhëmbit. Këto nuk janë zgjedhje që mund të përcaktohen vetëm nga simptoma “më dhemb nga uji i ftohtë”. Burimi: ADA për mundësitë e trajtimit.
Për ta kuptuar propozimin e dentistit, mund të pyesni:
- Çfarë gjetët gjatë kontrollit që mund ta shpjegojë dhimbjen?
- A nevojitet ndonjë vlerësim tjetër para se të vendosim për trajtimin?
- Cili është qëllimi i produktit ose ndërhyrjes që propozoni?
- Si duhet ta përdor produktin dhe kur duhet t’ju kontaktoj nëse shqetësimi vazhdon?
- Cilat shenja kërkojnë rikthim më të shpejtë?
- Çfarë përfshin plani i propozuar dhe sa kushton para se të fillojmë?
Organizimi i vizitës në Ferizaj ose diku tjetër në Kosovë
Nëse po planifikoni kontrollin te dentisti në Ferizaj, kërkoni një termin dhe shpjegoni simptomat kur kontaktoni ordinancën. GjejeMjekun është platformë për kërkimin e profesionistëve shëndetësorë. Pasi të gjeni një profesionist, konfirmoni drejtpërdrejt disponueshmërinë, mënyrën e caktimit të vizitës dhe koston e kontrollit.
Mos prisni kontrollin e ardhshëm rutinë nëse ndërkohë shfaqet një problem. Sipas NHS, intervali mes kontrolleve përcaktohet sipas gjendjes dhe rrezikut individual, ndërsa shqetësimet mes vizitave janë arsye për të kontaktuar ordinancën. Për ndjeshmërinë ndaj të ftohtit, hapi praktik është një përshkrim i qartë i simptomave dhe vlerësimi dentar, pa vendosur vetë diagnozë.