Kur pediatri thotë se ka dëgjuar një zhurmë në zemrën e fëmijës, është e kuptueshme të shqetësoheni. Megjithatë, zhurma në zemër te fëmijët nuk nënkupton automatikisht sëmundje të zemrës. Shumë zhurma janë tinguj të padëmshëm të qarkullimit të gjakut. Disa kërkojnë vlerësim të mëtejshëm për të kuptuar nëse lidhen me një problem të zemrës. Sipas American Heart Association, dallimi mbështetet në kontrollin mjekësor dhe, kur nevojitet, në ekzaminime shtesë.
Për prindin, hapi më i dobishëm është të marrë një shpjegim të qartë: çfarë ka dëgjuar mjeku, sa i sigurt është vlerësimi dhe cili është hapi i radhës. Vetëm fjala “zhurmë” nuk mjafton për të përcaktuar shkakun ose rëndësinë e saj.
Çfarë është një zhurmë në zemër?
Zhurma është një tingull shtesë që mjeku dëgjon me stetoskop gjatë rrahjeve të zemrës. Mund t’i ngjajë një fryrjeje ose rrjedhjeje. Ajo përshkruan atë që dëgjohet gjatë kontrollit; shkaku përcaktohet përmes vlerësimit mjekësor. Tingulli mund të vijë nga rrjedhja normale e gjakut nëpër zemër dhe enët pranë saj, ose nga ndryshime në strukturën apo funksionin e zemrës. Këtë dallim e shpjegon American Heart Association.
Mjeku vlerëson kur dëgjohet zhurma gjatë rrahjes, sa zgjat, ku dëgjohet dhe çfarë karakteri ka. Prindi nuk mund ta përcaktojë llojin e saj nga një përshkrim në internet. Qëllimi i këtyre hollësive është ta ndihmojnë mjekun të vendosë nëse mjafton kontrolli klinik apo duhet vlerësim tjetër.
Çfarë do të thotë zhurma e pafajshme në zemër?
Zhurma e pafajshme në zemër, e quajtur edhe funksionale ose fiziologjike, është një tingull i padëmshëm në një zemër pa problem të lidhur me atë zhurmë. Ajo është e zakonshme në fëmijëri dhe mund të dëgjohet më fort kur fëmija është i emocionuar, i shqetësuar ose i sëmurë. Shumë zhurma të tilla zhduken me rritjen; disa vazhdojnë edhe më vonë pa shkaktuar problem. Këto shpjegohen nga Akademia Amerikane e Pediatrisë.
Kur mjeku e ka përcaktuar zhurmën si të pafajshme, ajo nuk kërkon ilaçe, operacion apo kufizim të aktivitetit për shkak të saj. Megjithatë, nëse mjeku nuk është plotësisht i sigurt, mund të rekomandojë mendimin e kardiologut pediatrik. Referimi te specialisti nuk do të thotë se është gjetur patjetër një sëmundje. Mund të shërbejë për ta sqaruar vlerësimin, sipas së njëjtës udhëzese për prindër.
Kur duhet kardiologu pediatrik?
Kardiologu pediatrik vlerëson problemet e zemrës te fëmijët. Konsulta është e përshtatshme kur pediatri dyshon se zhurma mund të jetë patologjike, kur gjetjet nuk janë të qarta ose kur fëmija ka shenja që kërkojnë hetim. Te të porsalindurit, zhurmat kërkojnë kujdes të veçantë: janë më të vështira për t’u klasifikuar vetëm me dëgjim dhe kanë më shumë gjasa të lidhen me ndryshime strukturore sesa te fëmijët më të mëdhenj. American Family Physician rekomandon vlerësim nga kardiologu pediatrik për të porsalindurit me zhurmë.
Te fëmijët më të mëdhenj, një zhurmë që tingëllon e pafajshme dhe nuk shoqërohet me gjetje shqetësuese mund të ndiqet gjatë kontrolleve të zakonshme. Disa karakteristika të zhurmës, si tingulli i ashpër ose dëgjimi në faza të caktuara të rrahjes, e shtyjnë mjekun të rekomandojë referim. Këto janë dallime profesionale, jo kritere për vetëvlerësim në shtëpi. Vendimi varet edhe nga historia shëndetësore dhe ekzaminimi, sipas rishikimit klinik të AAFP-së.
Cilat shenja kërkojnë ndihmë mjekësore?
Vëmendja nuk duhet të mbetet vetëm te tingulli i zemrës. Njoftoni mjekun pa vonesë nëse foshnja ushqehet me vështirësi, djersitet ose merr frymë me vështirësi gjatë ushqyerjes, apo nuk shton peshë siç pritet. Te fëmijët më të mëdhenj, tregoni për të fikët, rrahje të pazakonta të zemrës ose vështirësi të dukshme gjatë aktivitetit. Këto të dhëna ndikojnë në vlerësimin e urgjencës, siç përshkruhet në kriteret pediatrike të NSW Health.
Nëse fëmija ka vështirësi të rëndë në frymëmarrje, buzët ose gjuha i bëhen papritur blu apo gri, ose nuk reagon normalisht, kontaktoni menjëherë shërbimet lokale të urgjencës. Këto mund të jenë shenja të një problemi serioz dhe nuk duhet të presin një termin të planifikuar. NHS i rendit këto ndër shenjat që kërkojnë ndihmë emergjente. Në Kosovë mund të telefononi 112, numrin për të gjitha emergjencat, të konfirmuar në informacionin zyrtar të GOV.UK për Kosovën. GjejeMjekun nuk është shërbim emergjent.
Si bëhet vlerësimi dhe a nevojitet patjetër eko?
Vlerësimi fillon me pyetje për simptomat dhe historinë shëndetësore, pastaj me ekzaminimin e fëmijës. Sipas nevojës, mjeku mund të kërkojë elektrokardiogramë ose ekokardiografi. Elektrokardiograma, e njohur si EKG, regjistron aktivitetin elektrik të zemrës. Ekokardiografia, e quajtur shpesh eko e zemrës, përdor ultratinguj për të parë strukturën dhe funksionin e saj. Këto ekzaminime përshkruhen nga Children’s National Hospital.
Jo çdo zhurmë kërkon automatikisht të njëjtat analiza. Për një zhurmë që vlerësohet si e pafajshme, pa simptoma apo histori shqetësuese, ekoja mund të mos jetë e nevojshme. Kur dyshohet problem, konsultimi me kardiologun pediatrik ndihmon në zgjedhjen e ekzaminimeve. AAFP këshillon që EKG-ja dhe radiografia të mos kërkohen rutinë për çdo zhurmë. Pyetja praktike është: “Çfarë do të sqarojë ky ekzaminim për fëmijën tim?”
Çfarë të pyesni pediatrin?
Mund t’i shënoni pyetjet para vizitës, që të dilni me një plan të kuptueshëm:
- A ju duket zhurma e pafajshme dhe cilat gjetje e mbështesin këtë?
- A nevojitet kardiolog pediatrik dhe sa shpejt duhet bërë konsultimi?
- A duhet ndonjë ekzaminim? Çfarë pyetjeje do t’i përgjigjet?
- A mund të vazhdojë fëmija aktivitetet e zakonshme deri në sqarim?
- Cilat ndryshime duhet t’ju raportoj menjëherë?
- A duhet rikontroll dhe kush do ta ndjekë fëmijën?
Përgatitni raportet e mëparshme, rezultatet e ekzaminimeve dhe shënimet e rritjes që keni. Tregoni nëse familjarë të afërt kanë sëmundje të lindura të zemrës. Nëse keni vërejtur shqetësime, përshkruani kur ndodhin dhe çfarë po bënte fëmija në atë moment. Historia familjare, simptomat dhe të dhënat e rritjes janë pjesë e informacionit të dobishëm për referim, sipas NSW Health.
Kontrolli i zemrës te fëmijët në Kosovë
Për ta organizuar kontrollin, kërkoni nga pediatri një rekomandim të qartë për specialistin dhe afatin e vizitës. Kur kontaktoni shërbimin ku planifikoni konsultën, konfirmoni nëse pranon fëmijë të moshës përkatëse, çfarë dokumentesh duhen dhe si caktohet termini. Mos supozoni se çdo konsultë përfshin edhe ekon; sqarojeni paraprakisht.
GjejeMjekun është një platformë për kërkimin e profesionistëve shëndetësorë në Kosovë dhe mund t’ju ndihmojë në hapin praktik të kërkimit. Vlerësimi i zhurmës dhe vendimi për ekzaminime i takojnë mjekut që shqyrton historinë dhe kontrollon fëmijën. Para se të largoheni nga vizita, kërkoni që plani i ndjekjes dhe shenjat për të cilat duhet të kërkoni ndihmë t’ju shpjegohen qartë.