Nëse dikush ju thotë se i kërcitni dhëmbët gjatë natës, ose zgjoheni me nofull të lodhur, ia vlen ta diskutoni me dentistin. Kërcitja e dhëmbëve në gjumë nuk kërkon gjithmonë trajtim, por dhimbja, ndjeshmëria dhe dëmtimet e dhëmbëve janë arsye për kontroll. Mbrojtësja e natës mund të ndihmojë në mbrojtjen e dhëmbëve; kjo nuk do të thotë se e largon shkakun apo e ndal patjetër kërcitjen. Këtë dallim e sqaron edhe Mayo Clinic në udhëzimin për trajtimin e bruksizmit.
Çfarë është bruksizmi gjatë gjumit?
Bruksizëm quhet kërcitja ose shtrëngimi i dhëmbëve. Mund të ndodhë kur jeni zgjuar ose gjatë gjumit, pa e kuptuar vetë. Pra, nuk bëhet fjalë vetëm për zhurmën: edhe shtrëngimi mund të jetë pjesë e tij. Rastet e lehta mund të mos kenë nevojë për trajtim, ndërsa rastet më të rënda mund të shoqërohen me dëmtime dentare dhe shqetësime të nofullës. Shpjegimi mbështetet te Instituti Kombëtar Amerikan për Kërkime Dentare dhe Kraniofaciale, NIDCR.
Cilat shenja duhet t’i vini re?
Disa njerëz e kuptojnë problemin vetëm pasi partneri dëgjon kërcitjen. Të tjerë vërejnë ndryshime te dhëmbët ose shqetësime në mëngjes. Shenjat e mundshme përfshijnë:
- Dhëmbë të rrafshuar, të ciflosur, të çarë ose të liruar.
- Dhimbje ose ndjeshmëri të dhëmbëve.
- Muskuj të nofullës të lodhur, të tendosur ose të dhimbshëm.
- Dhimbje në fytyrë ose në anët e kokës, pranë tëmthave.
- Gjumë të trazuar ose zhurmë që zgjon partnerin.
Këto janë shenja të mundshme, jo provë se keni bruksizëm. Nëse i vëreni, përshkruajani dentistit pa e vendosur vetë diagnozën. Mayo Clinic përshkruan simptomat dhe këshillon vlerësim kur ka shqetësime të dhëmbëve ose nofullës.
Kur duhet të caktoni kontroll?
Sipas NHS për kërcitjen e dhëmbëve, duhet të konsultoheni me dentistin nëse keni dëmtim ose ndjeshmëri të dhëmbëve, dhimbje në nofull, fytyrë apo vesh, ose nëse partneri ju tregon se i kërcitni dhëmbët në gjumë. Edhe shqetësimi për kërcitjen e dhëmbëve te fëmija është arsye për këshillim dentar.
Për kontrollin te dentisti në Kosovë, gjatë caktimit të terminit tregoni konkretisht çfarë keni vërejtur. Për shembull: “Partneri dëgjon kërcitje gjatë natës dhe në mëngjes më dhemb nofulla.” Nëse ka një dhëmb të thyer ose dhimbje të fortë, përmendeni menjëherë, që shërbimi dentar të vlerësojë përparësinë e vizitës.
Pse ndodh dhe çfarë lidhje ka me gjumin?
Shkaku i saktë nuk kuptohet plotësisht. Mund të përfshihen disa faktorë njëkohësisht, si stresi, faktorët gjenetikë, duhani, alkooli, kafeina dhe disa barna. Prandaj, mos e merrni si të sigurt se gjithçka vjen nga stresi. Bruksizmi gjatë gjumit është lidhur edhe me çrregullime të tjera të gjumit, përfshirë apnenë. Këto lidhje përshkruhen nga Mayo Clinic.
Nëse bashkë me kërcitjen keni gërhitje të fortë, partneri vëren ndërprerje të frymëmarrjes, zgjoheni duke marrë frymë me zor ose ndiheni vazhdimisht shumë të lodhur gjatë ditës, kërkoni edhe vlerësim te mjeku familjar. Këto mund të jenë shenja të apnesë së gjumit, por nuk e konfirmojnë vetë atë. Sipas NHS për apnenë e gjumit, mjeku mund të rekomandojë analiza të gjumit kur dyshon për këtë problem.
Çfarë kontrollon dentisti?
Dentisti pyet kur ndodh kërcitja, çfarë simptomash keni dhe çfarë ka vërejtur personi që fle pranë jush. Kontrollon dhëmbët dhe mbushjet për dëmtime, si dhe nofullën e fytyrën për dhimbje ose ndjeshmëri në prekje. Në raste të caktuara mund të merret në konsideratë studimi i gjumit. NIDCR shpjegon këto hapa të vlerësimit.
Përgatitni një shënim të shkurtër për vizitën: kur filluan shqetësimet, a shfaqen në mëngjes apo gjatë ditës, çfarë barnash merrni dhe nëse keni provuar ndonjë mbrojtëse. Merrni edhe pyetjet tuaja. Një përshkrim konkret është më i dobishëm sesa të thoni vetëm “mendoj se kam bruksizëm”.
A ndihmon mbrojtësja e dhëmbëve për natën?
Qëllimi kryesor është mbrojtja e dhëmbëve. Mbrojtësja i mban dhëmbët e sipërm dhe të poshtëm të ndarë gjatë gjumit dhe mund të kufizojë dëmtimin nga kërcitja e shtrëngimi. Dentisti mund ta përgatisë që të përshtatet mbi dhëmbët tuaj. Këtë përdorim e përshkruan NHS në këshillat për trajtimin dentar.
Megjithatë, mbrojtja nga dëmtimi dhe ndalimi i bruksizmit janë dy qëllime të ndryshme. Mbrojtësja mund të jetë pjesë e planit edhe kur kërcitja vazhdon. Për këtë arsye, pyeteni dentistin si do të vlerësohet nëse pajisja po ju ndihmon dhe çfarë kontrollesh pasuese nevojiten. Mayo Clinic thekson se pajisjet dentare mund të mbrojnë dhëmbët pa e ndalur domosdoshmërisht bruksizmin.
Çfarë ta pyesni dentistin përpara se ta porositni?
- A ka dëmtime që duhen trajtuar, apo mjafton përcjellja?
- Cili është qëllimi i mbrojtëses në rastin tim?
- Pse rekomandohet ky lloj dhe si do të kontrollohet përshtatja?
- Si duhet ta vendos, pastroj dhe ruaj?
- Çfarë duhet të bëj nëse më shkakton parehati?
- Kur duhet të kthehem për kontroll?
- A përfshihen përshtatja dhe kontrollet pasuese në çmimin e propozuar?
Çfarë mund të bëni ndërkohë?
Mbani orar të rregullt gjumi dhe krijoni kohë për qetësim para se të flini. Kufizoni alkoolin dhe kafeinën, veçanërisht në mbrëmje, dhe kërkoni mbështetje për lënien e duhanit nëse pini. Këto hapa mund të ndihmojnë, por nuk garantojnë ndalimin e kërcitjes. Nëse shtrëngoni dhëmbët edhe ditën, pyeteni dentistin për pozicionin e pushimit të nofullës dhe mënyrat për ta vërejtur këtë zakon. Këto masa përshkruhen nga NIDCR.
Kur kërkohet ndihmë urgjente?
Dhimbja e fortë e dhëmbit me ënjtje të fytyrës ose temperaturë kërkon vlerësim urgjent dentar, sepse mund të lidhet me infeksion. Mos ia atribuoni automatikisht kërcitjes. Nëse keni vështirësi në frymëmarrje, të folur ose gëlltitje, apo ënjtje të madhe në gojë, kontaktoni menjëherë shërbimet lokale të urgjencës. Këto shenja alarmi mbështeten në udhëzimin e NHS për abscesin dentar.
Për një kontroll të planifikuar, mund të përdorni GjejeMjekun për të kërkuar profesionistë shëndetësorë në Kosovë. GjejeMjekun është platformë orientimi dhe nuk është shërbim urgjence. Vendimi për mbrojtësen dhe hapat e tjerë merret pas vlerësimit profesional, sipas gjetjeve dhe shqetësimeve tuaja.