Kur fëmija ndot të brendshmet me jashtëqitje edhe pasi ka mësuar ta përdorë tualetin, caktoni një konsultë me pediatrin ose mjekun familjar. Kjo mund të lidhet me kapsllëkun dhe rrjedhjen e jashtëqitjes rreth një mase të fortë të grumbulluar në zorrë. Fëmija mund të mos e kuptojë që po ndodh; qortimi dhe ndëshkimi nuk janë përgjigjja e duhur. NHS shpjegon lidhjen mes kapsllëkut dhe ndotjes së të brendshmeve.
Vetëm njollat në të brendshme nuk e përcaktojnë shkakun. Qëllimi i konsultës është të kuptohet çfarë po ndodh dhe të hartohet një plan i përshtatshëm për fëmijën.
Si mund të shkaktojë kapsllëku ndotje të të brendshmeve?
Kur jashtëqitja mbahet gjatë në zorrë, ajo humb lëngje dhe bëhet më e fortë. Dalja mund të jetë e dhimbshme, prandaj fëmija mund ta shtyjë përsëri shkuarjen në tualet. Disa fëmijë e mbajnë jashtëqitjen sepse nuk duan ta ndërpresin lojën, ndihen në siklet në tualetet publike ose kanë frikë nga dhimbja. Këto janë shkaqe të përshkruara nga NIDDK për kapsllëkun te fëmijët.
Nëse grumbullohet jashtëqitje e fortë në fund të zorrës, jashtëqitja më e butë mund të rrjedhë përreth saj dhe të dalë në të brendshme. Prandaj, ndotja që duket si diarre mund të shoqërojë kapsllëkun. Termi enkoprezë përdoret edhe për këtë rrjedhje të lidhur me kapsllëkun, siç shpjegon Akademia Amerikane e Pediatrisë në HealthyChildren.org. Megjithatë, mos e etiketoni vetë problemin si enkoprezë pa vlerësim mjekësor.
Cilat shenja ia vlen t’i vëreni?
Përveç ndotjes, tregojini mjekut nëse fëmija ka:
- Jashtëqitje të fortë, të thatë ose me kokrriza.
- Dhimbje apo vështirësi gjatë daljes jashtë.
- Jashtëqitje më të rralla se zakonisht.
- Lëvizje për ta mbajtur jashtëqitjen, si shtrëngimi i vitheve ose qëndrimi në majë të gishtave.
- Fryrje të barkut ose lagie me urinë gjatë ditës apo natës.
Këto mund të shoqërojnë kapsllëkun, por nuk mjaftojnë për diagnozë. Përshkrimi i tyre ndihmon në konsultë. Burimi: NIDDK, simptomat dhe shkaqet.
Kur duhet konsultuar pediatri?
Ndotja e përsëritur pas mësimit të tualetit është arsye për konsultë, edhe nëse fëmija duket mirë mes episodeve. Mos prisni që problemi të zgjidhet vetëm me kujtesa për tualetin. NHS rekomandon vlerësim mjekësor kur fëmija i ndot rregullisht të brendshmet dhe këshillon që prindi të mos përpiqet ta zgjidhë i vetëm. Lexoni këshillën e NHS.
Shenja që kërkojnë vlerësim të menjëhershëm
Nëse ka kapsllëk bashkë me gjak në jashtëqitje, gjakderdhje nga anusi, bark të fryrë, dhimbje të vazhdueshme barku, të vjella ose humbje peshe, kërkoni vlerësim mjekësor pa vonesë. NIDDK i rendit këto si arsye për t’u paraqitur menjëherë te mjeku. Shenjat paralajmëruese sipas NIDDK.
Ndotja e shoqëruar me bark të fryrë dhe të vjella, ose me mpirje apo dobësi në të dyja këmbët, kërkon ndihmë urgjente. Burimi: NHS. Për simptoma urgjente ose kërcënuese për jetën, kontaktoni menjëherë shërbimet emergjente në Kosovë në 112. Ky është numri unik i emergjencave, sipas Agjencisë së Menaxhimit të Emergjencave. GjejeMjekun nuk është shërbim emergjent.
Si ta mbështetni fëmijën pa e fajësuar?
Përdorni fjalë të thjeshta dhe të qeta: “Po i ndërrojmë rrobat dhe do të kërkojmë ndihmë.” Shmangni komentet turpëruese, krahasimet me fëmijë të tjerë dhe diskutimin e problemit para njerëzve të tjerë. Jepini privatësi gjatë ndërrimit.
Në vend të shpërblimit vetëm për të brendshme të pastra, vlerësoni përpjekjen për të ndjekur rutinën e tualetit. Një libër pranë tualetit ose një tabelë me yje mund të përdoret si inkurajim. NHS këshillon që fëmija të shpërblehet për uljen në tualet, pavarësisht nëse del jashtë. Këshillat mbështetëse të NHS.
Çfarë mund të bëni në shtëpi ndërsa prisni konsultën?
Mund të krijoni një rutinë të qetë të përdorimit të tualetit pas vakteve dhe ta inkurajoni fëmijën të shkojë kur ndien nevojën. Ofroni ushqime me fibra dhe lëngje të mjaftueshme. Këto janë masa mbështetëse të përshkruara nga NIDDK për trajtimin e kapsllëkut te fëmijët.
Megjithatë, mos e shtyni vizitën duke provuar vazhdimisht ushqime të ndryshme. Shtimi i ujit, i vetëm, nuk konsiderohet trajtim i mjaftueshëm për kapsllëkun. Frutat, perimet dhe burimet ushqimore të fibrave mund të jenë pjesë e një ushqyerjeje të shëndetshme, por nuk zëvendësojnë planin mjekësor kur problemi vazhdon. Shpjegimi i HealthyChildren.org për ushqimin dhe hidratimin.
Mos filloni laksativë, klizma ose supozitorë pa udhëzim mjekësor. Nëse fëmija merr barna apo suplemente, tregojani mjekut; mos ia ndërprisni vetë. NIDDK këshillon konsultimin para përdorimit të laksativëve dhe ndryshimit të barnave.
Si të përgatiteni për vizitën?
Mbani shënime për ditët para konsultës, pa e shtyrë vizitën për t’i plotësuar. Shënoni:
- Kur filloi ndotja dhe sa shpesh përsëritet.
- Sa shpesh del fëmija jashtë dhe si duket jashtëqitja.
- Nëse ka dhimbje, gjak ose përpjekje për ta mbajtur jashtëqitjen.
- Rutinën e ushqimit, tualetit, çerdhes ose shkollës.
- Barnat dhe suplementet që përdor.
Mjeku mund të pyesë për këto hollësi dhe historinë shëndetësore, pastaj ta ekzaminojë fëmijën. Analizat zakonisht nuk nevojiten për diagnostikimin e kapsllëkut; në disa raste kërkohen për të sqaruar shkakun. Vendimi varet nga vlerësimi, jo vetëm nga prania e njollave. NIDDK shpjegon si bëhet vlerësimi.
Përgatitni edhe pyetjet tuaja: “Çfarë duhet të bëjmë nëse ndotja vazhdon?”, “Kur duhet të rikthehemi?” dhe “Cilat ndryshime kërkojnë kontakt më të hershëm?”. Kërkoni që udhëzimet të jenë të qarta për secilin kujdestar të fëmijës.
Çfarë mund të përfshijë plani i kujdesit?
Nëse konfirmohet kapsllëku me grumbullim të jashtëqitjes, mjeku mund të rekomandojë fillimisht zbrazjen e saj dhe më pas trajtim për të parandaluar grumbullimin përsëri. Plani mund të bashkojë barna dhe rutinën e tualetit. HealthyChildren.org përshkruan fazat e trajtimit.
Kërkoni udhëzime të shkruara për përdorimin e barnave dhe kontrollin pasues. Mos përdorni dozën e një fëmije tjetër si model. Për ndotjen e lidhur me kapsllëkun, trajtimi mund të zgjasë disa muaj dhe ndotja mund të shtohet fillimisht; kjo kërkon komunikim dhe ndjekje sipas planit të mjekut. NHS për ecurinë e trajtimit.
Si të kërkoni pediatër në Kosovë?
Për konsultë jo urgjente mund t’i drejtoheni mjekut familjar ose pediatrit. Nëse po kërkoni pediatër në Gjilan apo në një qytet tjetër, GjejeMjekun është platformë për kërkimin e profesionistëve shëndetësorë në Kosovë. Konfirmoni drejtpërdrejt me ofruesin nëse e vlerëson këtë problem dhe si caktohet termini. Në konsultë përshkruani çfarë keni vërejtur, pa pasur nevojë ta përcaktoni vetë diagnozën.