Kontrolli te gjinekologu para shtatzënisë është një konsultë parandaluese për të identifikuar çështje që mund të ndikojnë në shtatzëni dhe për t’ju ndihmuar të merrni vendime të informuara. Nuk është test që parashikon nëse do të mbeteni shtatzënë dhe as garanci për një shtatzëni pa komplikime. Megjithatë, është një mundësi e dobishme për të rishikuar shëndetin, barnat, vaksinat dhe historinë riprodhuese përpara konceptimit.
Sipas American College of Obstetricians and Gynecologists, kujdesi para shtatzënisë synon të zbulojë faktorë që mund të ndikojnë në shtatzëni, veçanërisht sepse zhvillimi i organeve kryesore fillon në javët e para, kur një person mund të mos e dijë ende se është shtatzënë.
Kur duhet ta caktoni vizitën para shtatzënisë?
Mund ta caktoni sapo të filloni ta mendoni shtatzëninë. Praktikisht, një takim disa muaj përpara se të provoni u jep kohë juve dhe mjekut të rishikoni trajtimet, vaksinat dhe çdo gjendje shëndetësore që mund të kërkojë vlerësim ose përshtatje. Nuk duhet të prisni derisa të keni vështirësi për të mbetur shtatzënë.
Vizita është veçanërisht e rëndësishme nëse keni diabet, tension të lartë, epilepsi, sëmundje të tiroides, probleme të shëndetit mendor ose një gjendje tjetër afatgjatë; merrni barna rregullisht; keni pasur komplikime në një shtatzëni të mëparshme; ose keni shqetësime për fertilitetin. Edhe kur gjendja është e kontrolluar mirë, shtatzënia mund të ndryshojë nevojat për monitorim ose trajtim.
Nëse tashmë keni një test pozitiv të shtatzënisë, mos u shqetësoni që nuk e keni bërë konsultën më herët. Kontaktoni gjinekologun ose mjekun familjar për të organizuar kujdesin prenatal dhe tregojini cilat barna e suplemente përdorni.
Çfarë të diskutoni me gjinekologun para shtatzënisë?
Gjendjet shëndetësore dhe shtatzënitë e mëparshme
Tregoni për të gjitha diagnozat aktuale, operacionet, alergjitë dhe trajtimet. Përmendni ciklet e parregullta, dhimbjet e forta menstruale, infeksionet e mëparshme, endometriozën ose probleme të tjera gjinekologjike. Nëse keni qenë shtatzënë më parë, përfshini abortet spontane, lindjen e parakohshme, preeklampsinë, diabetin gestacional, lindjen me prerje cezariane dhe çdo komplikim tjetër.
Kjo histori nuk do të thotë se i njëjti problem do të përsëritet. Ajo e ndihmon mjekun të vlerësojë nëse nevojitet ndonjë konsultë specialistike ose plan më i afërt monitorimi.
Barnat, suplementet dhe produktet bimore
Përgatitni një listë me çdo bar me recetë, produkt pa recetë, vitaminë, suplement apo preparat bimor, bashkë me dozën. Disa produkte mund të mos jenë të përshtatshme gjatë shtatzënisë, ndërsa ndërprerja e menjëhershme e një trajtimi të nevojshëm mund të jetë po ashtu e dëmshme. Mos e ndaloni ose ndryshoni vetë terapinë. Si ACOG ashtu edhe NHS këshillojnë që barnat të rishikohen me profesionistin shëndetësor.
Acidi folik
Qendrat amerikane për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve rekomandojnë 400 mikrogramë acid folik çdo ditë, duke filluar së paku një muaj para konceptimit dhe duke vazhduar gjatë shtatzënisë. Acidi folik ndihmon në parandalimin e disa defekteve të tubit nervor, të cilat prekin trurin dhe shtyllën kurrizore në zhvillim.
Disa persona mund të kenë nevojë për një dozë tjetër për shkak të historisë mjekësore, barnave që përdorin ose një shtatzënie të mëparshme të prekur nga defekti i tubit nervor. Doza më e lartë duhet marrë vetëm pas këshillimit profesional. Pyetni edhe nëse preparati prenatal që po mendoni të përdorni është i përshtatshëm për ju.
Vaksinat dhe infeksionet
Merrni me vete dokumentacionin e vaksinimit, nëse e keni. Mjeku mund të kontrollojë nëse nevojitet ndonjë vaksinë para shtatzënisë. Disa vaksina, si ajo kundër fruthit, shytave dhe rubeolës, zakonisht planifikohen para shtatzënisë dhe kërkojnë një interval para se të provohet për konceptim. Vaksinat që ju duhen varen nga mosha, historia e vaksinimit, gjendja shëndetësore dhe ekspozimet personale; prandaj vendimi duhet individualizuar.
Diskutoni edhe mundësinë e testimit për infeksione seksualisht të transmetueshme nëse ju ose partneri mund të keni qenë të ekspozuar. Testet nuk janë të njëjta për secilin person dhe caktohen sipas historisë dhe udhëzimeve profesionale.
Historia familjare dhe këshillimi gjenetik
Përmendni sëmundjet gjenetike, anomalitë kromozomale, defektet e lindura, paaftësitë zhvillimore, humbjet e përsëritura të shtatzënisë ose vdekjet e pashpjeguara të foshnjave në familjen tuaj ose të partnerit. Sipas CDC-së për historinë familjare dhe shtatzëninë, këto të dhëna mund ta ndihmojnë profesionistin të vlerësojë nëse këshillimi ose testimi gjenetik ka kuptim. Një histori familjare nuk do të thotë automatikisht se fëmija do të ketë të njëjtën gjendje.
Stili i jetesës, shëndeti mendor dhe mjedisi
Flisni hapur për ushqimin, aktivitetin fizik, peshën, gjumin, punën dhe ekspozimin ndaj kimikateve. Alkooli, duhani dhe drogat mund të dëmtojnë shtatzëninë; nëse është e vështirë t’i ndaloni, kërkoni ndihmë pa frikë nga gjykimi. Edhe partneri mund të përfshihet në ndryshime që e bëjnë shtëpinë më të sigurt, si shmangia e tymit pasiv.
Ankthi, depresioni, stresi i vazhdueshëm dhe siguria në marrëdhënie janë po ashtu pjesë e kujdesit para shtatzënisë. Tregojini mjekut nëse simptomat e shëndetit mendor po ndikojnë në jetën e përditshme ose nëse nuk ndiheni të sigurt në shtëpi. Organizata Botërore e Shëndetësisë e trajton kujdesin para konceptimit si një paketë të gjerë që përfshin shëndetin fizik, ushqimin, shëndetin mendor, infeksionet, përdorimin e substancave dhe rreziqet mjedisore.
A nevojiten analiza ose kontroll gjinekologjik?
Jo domosdoshmërisht të njëjtat për secilin person. Gjinekologu mund të masë tensionin, të rishikojë peshën dhe historinë mjekësore, si dhe të vlerësojë nëse ju takon kontrolli rutinë i qafës së mitrës. Ekzaminimi pelvik, ekografia, analizat hormonale dhe testet e tjera nuk bëhen automatikisht vetëm sepse po planifikoni shtatzëni; ato kërkohen kur historia, simptomat ose ekzaminimi tregojnë se mund të jenë të dobishme.
Pyesni paraprakisht çfarë përfshin vizita dhe nëse duhet të sillni rezultate të mëparshme. Vendimi për analiza duhet të shpjegohet qartë, duke përfshirë çfarë mund të tregojë testi dhe kufizimet e tij.
Si të përgatiteni për takim?
- Shënoni datën e menstruacionit të fundit dhe përshkruani sa të rregullta janë ciklet.
- Merrni listën ose paketimet e barnave, vitaminave dhe suplementeve.
- Mblidhni informacion për diagnozat dhe shtatzënitë e mëparshme.
- Shënoni historinë shëndetësore të të dy familjeve.
- Merrni dokumentacionin e vaksinimit dhe rezultatet relevante që i keni.
- Përgatitni pyetjet tuaja për acidin folik, fertilitetin, ushqimin, aktivitetin fizik dhe kohën e përshtatshme për të provuar.
Nëse dëshironi, partneri mund të marrë pjesë. Planifikimi i shtatzënisë përfshin shëndetin dhe historinë e të dy partnerëve, jo vetëm të personit që do ta mbajë shtatzëninë.
Kur duhet kërkuar vlerësim për fertilitetin?
Vështirësia për të mbetur shtatzënë nuk mund të vlerësohet vetëm nga një kalendar ose analizë e vetme. ACOG rekomandon vlerësim pas 12 muajsh marrëdhënie të rregullta pa kontracepsion pa arritur shtatzëni; për personat mbi 35 vjeç, pas 6 muajsh, ndërsa mbi 40 vjeç këshillohet diskutim më i hershëm. Vlerësimi mund të nevojitet më shpejt edhe kur ka cikle shumë të parregullta, endometriozë, trajtime të mëparshme që mund të ndikojnë në fertilitet ose një faktor të njohur te partneri.
Këto afate janë udhëzime të përgjithshme. Gjinekologu mund t’i përshtatë sipas moshës, historisë dhe rrethanave tuaja.
Si të gjeni gjinekolog në Kosovë?
Në GjejeMjekun mund të kërkoni profesionistë shëndetësorë sipas specialitetit dhe lokacionit. Kur përdorni një kërkim si “gjej mjek”, kontrolloni profilin profesional dhe zgjidhni gjinekolog ose obstetër-gjinekolog që ofron këshillim para shtatzënisë. Para rezervimit, mund të pyesni nëse vizita përfshin rishikimin e barnave, vaksinave, historisë së shtatzënive dhe planit për sëmundjet kronike.
GjejeMjekun është platformë për gjetjen e profesionistëve dhe nuk e zëvendëson vlerësimin mjekësor. Nuk është shërbim emergjent. Nëse keni gjakderdhje të madhe, dhimbje të fortë, humbje të vetëdijes, vështirësi në frymëmarrje ose simptoma të tjera që duken kërcënuese për jetën, kontaktoni menjëherë shërbimet lokale të emergjencës.
Përmbledhje
Vizita para shtatzënisë mund të caktohet që në momentin kur filloni planifikimin. Përfitimi kryesor është një plan i përshtatur: rishikimi i gjendjeve shëndetësore dhe barnave, fillimi i acidit folik, kontrolli i vaksinave, vlerësimi i historisë familjare dhe mbështetja për zakone më të shëndetshme. Shkoni me pyetje dhe dokumente konkrete, por mos prisni që çdo person të ketë nevojë për të njëjtat analiza ose ndërhyrje.