A duhet të dijë fëmija të lexojë për ta kontrolluar shikimin?
Jo. Shikimi mund të kontrollohet edhe te fëmijët që nuk lexojnë, madje edhe te foshnjat. Metoda përshtatet sipas moshës, zhvillimit dhe mënyrës si fëmija komunikon. Prandaj, kontrolli i shikimit te fëmijët që ende nuk dinë të lexojnë nuk duhet të shtyhet vetëm sepse fëmija nuk i njeh shkronjat.
Te fëmijët që mund të bashkëpunojnë përdoren figura ose simbole. Te foshnjat dhe fëmijët më të vegjël mund të vëzhgohet si e ndjekin një objekt me sy. Këto janë pjesë të ndryshme të vlerësimit, të cilat profesionisti i zgjedh sipas fëmijës. NHS shpjegon metodat e kontrollit sipas moshës.
Si bëhet testi i shikimit me figura për fëmijë?
Profesionisti i tregon fëmijës figura ose simbole në një tabelë. Fëmija mund t’i emërtojë ose të tregojë figurën përkatëse në një kartelë që e mban afër. Kështu, nuk është e domosdoshme të dijë emrin e çdo simboli.
Për disa fëmijë përdoret tabela me simbole LEA. Një mundësi tjetër është tabela HOTV: fëmija e përputh simbolin që sheh me të njëjtin simbol në kartelë, pa pasur nevojë ta lexojë shkronjën. Disa fëmijë mund ta kryejnë këtë lloj testi që në moshën dy ose trevjeçare, por aftësia për të bashkëpunuar ndryshon.
Secili sy testohet veçmas. Qëllimi është të përcaktohet figura ose simboli më i vogël që fëmija arrin ta dallojë me secilin sy. Vëmendja dhe kuptimi i udhëzimit kanë rëndësi për interpretimin e rezultatit. AAPOS përshkruan testet me figura, përputhjen e simboleve dhe kontrollin e secilit sy.
Çfarë ndodh kur fëmija është shumë i vogël ose nuk bashkëpunon?
Vëzhgimi dhe pajisjet depistuese
Te foshnjat mund të shihet nëse fëmija e shikon dhe e ndjek një objekt interesant. Ekzaminimi mund të përfshijë edhe kontrollin e reagimit të bebëzave ndaj dritës dhe të lëvizjeve të syve. Këto kontrolle nuk kërkojnë që fëmija të flasë. NHS përshkruan këto pjesë të ekzaminimit.
Disa pajisje depistuese fotografojnë sytë dhe kërkojnë tregues të një nevoje të mundshme për syze ose problemeve të tjera. Rezultati që sugjeron referim kërkon vlerësim të mëtejshëm; pajisja nuk e zëvendëson ekzaminimin e plotë. AAPOS shpjegon rolin e depistimit me pajisje.
Nëse testi mbetet i papërfunduar
Një test që nuk u përfundua nuk jep të njëjtin informacion si një test i kryer me rezultat të rregullt. Kërkoni të sqaroni hapin vijues: përsëritje të testit apo vlerësim më të plotë. Udhëzimi anglez për shërbimet e depistimit parashikon këto mundësi kur fëmija nuk arrin ta përfundojë kontrollin. Ky është shembull i një protokolli profesional, jo përshkrim i organizimit të shërbimeve në Kosovë. Shihni udhëzimin për testet e papërfunduara.
A mund të përcaktohet nevoja për syze pa përgjigjet e fëmijës?
Po. Një metodë quhet retinoskopi. Oftalmologu përdor një instrument me dritë dhe vendos thjerrëza të ndryshme para syrit, duke vëzhguar reflektimin e dritës. Kjo ndihmon në matjen e gabimit refraktiv, pra mënyrës si syri e fokuson dritën.
Fëmija nuk ka nevojë të zgjedhë vazhdimisht se me cilën thjerrëz sheh më mirë. Metoda mund të përdoret edhe te foshnjat dhe te fëmijët që nuk mund t’u përgjigjen pyetjeve. Te fëmijët zakonisht përdoren paraprakisht pika për të relaksuar fokusimin dhe për të mundësuar matje më të sakta. AAPOS shpjegon retinoskopinë dhe përdorimin e saj te fëmijët.
Pse mund të nevojiten pika gjatë kontrollit?
Pikat mund të zgjerojnë bebëzat, duke ndihmuar oftalmologun të shohë brenda syrit. Disa pika relaksojnë përkohësisht edhe mekanizmin e fokusimit, gjë që ndihmon në vlerësimin e nevojës për syze.
Pas vendosjes mund të ketë pickim të shkurtër. Më pas mund të shfaqen ndjeshmëri ndaj dritës dhe turbullim i shikimit nga afër. Kohëzgjatja ndryshon sipas pikave dhe reagimit të fëmijës; kërkoni udhëzimet përkatëse para se të largoheni. Syzet e diellit mund të ndihmojnë me ndjeshmërinë ndaj dritës. AAPOS jep informacion për pikat dhe efektet e përkohshme.
Çfarë tregon dhe çfarë nuk tregon depistimi?
Depistimi është një kontroll fillestar për të identifikuar fëmijët që mund të kenë nevojë për vlerësim të mëtejshëm. Një rezultat që sugjeron shikim të ulur nuk është vetvetiu diagnozë.
Edhe një rezultat pa shqetësime ka kufizime: depistimi mund të mos i zbulojë të gjitha problemet dhe shikimi mund të ndryshojë me kohën. Nëse vëreni vështirësi më vonë, kërkoni këshillë edhe nëse një kontroll i mëparshëm ka dalë mirë. Informacioni zyrtar britanik për prindërit shpjegon kufizimet e depistimit.
Një arsye pse ka rëndësi vlerësimi është ambliopia, një problem i zhvillimit të shikimit. Fëmija mund të përdorë syrin që sheh më mirë dhe të mos ankohet; syri me shikim më të dobët mund të duket normal. Vlerësimi i hershëm ka rëndësi, por pamja ose sjellja e fëmijës nuk mjafton për ta përcaktuar diagnozën. AAPOS shpjegon ambliopinë dhe vështirësinë për ta dalluar në shtëpi.
Çfarë të sqaroni para terminit në Kosovë?
Kur kërkoni një oftalmolog për fëmijë në Kosovë, tregoni moshën e fëmijës dhe se ende nuk lexon. Në GjejeMjekun mund të kërkoni profesionistin përkatës; me ordinancën sqaroni drejtpërdrejt çfarë kontrolli ofrohet për atë moshë.
- A bëhet ekzaminim për fëmijë të kësaj moshe?
- A përdoren figura, simbole ose metoda që nuk kërkojnë të folur?
- A është termini për depistim apo për ekzaminim të plotë?
- A mund të nevojiten pika dhe sa kohë duhet të planifikojmë?
- Çfarë dokumentesh ose rezultatesh të mëparshme duhet të sjellim?
- Si veprohet nëse fëmija nuk e përfundon testin?
Përgatitni një përshkrim të shkurtër të shqetësimit: çfarë keni vërejtur, kur ka filluar dhe sa shpesh ndodh. Tregoni edhe nëse në familje ka pasur strabizëm ose ambliopi në fëmijëri, sepse kjo histori është e rëndësishme për vlerësimin. NHS thekson rëndësinë e historisë familjare.
Kur të kërkoni kontroll dhe kur ndihmë urgjente?
Kërkoni vlerësim nëse sytë nuk drejtohen njësoj, fëmija i mban librat shumë afër, i fërkon shpesh sytë ose ankohet për dhimbje koke dhe lodhje të syve. Këto shenja nuk përcaktojnë vetë një sëmundje. Mos prisni që fëmija të mësojë të lexojë për t’i diskutuar. NHS rendit shenjat që duhen diskutuar me profesionistin.
Nëse bebëza duket e bardhë, edhe në një fotografi me blic, kërkoni menjëherë vlerësim nga oftalmologu. Shkaqet ndryshojnë dhe disa mund të jenë serioze; fotografia nuk mjafton për të përcaktuar shkakun. AAPOS shpjegon pse bebëza e bardhë kërkon vlerësim të menjëhershëm.
Për humbje të papritur të shikimit, lëndim të rëndë, kimikate në sy ose dhimbje të fortë të syrit me ulje të shikimit, kontaktoni menjëherë shërbimet lokale të urgjencës. Mos prisni termin rutinë. GjejeMjekun nuk është shërbim emergjent. NHS Royal Devon përshkruan urgjencat që rrezikojnë shikimin.