Nëse e vëreni kokën e foshnjës të rrafshuar në njërën anë, caktoni një kontroll te pediatri. Shpesh kjo lidhet me presionin nga qëndrimi në të njëjtin pozicion dhe quhet plagiocefali pozicionale. Megjithatë, vetëm pamja nuk mjafton për ta përcaktuar shkakun. Kontrolli është veçanërisht i rëndësishëm nëse foshnja e mban kokën vazhdimisht nga njëra anë ose e ka të vështirë ta kthejë. Këto janë arsye për konsultë sipas NHS për rrafshimin e kokës.
Mos e ndryshoni pozicionin e gjumit për ta korrigjuar formën e kokës. Foshnjën vendoseni në shpinë për çdo gjumë. Koha në bark rekomandohet vetëm kur është zgjuar dhe një i rritur e mbikëqyr, siç këshillon Akademia Amerikane e Pediatrisë për gjumin e sigurt.
Pse mund të rrafshohet koka në njërën anë?
Kockat e kafkës së foshnjës janë ende të lëvizshme dhe forma mund të ndikohet nga presioni. Disa të porsalindur kanë kokë pak të pabarabartë për shkak të pozicionit në mitër ose procesit të lindjes. Më vonë, mbështetja e shpeshtë e së njëjtës pjesë të kokës mund të krijojë një zonë të rrafshuar. Mayo Clinic shpjegon shkaqet e formës së pabarabartë të kokës.
Te plagiocefalia pozicionale, pjesa e pasme e kokës është më e rrafshuar në njërën anë. Ndonjëherë edhe balli ose vendosja e veshëve duken të pabarabartë. Kur pjesa e pasme është e rrafshuar më njëtrajtshëm dhe koka duket më e gjerë, përdoret termi brakicefali. Këto përshkrime ndihmojnë për ta kuptuar vlerësimin, por nuk janë mënyrë për të vendosur diagnozë në shtëpi. HealthyChildren.org përshkruan ndryshimet pozicionale të kafkës.
Çfarë lidhjeje ka qafa me formën e kokës?
Disa foshnja preferojnë ta kthejnë kokën në një drejtim. Kjo mund të lidhet me tortikolisin, një gjendje ku muskujt e qafës janë të tendosur ose të pabalancuar. Pediatri mund të rekomandojë vlerësim nga fizioterapisti, i cili tregon ushtrimet dhe pozicionet e përshtatshme. Mos provoni ta drejtoni qafën me forcë; kërkoni demonstrim profesional. Udhëzimi i Akademisë Amerikane të Pediatrisë e përfshin vlerësimin e qafës në kujdesin për këto ndryshime.
Kur duhet kontrolli te pediatri për kokën e foshnjës?
Kontaktoni pediatrin kur ju shqetëson forma ose madhësia e kokës, edhe nëse foshnja duket mirë. Mos prisni vetëm që rrafshimi të bëhet më i dukshëm. Tregoni nëse koka qëndron e anuar, nëse foshnja shikon kryesisht nga njëra anë ose nëse kthimi i kokës duket i kufizuar. NHS rekomandon konsultë për këto shqetësime.
Rrafshimi pozicional i konfirmuar nuk konsiderohet shkak i dëmtimit të trurit ose i zhvillimit. Megjithatë, kjo nuk do të thotë që çdo ndryshim i formës së kokës mund të shpërfillet. Nëse keni shqetësime edhe për zhvillimin e foshnjës, diskutoni ato veçmas me pediatrin. Mayo Clinic e dallon rrafshimin nga pozicioni prej shkaqeve të tjera që kërkojnë vlerësim.
Pse duhet përjashtuar kraniosinostoza?
Më rrallë, forma e pazakontë e kokës lidhet me bashkimin e parakohshëm të kockave të kafkës, që quhet kraniosinostozë. Edhe kjo mund të shfaqet me rrafshim në njërën anë. Nuk mund të dallohet me siguri duke krahasuar fotografi në internet. Nëse mjeku dyshon për këtë gjendje, mund ta referojë foshnjën për vlerësim specialistik dhe ekzaminime shtesë. NHS për kraniosinostozën shpjegon këtë rrugë vlerësimi.
Çfarë vlerësohet gjatë kontrollit?
Pediatri shqyrton formën e kokës dhe mund ta matë atë. Vlerësimi synon edhe të kontrollojë nëse kockat e kafkës janë bashkuar para kohe. Nëse ka arsye për shqetësim, mund të propozohen ekzaminime imazherike; ato nuk duhen marrë si hap i domosdoshëm për çdo foshnjë me kokë të pabarabartë. Mayo Clinic përshkruan kontrollin e formës së kokës.
Përgatiteni bisedën me disa shënime të thjeshta:
- Kur e keni vërejtur për herë të parë rrafshimin?
- A ishte i pranishëm që nga lindja apo u bë i dukshëm më vonë?
- A e kthen foshnja kokën në të dy drejtimet?
- Në cilat pozicione kalon më shumë kohë kur është zgjuar?
- Çfarë ju shqetëson tjetër për rritjen ose zhvillimin e saj?
Mund të merrni me vete shënimet e kontrolleve të mëparshme dhe fotografi që i keni tashmë. Përdorini për të shpjeguar çfarë keni vërejtur, pa u përpjekur të matni vetë shkallën e rrafshimit.
Çfarë mund të bëni pa cenuar gjumin e sigurt?
Gjatë kohës kur foshnja është zgjuar, ndryshoni krahun me të cilin e mbani dhe e ushqeni. Ofroni kohë në bark me mbikëqyrje, fillimisht në seanca të shkurtra. Shmangni qëndrimin e panevojshëm e të zgjatur në ulësen e veturës ose pajisje të ngjashme pas përfundimit të udhëtimit. Këto masa mund të zvogëlojnë presionin e përsëritur në të njëjtën zonë. NHS jep këshilla për ndryshimin e pozicioneve gjatë ditës.
Për gjumë, përdorni një sipërfaqe të fortë, të sheshtë dhe pa pjerrësi, me çarçaf të përshtatur. Mbajini jastëkët, lodrat e buta dhe mbulesat e lira jashtë hapësirës së gjumit. Këshillat për ndryshimin e pozicioneve gjatë lojës nuk nënkuptojnë vendosje anash ose në bark për gjumë. Rekomandimet e Akademisë Amerikane të Pediatrisë e bëjnë të qartë këtë dallim.
Mos përdorni jastëkë që reklamohen për formësimin e kokës. Ata mund ta bëjnë ambientin e gjumit të pasigurt dhe nuk kanë dëshmi të mjaftueshme për efektshmëri. HealthyChildren.org paralajmëron për këta jastëkë.
A nevojitet helmetë?
Helmetat formësuese nuk janë zgjidhje automatike për çdo rrafshim. Akademia Amerikane e Pediatrisë përmend mundësinë e tyre në disa raste të moderuara ose të rënda që nuk përmirësohen me masat fillestare. NHS thekson se provat për përfitimin janë të pamjaftueshme për përdorim rutinë në shërbimin e tij. Kjo pasqyron ndryshime në vlerësimin e provave dhe në praktikë. Vendimi kërkon diskutim me profesionistin për moshën, shkallën e ndryshimit dhe ecurinë. Shihni udhëzimin pediatrik dhe shpjegimin e NHS.
Si të kërkoni pediatër në Kosovë
Nëse po kërkoni pediatër në Kosovë, GjejeMjekun mund t'ju shërbejë si pikënisje për të kërkuar profesionistin përkatës. Kur kontaktoni për termin, përshkruani shqetësimin me fjalë të thjeshta: «E kam vërejtur kokën e foshnjës të rrafshuar në njërën anë dhe dua ta kontrolloj».
Para përfundimit të vizitës, kërkoni përgjigje për pyetjet praktike: çfarë u gjet gjatë kontrollit, çfarë mund të bëni në shtëpi, a nevojitet referim dhe kur duhet rivlerësimi. Kërkoni që çdo ushtrim i rekomanduar t'ju demonstrohet, në mënyrë që udhëzimet të jenë të qarta për të gjithë kujdestarët.
Kur duhet ndihmë urgjente?
Nëse foshnja ka vështirësi në frymëmarrje, buzë të kaltra ose gri, nuk zgjohet apo ka krizë me konvulsione, kontaktoni menjëherë shërbimet lokale të emergjencës. Këto janë shenja serioze sipas NHS për ndihmën urgjente te fëmijët. Në Kosovë mund të telefononi 112, numrin e emergjencës të përshkruar nga Agjencia e Menaxhimit të Emergjencave. Mos prisni termin e zakonshëm ose përgjigje përmes platformës. GjejeMjekun nuk është shërbim emergjent.