Kur adoleshenti ka një sëmundje kronike, kalimi nga pediatri te mjeku për të rritur kërkon më shumë se caktimin e një termini të ri. Duhet të jetë e qartë kush do ta vazhdojë ndjekjen, çfarë informacioni duhet të marrë ekipi i ri dhe si do të përfshihet vetë i riu në kujdesin e tij. Përgatitja bëhet gradualisht, me mbështetjen e familjes dhe profesionistëve shëndetësorë. Oxford University Hospitals e përshkruan këtë si një proces që vazhdon deri në përshtatjen me shërbimet për të rritur.
Për një familje në Kosovë, hapi praktik është ta hapë këtë bisedë me ekipin që e ndjek adoleshentin dhe me mjekun familjar. Udhëzimet ndërkombëtare më poshtë ndihmojnë në përgatitje; ato nuk përcaktojnë moshën e transferimit, procedurat e referimit apo shërbimet që ofron një institucion kosovar. Këto hollësi duhen konfirmuar drejtpërdrejt.
Kur duhet të fillojë biseda?
Mos e lini diskutimin për vizitën e fundit te pediatri. Oxford University Hospitals nis përgatitjen në adoleshencën e hershme dhe këshillon të rinjtë mbi 14 vjeç ta pyesin ekipin nëse tema ende nuk është diskutuar. Kjo është një praktikë orientuese nga ai shërbim, jo një afat i detyrueshëm për Kosovën. Lexoni udhëzimin e Oxford për përgatitjen e hershme.
Sipas NICE, planifikimi duhet të marrë parasysh aftësitë, nevojat dhe rrethanat e të riut. Momenti i transferimit nuk duhet të mbështetet vetëm në një kufi të ngurtë moshe; rekomandohet një periudhë relativisht e qëndrueshme. Nëse kalimi është afër, kërkoni që planifikimi të nisë tani. NICE: koha dhe planifikimi i kalimit.
Çfarë të pyesni pediatrin dhe mjekun familjar?
Shkruajini pyetjet para kontrollit dhe, kur është e mundur, lëreni adoleshentin t'i parashtrojë vetë. Kërkoni përgjigje konkrete për këto pika:
- Kur parashikohet përfundimi i ndjekjes në shërbimin pediatrik?
- Cili mjek ose shërbim për të rritur është i përshtatshëm për vazhdimin e kujdesit?
- Kush do ta përgatisë dhe dërgojë përmbledhjen mjekësore?
- Kujt duhet t'i drejtohemi nëse termini i parë vonohet?
- Kush do t'i koordinojë kontrollet kur përfshihen disa specialistë?
NICE rekomandon një profesionist të identifikuar që koordinon kalimin dhe përfshirjen e kujdesit parësor. Në takimin tuaj, kërkoni të përcaktohet emri dhe mënyra e kontaktit të personit që do t'ju ndihmojë me hapat e ardhshëm. Nëse nuk ka një shërbim të përshtatshëm specialistik për të rritur, duhet diskutuar qartë si do të përfshihet mjeku familjar. NICE: koordinimi dhe roli i mjekut të kujdesit parësor.
Çfarë dokumentesh të përgatitni?
Kërkoni një përmbledhje të përditësuar nga mjeku që e njeh historinë e adoleshentit. Si listë orientuese, modeli i Got Transition për përmbledhjen mjekësore përfshin informacionet e mëposhtme. Përmbajtjen përfundimtare duhet ta përcaktojë ekipi trajtues. Got Transition: përmbledhja mjekësore dhe plani për urgjencat.
- Gjendjet e dokumentuara: diagnozat e vendosura nga mjekët, problemet aktuale dhe rekomandimet për ndjekje.
- Barnat: emri, doza dhe shpeshtësia e përdorimit, sipas listës së verifikuar nga ekipi.
- Alergjitë: alergjitë e njohura dhe reagimet e dokumentuara.
- Rezultatet: analizat dhe ekzaminimet e rëndësishme të fundit, bashkë me datat.
- Historia e kujdesit: operacionet, procedurat dhe shtrimet e mëparshme.
- Nevojat shtesë: pajisjet ndihmëse dhe nevojat për komunikim ose mbështetje.
- Kontaktet: profesionistët që e ndjekin të riun dhe personi i kontaktit në rast urgjence.
- Vazhdimi: kontrollet e ardhshme, hapat e planifikuar dhe dokumentacioni i vaksinimit.
Ndajeni dosjen në mënyrë të thjeshtë: përmbledhja përpara, pastaj raportet dhe rezultatet. Shënoni çfarë mungon dhe pyetni ku mund të merret. Nëse dy dokumente kanë lista të ndryshme barnash, kërkoni sqarim nga ekipi, në vend që të zgjidhni vetë cilën listë të përdorni.
Si të organizoni kontrollet pa lënë paqartësi?
Vazhdimësia e kujdesit mjekësor kërkon edhe konfirmim të dorëzimit të informacionit. Got Transition këshillon që përmbledhja mjekësore dhe plani për urgjencat t'i dërgohen mjekut të ri përpara vizitës dhe që familja ose i riu të kontrollojë nëse janë pranuar. Got Transition: përgatitja për vizitën te mjeku i ri.
Përdoreni këtë rend praktik për organizimin:
- Konfirmoni me ekipin aktual se ku do të vazhdojë ndjekja.
- Pyetni institucionin pritës për referimin dhe dokumentet që kërkon.
- Shënoni datën, vendin dhe kontaktin për terminin e parë.
- Kontrolloni nëse dokumentet kanë mbërritur dhe çfarë duhet të sillni vetë.
- Kërkoni nga ekipet sqarim për përgjegjësinë e kujdesit gjatë pritjes.
Përgatitja për kalimin te specialisti për të rritur përfshin edhe pyetje të zakonshme: si caktohen ose anulohen terminet, si kontaktohet shërbimi dhe çfarë mundësish ka për qasje fizike nëse nevojiten. Konfirmojini paraprakisht edhe pagesat, nëse ka. Got Transition sugjeron sqarimin e këtyre hollësive para vizitës.
Si të marrë më shumë pjesë adoleshenti?
Adoleshenti me sëmundje kronike mund të fillojë me detyra të vogla: të shpjegojë shqetësimin kryesor, të mbajë shënim pyetjet, të përdorë kalendarin për terminet dhe të mësojë si kontaktohet ordinanca. Got Transition thekson se marrja e përgjegjësive zhvillohet gradualisht. Edhe kur mjeku familjar mbetet i njëjti, mënyra e përfshirjes së të riut në kujdes ndryshon. Got Transition: aftësitë për kujdesin si i rritur.
Diskutoni mundësinë që një pjesë e vizitës të zhvillohet vetëm me të riun dhe pyesni institucionin për rregullat e privatësisë e të përfshirjes së familjes. Nëse udhëzimet nuk kuptohen, kërkoni shpjegim me fjalë më të thjeshta. Para largimit, sqaroni çfarë duhet bërë dhe kur është kontrolli tjetër. Got Transition: komunikimi gjatë vizitës.
Për të rinjtë me nevoja shtesë, mbështetja duhet të përshtatet me aftësitë dhe mënyrën e tyre të komunikimit. Oxford përshkruan përdorimin e një dokumenti me informacion të rëndësishëm për nevojat e pacientit. Pyetni ekipin nëse një përmbledhje e tillë do të ishte e dobishme në rastin tuaj. Oxford: mbështetja për nevoja shtesë.
Si mund të ndihmojë GjejeMjekun?
GjejeMjekun është një platformë për gjetjen e profesionistëve shëndetësorë në Kosovë. Nëse kërkoni një mjek familjar në Ferizaj, përdoreni kërkimin si pikënisje dhe diskutoni me ekipin aktual përshtatshmërinë për vazhdimin e kujdesit. Pastaj konfirmoni drejtpërdrejt me profesionistin ose institucionin pranimin e pacientëve të rinj dhe dokumentet e nevojshme. Kur thoni “dua të gjej mjek për vazhdimin e kontrolleve”, shpjegoni edhe se bëhet fjalë për kalim nga kujdesi pediatrik.
Çfarë të bëni nëse shfaqet një urgjencë?
Kërkoni nga ekipi trajtues një plan për urgjencat që lidhen me gjendjen e dokumentuar. Modeli i Got Transition përfshin kontaktet, problemet urgjente të mundshme dhe informacionin klinik që duhet të ketë ekipi pritës; këto pjesë plotësohen me profesionistët shëndetësorë. Got Transition: plani për urgjencat.
Për simptoma urgjente ose kërcënuese për jetën, kontaktoni menjëherë shërbimet emergjente lokale në 112. Sipas Agjencisë së Menaxhimit të Emergjencave, 112 është numri unik i urgjencës, falas në Kosovë. GjejeMjekun nuk është shërbim emergjent. Agjencia e Menaxhimit të Emergjencave: numri 112.